Semafor (kolejnictwo)

Kolejowy semafor świetlny nowego typu (Polska)

Semafor (semafor^ⓘ, z gr. σῆμα – znak; –φορος – nosiciel) – sygnalizator przy torze kolejowym, służący do regulowania ruchu pociągów.

Semafor służy do informowania maszynistów za pomocą sygnałów świetlnych lub kształtowych, o możliwości jazdy wskazując, w przypadku sygnalizacji prędkościowej – prędkość maksymalną, dla sygnalizacji kierunkowej – kierunek jazdy, a przy tym może również wskazywać zajętość następnych odcinków szlaku kolejowego i inne informacje pomocnicze. Sygnały wyświetlane przez semafor zależą od systemu sygnalizacji stosowanego przez dane państwo lub zarządcę infrastruktury.

Historia

Automatyczny system sygnalizacji kolejowej wymyślony przez Jana Baranowskiego w 1857 r.

Pierwsze semafory razem z automatycznym systemem sygnalizacji wynalazł we Francji polski inżynier Jan Józef Baranowski. Uruchomiono go w 1857 r. na linii kolejowej relacji Paryż – Rouen, a w listopadzie 1857 r. na linii Paryż – Saint Germain. System Baranowskiego wprowadzono w 1858 r. również we Włoszech na linii Genua – Turyn oraz po unowocześnieniu na linii Paryż – Bruksela. Zaprezentowano go w 1862 r. na Wystawie Światowej w Londynie, a później był stosowany także w Anglii.

Typy semaforów

Semafory kształtowe

Zmiana sygnału na semaforze kształtowym

Semafory kształtowe to starszy typ semaforów, który nadaje sygnały za pomocą ruchomych elementów – ramion, kształtów, lub tarcz umieszczonych na słupie. W nocy funkcję sygnałową mogą pełnić lampy, których światło regulowane jest przez ruchome przesłony. Semafory kształtowe napędzane są zazwyczaj ręcznie poprzez dźwignie lub korby w budynku nastawni, które to wprawiają w ruch metalowe linki, nazwane pędniami, albo pręty (pędnie sztywne) lub łańcuchy. Semafory kształtowe mogą być napędzane również przez napędy elektryczne.

• 
  Brytyjski semafor kształtowy
• 
  Czeski semafor kształtowy
• 
  Szwedzki semafor kształtowy
• 
  Polskie semafory kształtowe w Sierpcu

Semafory świetlne

Semafory świetlne nadają sygnały za pomocą świateł, które mogą mieć różny kolor, kształt, położenie lub układ. Semafor świetlny składa się z umieszczonej na maszcie, lub innej konstrukcji wsporczej, głowicy, w której znajdują się komory kolorowych świateł. Zaletą semaforów świetlnych nad kształtowymi jest większa czytelność oraz możliwość wyświetlania większej ilości sygnałów lub informacji; natomiast wadą – konieczność ciągłego zasilania.

• 
  Dwie głowice semaforowe starszego typu na wspólnym słupie.
• 
  Belgijski semafor kolejowy
• 
  Niemiecki semafor systemu Ks
• 
  Szwedzki semafor świetlny

Zobacz też

• Semafory w Polsce
• Sygnalizacja kolejowa
• Sygnalizacja kolejowa w Polsce

Linki zewnętrzne

• Budowa i zasilanie sygnalizatorów świetlnych – transportszynowy.pl
• Semafory świetlne na BSK