Senat Rzeczypospolitej Polskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Herb Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Państwo

 Polska

Rodzaj

izba wyższa

Rok założenia

1493[1] (historyczny)
1989 (współczesny)

Kierownictwo
Marszałek Senatu

Tomasz Grodzki (KO)

Wicemarszałek Senatu

Bogdan Borusewicz (KO)
Marek Pęk (PiS)
Michał Kamiński (KP)
Gabriela Morawska-Stanecka (PPS)

Struktura
Struktura Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Liczba członków

100

Stowarzyszenia polityczne

Koalicja rządowa

Opozycja

Ordynacja

większość względna (okręgi jednomandatowe)

Ostatnie wybory

13 października 2019

Siedziba
Siedziba Senat Rzeczypospolitej Polskiej
ul. Wiejska 6, Warszawa
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Polska
Gmach Senatu (z lewej) i Sejmu RP. Warszawa, ul. Wiejska 1930
Okręgi wyborcze w wyborach do Senatu (2011)

Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.

Bierne prawo wyborcze w wyborach do Senatu RP uzyskuje się w wieku 30 lat.

Organy Senatu[edytuj | edytuj kod]

Konstytucyjne organy Senatu to:

Organy wprowadzone przez Regulamin Senatu:

Obecna kadencja Senatu[edytuj | edytuj kod]

Historia Senatu[edytuj | edytuj kod]

Senat w Królestwie Polskim[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też: Senat (I Rzeczpospolita).

Senat RP wywodzi się z Rady królewskiej.

W I Rzeczypospolitej, od schyłku XV wieku, był wyższą izbą Sejmu. W skład Senatu I Rzeczypospolitej wchodzili biskupi katoliccy oraz, pochodzący z nominacji królewskiej, wyżsi urzędnicy państwowi (wiryliści).

Senat II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Senat II Rzeczypospolitej.

W II Rzeczypospolitej instytucja Senatu została (mimo sprzeciwów lewicy) przywrócona od roku 1921 w konstytucji marcowej; senatorowie byli wybierani w wyborach powszechnych – w sumie pięć razy aż do wybuchu wojny w 1939 r. Konstytucja kwietniowa z 1935 znacznie ograniczyła czynne prawo wyborcze do Senatu – przysługiwało ono niewiele ponad 100 tys. wyborców – oraz nadała Prezydentowi Rzeczypospolitej uprawnienia do mianowania jednej trzeciej senatorów.

Senat spełniał rolę izby korygującej projekty ustaw uchwalonych wcześniej przez izbę niższą – Sejm.

Brak Senatu w PRL[edytuj | edytuj kod]

W PRL, po II wojnie światowej, instytucja Senatu została zniesiona na podstawie wyników sfałszowanego referendum ludowego z 1946 r. Przez ponad 40 lat Sejm był jedyną izbą polskiego parlamentu aż do wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989 r. Wybrano wówczas Senat I kadencji, głosowanie zakończyło się ogromnym sukcesem „Solidarności”, udało jej się wprowadzić aż 99 przedstawicieli do izby. Senat powstał na podstawie umów okrągłostołowych; ustalono, iż w każdym z województw wybieranych będzie po 2 senatorów (oprócz warszawskiego i katowickiego, w których wybierano po 3).

Przywrócenie Senatu[edytuj | edytuj kod]

Po przywróceniu Senatu w 1989 r., miejscem jego posiedzeń do maja 1991 r. była Sala Kolumnowa w Sejmie. Obecnie posiedzenia odbywają się w Sali Obrad w budynku Senatu, mieszczącym się w kompleksie parlamentarnym tuż obok budynku Sejmu.

Uchwałą z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu[2].

Kadencje Senatu w III RP[edytuj | edytuj kod]

Kadencje Senatu w III RP[3][4]:

Kadencja Czas trwania kadencji Rozkład miejsc Skład
I 18.06.1989 – 25.11.1991 Poland Senate 1989.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

II 25.11.1991 – 31.05.1993 POL Senat RP seats 1991.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

III 19.09.1993 – 20.10.1997 POL Senat RP seats 1993.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

IV 20.10.1997 – 18.10.2001 POL Senat RP seats 1997.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

V 19.10.2001 – 18.10.2005 POL Senat RP seats 2001.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VI 19.10.2005 – 4.11.2007 POL Senat RP seats 2005.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VII 5.11.2007 – 7.11.2011 Senat rp sala 2007.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VIII 8.11.2011 – 11.11.2015 Polish parliamentary election 2011 Senate.png

Kluby senackie w trakcie kadencji

IX 12.11.2015 – 11.11.2019 Senat IX kadencji. Wyniki wyborów.png

Kluby senackie w trakcie kadencji

X 12.11.2019 – 10th term Senate of Poland.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

Uprawnienia Senatu[edytuj | edytuj kod]

Do kompetencji Senatu należy[7]:

W 2020 na podstawie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 Senat utracił kompetencje do wyrażania zgody na powołanie i odwołanie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

  • Od stycznia 2014 internetowa transmisja z posiedzeń plenarnych Senatu jest uzupełniana tłumaczeniem na język migowy. Polski parlament (w 2012 takie rozwiązanie wdrożył Sejm) jest jednym z pierwszych parlamentów w Europie, które umożliwiły osobom niesłyszącym bieżące zapoznawanie się z przebiegiem swoich obrad[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Pietrzak: Dzieje polskiego Senatu (pol.). Senat RP, 1991 z późniejszymi zmianami. s. 4. [dostęp 2011-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–10–23)].
  2. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 grudnia 2013 r. ustanawiająca rok 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu w Polsce (M.P. z 2014 r. poz. 9).
  3. Archiwum. www.senat.gov.pl. [dostęp 2018-12-03].
  4. Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. Analiza aktów prawnych. Kancelaria Senatu, 2012-11. [dostęp 2018-12-03].
  5. Komitety z jednomandatowymi wynikami:   Komitet Obywatelski „Solidarność”,   Konfederacja Komitetów Obywatelskich woj. płockiego,   Chrześcijańska Demokracja,   Klub Inteligencji Katolickiej,   Ludowe Porozumienie Wyborcze „Piast”,   Mniejszość Niemiecka,   Narodowy KW,   Regionowi w Polsce,   Unia Wielkopolan,   Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie,   pozostałe 8.
  6.   Pozostali niezależni (KWW) 4, po jednym mandacie dostało także:   Katolicki Komitet Wyborczy „Ojczyzna”,   Kongres Liberalno-Demokratyczny,   Mniejszość Niemiecka,   Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”,   Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe i   Zjednoczenie Polskie.
  7. Rola Senatu w polskim ustroju państwowym.
  8. Art. 61 § 1–3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r. poz. 1904).
  9. Art. 14 pkt. 9 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875).
  10. Obrady Senatu będą tłumaczone na język migowy. W: Senat Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. senat.gov.pl. [dostęp 2014-01-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]