Scolopendra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Scolopendra
Linnaeus, 1758
Scolopendra morsitans
Scolopendra morsitans
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp tchawkowce
Gromada wije
Podgromada pareczniki
Rząd skolopendrokształtne
Rodzina skolopendrowate
Podrodzina Scolopendrinae
Rodzaj Scolopendra
Typ nomenklatoryczny

Scolopendra morsitans Linnaeus, 1758

Synonimy
  • Kanparka Waldock and Edgecombe, 2012
  • Rhadinoscytalis Attems, 1926
  • Rhombocephalus Newport, 1844
  • Trachycormocephalus Kraepelin, 1903
  • Scolopendra (Calcaria) Porat, 1876
  • Scolopendra (Collaria) Porat, 1876
S. japonica
S. subspinipes
S. cataracta
S. polymorpha
S. spinipriva
S. heros

Scolopendrarodzaj pareczników z rzędu skolopendrokształtnych i rodziny skolopendrowatych.

Przedstawiciele rodzaju osiągają do 265 mm długości ciała. Mają głowę bez szczecin na nadustku i bez płytek nachodzących na pierwszy tergit. Ich czułki są długie, złożone z 17–31 walcowatych członów. Druga para szczęk ma po dwa grube kolce na pazurkach. Płytki uzębione mają wyraźne, często rozwidlone bruzdy. Tułów wyposażony jest w 21 par odnóży. Tergity: II, IV, VI, IX, XI, XIII, XV, XVII i XIX są krótsze niż pozostałe. Zwykle na tergitach są wyraźnie widoczne bruzdy paramedialne, ale mogą być one nieobecne. Przetchlinki mają kształt szczelinowaty lub trójkątny. Stopy wyposażone są w kolce. Odnóża końcowe mają dwa kolce nasadowe na pazurkach[1].

Zwierzęta te są silnie jadowite. Ukąszenia ludzi zdarzają się często w rejonach tropikalnych, a ich efekty zwykle obejmują ból, zaczerwienienie, obrzęk i powierzchowną martwicę. Znany jest tylko jeden przypadek śmiertelny – siedmiolatka ukąszona w głowę na Filipinach[2].

Rodzaj ten wprowadzony został w 1758 przez Karola Linneusza w 10. wydaniu Systema Naturae. Zaliczył on doń wszystkie pareczniki[3] i tylko 2 opisanego przez niego gatunki pozostały w rodzaju do dziś[4]. Analizy molekularne Vahtery i innych z 2013 wskazują, że najbliższym krewnym Scolopendra jest Asanada[5]. W sumie należy tu blisko 100 opisanych gatunków[4]:

Przypisy

  1. Wolfgang Bücherl, Eleanor E. Buckley (red.) Venomous Chilopods or Centipedes: Venomous Animals and Their Venoms. Volume III: Venomous Invertebrates. New York, London: Academic Press, 1971, s. 180-181.
  2. A. Minelli: Secretions of Centipedes. W: Arthropod Venoms. Sergio Bettini (red.). Berlin, Heidelberg, New York: Springer-Verlag, 1978, s. 80-81. DOI: 10.1007/978-3-642-45501-8.
  3. Karol Linneusz: Systema Naturae per regna tria naturae, regnum animale, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus differentiis synonymis, locis. Ed. X. Stockholm: Holmiae, 1758, s. 637.
  4. a b Scolopendra. W: ChiloBase 2.0 [on-line]. [dostęp 2017-05-01].
  5. Varpu Vahtera, Gregory D. Edgecombe, Gonzalo Giribet. Phylogenetics of scolopendromorph centipedes: can denser taxon sampling improve an artificial classification?. „Invertebrate Systematics”. 27, s. 578–602, 2013. CSIRO Publishing. DOI: 10.1071/IS13035. 
  6. Warut Siriwut, Gregory D. Edgecombe, Chirasak Sutcharit, Piyoros Tongkerd, Somsak Panha. A taxonomic review of the centipede genus Scolopendra Linnaeus, 1758 (Scolopendromorpha, Scolopendridae) in mainland Southeast Asia, with description of a new species from Laos. „ZooKeys”. 590, s. 1-124, 2016. DOI: 10.3897/zookeys.590.7950.