Sejsmograf

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sejsmograf (gr.) – urządzenie do wykrywania i rejestracji drgań skorupy ziemskiej (przemieszczeń, prędkości lub przyspieszenia) wywołanych wstrząsami naturalnymi lub sztucznymi.

Starożytny chiński sejsmometr z II wieku n.e. (replika eksponowana w Warszawie)

Głównym elementem sejsmografu jest sejsmometr, którego podstawową częścią jest masa bezwładna zawieszona tak, że tworzy wahadło fizyczne (pionowe lub poziome). W sejsmografach o ruchomym wahadle okres drgań własnych wahadła powinien być duży w porównaniu z okresem drgań gruntu, gdyż wtedy wahadło można traktować jako stały punkt odniesienia, względem którego określa się wielkość i kierunek drgań gruntu. Drgania gruntu są przetwarzane na impulsy elektryczne, wzmacniane i rejestrowane za pośrednictwem galwanometru na taśmie światłoczułej (w systemach tradycyjnych, wychodzących z użycia) lub w pamięci komputera (w rozwiązaniach nowoczesnych). Sejsmografy pozwalają uzyskiwać powiększenia drgań gruntu rzędu kilku milionów.

Coraz częściej stosuje się sejsmografy z nieruchomym wahadłem, w których mierzy się siłę potrzebną do utrzymania wahadła nieruchomo. Okres drgań własnych wahadła nie jest wtedy bardzo istotny i nawet sejsmograf z małym wahadłem może rejestrować fale długookresowe (o okresie do kilkudziesięciu minut)[1]. Pozwala to na znaczne zmniejszenie masy i rozmiarów przyrządu. Zapis drgań gruntu przez sejsmograf nosi nazwę sejsmogramu. Pozwala na wyznaczenie czasu przyjścia fal sejsmicznych różnego typu do stacji sejsmologicznej oraz na określenie amplitud i okresów tych fal. Do rejestracji bardzo powolnych drgań (o okresach kilkudziesięciu minut) można też stosować niektóre grawimetry.

W zależności od specyficznych rozwiązań konstrukcyjnych można sejsmografy podzielić:

  • ze względu na kierunek rejestrowanych drgań:
  1. poziome
  2. pionowe
  • ze względu na częstotliwość rejestrowanych drgań:
  1. krótkookresowe
  2. długookresowe
  3. szerokopasmowe
  • ze względu na rodzaj sygnału wyjściowego:
  1. przetworniki prędkościowe
  2. przetworniki przyspieszeniowe (akcelerometry)
  3. przetworniki przemieszczeniowe
Sejsmograf-schemat.svg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. «Sejsmograf» w Wielka Encyklopedia Powszechna PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004.