Secemin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Secemin
Herb
Herb Secemina
Kościół w Seceminie. Wcześniej zbór protestancki.
Kościół w Seceminie. Wcześniej zbór protestancki.
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat włoszczowski
Gmina Secemin
Liczba ludności (2006) 1600
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 29-145[1]
Tablice rejestracyjne TLW
SIMC 0145490
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Secemin
Secemin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Secemin
Secemin
Ziemia50°46′04″N 19°50′18″E/50,767778 19,838333

Secemin – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Secemin[2]. Miejscowość jest siedzibą gminy Secemin.

Secemin uzyskał lokację miejską przed 1370 rokiem, zdegradowany w 1869 roku[3].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Secemin[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0145508 Bród przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Seceminie pochodzi z 1326 r. Osada wymieniona została jako siedziba parafii, która liczyła 288 mieszkańców i miała obszar 57 km²[6]. W 1401 r.[7]na mocy przywileju wydanego przez Władysława Jagiełłę Secemin otrzymał prawa miejskie[8]. Równocześnie król nadał Piotrowi Szafrańcowi tytuł własności miasta oraz prawo do pobierania mostowego[8].

W 1517 r. Zygmunt Stary wydał przywilej zwalniający mieszczan secemińskich z opłat targowych, na terenie całego kraju. Król zezwolił także na dwa jarmarki w roku[8].

W 1540 r. Secemin miał 40 łanów, 60 ogrodów, młyn, dwór z folwarkiem, łaźnię oraz 9 sadzawek. Do miasta należało przedmieście Nawsie. W mieście dobrze rozwinięte było rzemiosło. W 1532 r. powstał tu cech garncarski[8].

W 1558 r. Stanisław Szafraniec zamienił miejscowy kościół w zbór. Ministrem zboru został Feliks ze Szczebrzeszyna[9]. W latach 1556–1616 odbyły się tu synody kalwińskie[10]. W czasie synodu w 1556 pierwszy raz w Polsce jawnie wystąpiono przeciw dogmatowi o Trójcy Świętej, nastąpiło wyodrębnienie ruchu braci polskich.

Miasto było w okresie reformacji ważnym ośrodkiem kulturalnym. Przez pewien czas miejscowa szkoła działała jako filia Akademii Rakowskiej[8]. W tym czasie spora część mieszczan, jeśli nie większość przeszła na kalwinizm.

Po wygaśnięciu rodziny Szafrańców, miasto trafiło w ręce właścicieli, którzy w 1617 r. przekazali budynek zboru katolikom.[potrzebny przypis]. Wówczas właściciele miasta często się zmieniali[8]. Należało ono kolejno do rodów: Dembińskich, Czartoryskich, Machockich i Lohmannów. W 1869 r. Secemin utracił prawa miejskie.

W 1960 r. Secemin miał 1802 mieszkańców[8]. 50% z nich utrzymywało się z rolnictwa[8]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Urodził się tu Bartłomiej Wincenty Ściegiennypodpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, cichociemny.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół gotycki pod wezwaniem Świętej Katarzyny i Jana Ewangelisty z 1402 r.; od 1554 r. zbór protestancki; zwrócony katolikom w 1617 r.; w XVIII w. przebudowany
  • pozostałości fosy z XVI w. otaczającej dawną siedzibę rodu Szafrańców
  • park założony w połowie XVIII w.
  • plebania z przełomu XIX i XX w.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-06].
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 68-69.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967, Tom I, str 538-539.
  7. Secemin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.
  8. a b c d e f g h .
  9. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 98.
  10. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 97.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967
  • Kalendarz Świętokrzyski 2005.Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce, 2004.