Senatus Populusque Romanus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Senatus PopulusQue Romanus[1] (w skrócie SPQR) – łacińska formuła oznaczająca „senat i lud rzymski”[2]. Formuła ta stanowiła w starożytności oficjalną nazwę Cesarstwa Rzymskiego, a skrót SPQR, do czasu rozpowszechnienia się na to miejsce wizerunku orła, spełniał funkcję godła państwowego.

Inskrypcja na Łuku Tytusa w Rzymie: SENATVS / POPVLVSQVE·ROMANVS / DIVO·TITO·DIVI·VESPASIANI·F[ILIO] / VESPASIANO·AVGVSTO (CIL VI 945)
Pokrywa studzienki w Rzymie

Realnie rozpowszechniona i wprowadzona przez Oktawiana Augusta. Hasło to było obrazem jego polityki oparcia władzy na senacie, stąd senat jako pierwszy w tym powiedzeniu[3].

Skrót SPQR był tatuowany na ramionach rzymskich legionistów. Pojawiał się na monetach okresu republiki, na sztandarach legionów senackich oraz monumentach i pomnikach fundowanych przez senat rzymski.

Skrót SPQR jest w samym Rzymie używany do dziś. Widnieje w herbie stolicy Włoch, umieszcza się go na słupach ogłoszeniowych, przystankach autobusowych, pokrywach od studzienek kanalizacyjnych, latarniach ulicznych i innych obiektach użyteczności publicznej w całym Rzymie.

Formułę tę w sposób sparafrazowany wykorzystywano w okresie renesansu w tych miastach europejskich, które posiadając uprawnienia autonomiczne nawiązywały do idealnego miasta-republiki wzorując się na starożytnym Rzymie. W Polsce takie przywileje wolności prawno-ustrojowej posiadały tylko Gdańsk i Toruń. W Toruniu skrót SPQT (Senatus Populusque Thorunensis) zachował się do dziś na portalu prowadzącym do Sali Rady (Senatu) w Ratuszu Staromiejskim[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mary Beard, „SPQR”, Poznań 2007. Obie wersje są poprawne, jednak z dużym „Q” ułatwia zrozumienie skrótu i tłumaczenia.
  2. Czasem błędnie używa się sformułowania „senat i naród rzymski”, pojęcie narodu ukształtowało się w XIX wieku n.e.
  3. Adam Ziółkowski, Historia Rzymu, s. 374–376.
  4. Sala Rady (Senatu) w Ratuszu Staromiejskim - Toruń Atrakcje Torunia, „Toruński Portal Turystyczny” [dostęp 2017-12-05] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]