Sejsmograf

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sejsmograf (gr.) – urządzenie do wykrywania i rejestracji drgań skorupy ziemskiej (przemieszczeń, prędkości lub przyspieszenia) wywołanych wstrząsami naturalnymi lub sztucznymi.

Głównym elementem sejsmografu jest sejsmometr, którego podstawową częścią jest masa bezwładna zawieszona tak, że tworzy wahadło fizyczne (pionowe lub poziome). W sejsmografach o ruchomym wahadle okres drgań własnych wahadła powinien być duży w porównaniu z okresem drgań gruntu, gdyż wtedy wahadło można traktować jako stały punkt odniesienia, względem którego określa się wielkość i kierunek drgań gruntu. Drgania gruntu są przetwarzane na impulsy elektryczne, wzmacniane i rejestrowane za pośrednictwem galwanometru na taśmie światłoczułej (w systemach tradycyjnych, wychodzących z użycia) lub w pamięci komputera (w rozwiązaniach nowoczesnych). Sejsmografy pozwalają uzyskiwać powiększenia drgań gruntu rzędu kilku milionów. Coraz częściej stosuje się sejsmografy z nieruchomym wahadłem, w których mierzy się siłę potrzebną do utrzymania wahadła nieruchomo. Okres drgań własnych wahadła nie jest wtedy bardzo istotny i nawet sejsmograf z małym wahadłem może rejestrować fale długookresowe (o okresie do kilkudziesięciu minut)[1]. Pozwala to na znaczne zmniejszenie masy i rozmiarów przyrządu. Zapis drgań gruntu przez sejsmograf nosi nazwę sejsmogramu. Pozwala na wyznaczenie czasu przyjścia fal sejsmicznych różnego typu do stacji sejsmologicznej oraz na określenie amplitud i okresów tych fal. Do rejestracji bardzo powolnych drgań (o okresach kilkudziesięciu minut) można też stosować niektóre grawimetry.

W zależności od specyficznych rozwiązań konstrukcyjnych można sejsmografy podzielić:

  • ze względu na kierunek rejestrowanych drgań:
  1. poziome
  2. pionowe
  • ze względu na częstotliwość rejestrowanych drgań:
  1. krótkookresowe
  2. długookresowe
  3. szerokopasmowe
  • ze względu na rodzaj sygnału wyjściowego:
  1. przetworniki prędkościowe
  2. przetworniki przyspieszeniowe (akcelerometry)
  3. przetworniki przemieszczeniowe
Sejsmograf-schemat.svg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa, 2004, hasło "sejsmograf"