Sean Penn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sean Penn
Ilustracja
Sean Penn podczas 81. ceremonii wręczenia Oscarów w 2009 roku
Imię i nazwisko Sean Justin Penn
Data i miejsce urodzenia 17 sierpnia 1960
Santa Monica
Zawód aktor, reżyser, scenarzysta, producent filmowy
Współmałżonek Madonna
(1985-1989; rozwód)
Robin Wright
(1996-2010; rozwód)
Lata aktywności od 1974

Sean Justin Penn[1][2] (ur. 17 sierpnia 1960 w Santa Monica) – amerykański aktor, producent, scenarzysta, reżyser i dziennikarz pochodzenia żydowskiego ze strony ojca oraz irlandzkiego i włoskiego ze strony matki[3]. Dwukrotny laureat Oscara.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Santa Monica[4] w stanie Kalifornia w hrabstwie Los Angeles jako syn aktorki Eileen Ryan (z domu Annucci)[3] i reżysera telewizyjnego Leo Penna[5]. Wychowywał się z dwoma braćmi: starszym Michaelem Danielem (ur. 1958) i młodszym Chrisem (ur. 1965, zm. 2006). Uczęszczał do Santa Monica High School[6] i Santa Monica College[7].

Kariera aktora[edytuj | edytuj kod]

W liceum reżyserował i występował w filmach Super-8[5]. Mając czternaście lat pojawił się w dwóch odcinkach serialu NBC Domek na prerii (1974, 1975) reżyserowanych przez swojego ojca Leo Penna. W wieku dziewiętnastu lat wystąpił gościnnie w serialu CBS Barnaby Jones (1979). Jego ojciec Leo Penn zaangażował go do niewielkiej roli gościa na przyjęciu w telewizyjnym dramacie kryminalnym CBS Proces w Berlinie (Hellinger's Law, 1981) z Telly Savalasem. Przez dwa lata pracował jako technik zakulisowy i asystent aktora / reżysera Pat Hingle'a z teatru Los Angeles Group Repertory[5].

Zadebiutował na kinowym ekranie rolą kadeta kapitana Alexa Dwyera w dramacie sensacyjnym Harolda Beckera Szkoła kadetów (Taps, 1981) u boku George'a C. Scotta, Timothy'ego Huttona, Ronny'ego Coxa i Toma Cruise'a. Zagrana przez niego postać surfera-narkomana Jeffa Spicoli w komediodramacie Amy Heckerling Beztroskie lata w Ridgemont High (Fast Times at Ridgemont High, 1982) spopularyzowała słowo "koleś" w kulturze popularnej[8]. Następna rola Micka O'Briena, zmartwionego młodzieńca w dramacie Ricka Rosenthala Niegrzeczni chłopcy (Bad Boys, 1983) przyniosła mu pozytywne recenzje i rozpoczęła karierę jako poważny aktor. Pozycję gwiazdy zapewnił mu rola utrzymującego się z handlu narkotykami Andrew Daultona Lee w dramacie sensacyjnym Johna Schlesingera Sokół i koka (The Falcon and the Snowman, 1985). W dramacie kryminalnym Dennisa Hoppera Barwy (Colors, 1988) wystąpił w roli młodego, gwałtownego Danny'ego McGavina, partnera doświadczonego policjanta (Robert Duvall).

Sean Penn grał w takich produkcjach jak Życie Carlita (1993), Przed egzekucją (1995), Jestem Sam (2001) czy 21 gramów (2003). W roku 2004 dostał Oscara za rolę Jimmy'ego Markuma, zrozpaczonego ojca zamordowanej córki, w dramacie kryminalnym Clinta Eastwooda Rzeka tajemnic (Mystic River 2003)[9]. Kolejnego Oscara otrzymał za postać Harveya Milka, homoseksualnego polityka z San Francisco w filmie Gusa Van Santa Obywatel Milk (Milk, 2008)[9].

Kariera reżysera i scenarzysty[edytuj | edytuj kod]

W 1991 powstał, inspirowany piosenką „The Highway Patrolman” Bruce’a Springsteena, film Indiański biegacz[10], opowiadający historię dwóch skłóconych ze sobą braci, w którym Penn zadebiutował jako reżyser i scenarzysta. Kolejne wyreżyserowane przez niego filmy według własnego scenariusza to: Obsesja (1995), dramat psychologiczny o zamożnym jubilerze, którego cały świat wali się, po tym jak jego ukochana córka ginie w wypadku spowodowanym przez pijanego kierowcę; 11.09.01 (2002), etiuda filmowa opowiadająca o starszym mężczyźnie, który nie potrafi pogodzić się ze śmiercią żony, dołączona do zbioru mającego upamiętnić zamachy 11 września w ich pierwszą rocznicę; Wszystko za życie (2007), ekranizacja książki Jona Krakauera pod tym samym tytułem, przedstawiającej dzieje amerykańskiego wędrowca Chrisa McCandlessa, który po studiach porzucił dotychczasowe życie i zainspirowany powieściami Jacka Londona oraz traktatami Henry’ego Davida Thoreau wyrusza w trwającą dwa lata podróż po Ameryce Północnej, która kończy się dla niego śmiercią głodową w alaskańskiej głuszy. Jest ona prawdopodobnie najpopularniejszym i najlepszym dziełem w reżyserskim i scenopisarskim dorobku Penna. Jako reżyser nakręcił także obraz Obietnica według scenariusza Jerzego Kromolowskiego i Mary Olson-Kromolowski, w którym główną rolę, podobnie jak w Obsesji, zagrał Jack Nicholson.

Kariera dziennikarza[edytuj | edytuj kod]

Sean Penn, 1997

Działalność dziennikarską Sean Penn rozpoczął w latach 80. Pisze teksty do takich gazet jak „Rolling Stone”, „Interview” i „Time”. W 2005 w „The San Francisco Chronicle” ukazał się jego artykuł o sytuacji w Iraku, który napisał po powrocie z drugiego pobytu w tym kraju. Przeprowadził także m.in. wywiad z pisarzem Charlesem Bukowskim.

Poglądy i działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Jest zwolennikiem prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamy, a także krytykiem poprzedniego prezydenta, George’a W. Busha. Szczególnie krytykował go za interwencję w Iraku. W ramach protestu dwukrotnie wyjechał do tego kraju. Był przyjacielem prezydenta Wenezueli Hugo Cháveza[11].

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Spotykał się z modelką Peggy Trentini, aktorką Stacey Nelkin i Brigitte Nielsen[12]. Od maja 1983 do maja 1984 był związany z Elizabeth McGovern[12]. Romansował też z Susan Sarandon (1984)[12] i Barbarą Hershey (w czerwcu 1984)[12].

W lutym 1985 na planie teledysku poznał piosenkarkę Madonnę, z którą się ożenił 16 sierpnia 1985. Do legendy przeszedł ich słynny ślub, gdzie wściekły Penn strzelał ze strzelby do paparazzich robiących im zdjęcia z helikoptera[13]. Nazywano go wiecznym buntownikiem i szaleńcem[13]. Kompozycja Patricka LeonardaLive to Tell” w wykonaniu Madonny znalazła się w dramacie kryminalnym Jamesa Foleya W swoim kręgu (At Close Range, 1986), gdzie Sean Penn zagrał u boku Christophera Walkena i Mary Stuart Masterson. Później zagrali wspólnie w przygodowym dramacie kryminalnym Niespodzianka z Szanghaju (Shanghai Surprise, 1986), ale film okazał się kompletną porażką artystyczną, a Penn był nominowany do Złotej Maliny w kategorii „Najgorszy aktor” (Złota Malina w tej kategorii trafiła do Prince'a za występ w komedii muzycznej Zakazana miłość (Under the Cherry Moon, 1986)). Sean Penn przestał kontrolować swoje wybuchy zazdrości i alkoholowe balangi, jednak chciał rządzić życiem Madonny. Ustalał daty koncertów, decydował o kolejnym singlu. Sean coraz więcej pił, wdawał się w awantury, zaczął ją bić. Spędził miesiąc w areszcie, gdy brutalnie pobił fotografa. Madonna rozwiodła się z nim 14 września 1989[13].

Jego rola Terry'ego Noonana w dramacie kryminalnym Phila Joanou Stan łaski (State of Grace, 1990) miała być szansą na wyjście z życiowego zakrętu. Na planie tego filmu poznał aktorkę Robin Wright, którą poślubił 27 kwietnia 1996 roku. Mają dwoje dzieci – córkę Dylan Frances (ur. 13 kwietnia 1991) i syna Hoppera Jacka (ur. 6 sierpnia 1993). Razem zagrali także w dreszczowcu Cena miłości (Loved, 1997), komedii romantycznej Jak jej nie kochać (She's so lovely, 1997) i Harmider (Hurlyburly, 1998). Robin Wright wystąpiła także w jego filmie Obsesja (The Crossing Guard, 1995) z Jackiem Nicholsonem. Po jedenastu latach małżeństwa, 21 grudnia 2007 roku, Robin Wright złożyła wniosek o rozwód, jego powodem był romans Penna z piosenkarką country Jewel[12], której wyreżyserował teledysk. 9 kwietnia 2008 roku wniosek rozwodowy został wycofany, ale 4 sierpnia 2010 roku para jednak się rozwiodła[14]. Od tej pory Robin Wright nie posługuje się nazwiskiem Penn.

Penn spotykał się z Emily Lloyd (1995)[12], Elle Macpherson (1996)[12], Valerią Golino (w styczniu 2011)[12] i Scarlett Johansson (w lutym 2011)[12]. Od grudnia 2013 do czerwca 2015 był związany z Charlize Theron[12]. W październiku 2016 związał się z Leilą George[15].

Przyjaźń z Charlesem Bukowskim[edytuj | edytuj kod]

Penn był wielkim fanem twórczości prozaika i poety Charlesa Bukowskiego, uważanego za jedną z najoryginalniejszych i najbardziej kontrowersyjnych postaci współczesnej literatury amerykańskiej. Pod jego wpływem zaczął pisać wiersze. Udało mu się z nim zaprzyjaźnić, był jedyną gwiazdą show-businessu, którą Bukowski tolerował. Penn miał także zagrać główną rolę w filmie Ćma barowa, do którego scenariusz napisał Bukowski, jednak nie doszło to do skutku, ponieważ aktor zgodził się zagrać za symbolicznego dolara, ale tylko pod warunkiem, że reżyserować będzie Dennis Hopper. Kategorycznie nie zgodził się na to reżyser Barbet Schroeder, który jako pierwszy wystąpił do Bukowskiego z propozycją nakręcenia filmu. Dzięki deklaracji Penna o projekcie zrobiło się głośno w Hollywood, co znacznie ułatwiło znalezienie producenta. W końcowym efekcie rolę dostał jego konkurent, Mickey Rourke. Mimo tego Penn nadal przyjaźnił się z pisarzem. Po jego śmierci wygłosił mowę na pogrzebie oraz zadedykował mu swój film Obsesja.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Aktor[edytuj | edytuj kod]

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

  • Indiański biegacz (The Indian Runner, 1991)
  • Obsesja (The Crossing Guard, 1995)
  • Obietnica (The Pledge, 2001)
  • Bruce Springsteen: The Complete Video Anthology 1978-2000 (2001)
  • 11.09.01 (11'09'01 September, 2002)
  • Peter Gabriel: Play (2004)
  • Wszystko za życie (Into the wild, 2007)
  • Crazy For The Storm (2013)
  • The Last Face (2015)
  • The Comedian (2015)
  • Flag Day (2017)

Scenarzysta[edytuj | edytuj kod]

  • Indiański biegacz (The Indian Runner, 1991)
  • Obsesja (The Crossing Guard, 1995)
  • 11.09.01 (11'09'01 September, 2002)
  • Wszystko za życie (Into the wild, 2007)
  • Americans (2012)
  • Gunman: Odkupienie (The Gunman, 2015)

Producent[edytuj | edytuj kod]

  • Obsesja (The Crossing Guard, 1995)
  • Cena miłości (Loved, 1997)
  • Obietnica (The Pledge, 2001)
  • Wszystko za życie (Into the wild, 2007)
  • In Search Of Captain Zero, (2008)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Personalidade: Sean Penn (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2015-09-19].
  2. Sean Penn (ang.). Listal. [dostęp 2015-09-19].
  3. a b Sean Penn – What Nationality Ancestry Race (ang.). Ethnicity of Celebs. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-20)].
  4. Sean Penn (17 de Agosto de 1960) (port.). Filmow. [dostęp 2015-09-19].
  5. a b c Sean Penn Biography (1960-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2015-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-20)].
  6. Sean Penn Pictures (ang.). FanPix.Net. [dostęp 2017-01-12].
  7. Sean Penn - Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2015-09-19].
  8. Ben Crandell (2017-07-27): 'Fast Times at Ridgemont High': Dude movie or chick flick? (ang.). SouthFlorida.com. [dostęp 2015-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-20)].
  9. a b Fabio Secchi Frau: Sean Penn Walking (wł.). MYmovies.it. [dostęp 2018-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-15)].
  10. Sean Penn (cz.). ČSFD.cz. [dostęp 2016-10-28].
  11. Sean Penn o śmierci Hugo Chaveza: straciłem przyjaciela (pol.). Onet.pl. [dostęp 2013-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-20)].
  12. a b c d e f g h i j Sean Penn Dating History (ang.). FamousFix. [dostęp 2018-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-15)].
  13. a b c Leszek Żukowski: Sean Penn i Robin Wright - Małżeństwo to zabawa (pol.). Viva!. [dostęp 2018-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-15)].
  14. Sean Penn and Robin Wright Finalize Their Divorce (ang.). People. [dostęp 2015-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-15)].
  15. He's no sugar daddy! Sean Penn, 57, takes Leila George, 25, to breakfast... at budget pancake chain IHOP (ang.). Daily Mail. [dostęp 2015-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-15)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]