Serce Jezusa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Najświętsze Serce Jezusa
Najświętsze Serce Jezusa
(Henri Van Severen, ok. 1900)
Niekiedy Najświętsze Serce Pana Jezusa przedstawiane jest symbolicznie, w postaci samego płonącego serca otoczonego koroną cierniową, nad którym widnieje krzyż. Witraż z kościoła pw. Wszystkich Świętych, St. Peters, Missouri, Stany Zjednoczone
Pomnik poświęcony Sercu Jezusowemu w Plewiskach

Serce Jezusa (Najświętsze Serce Pana Jezusa, Serce Jezusowe, Serce Boże, Boskie Serce) – mistyczna Skarbnica[1], obiekt kultu w katolicyzmie. Cześć Sercu Jezusa Chrystusa oddawana jest jako symbolowi Bożej Miłości do człowieka.

Źródła biblijne[edytuj | edytuj kod]

Do Bożego serca odwołują się fragmenty Starego Testamentu[2]:

Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem – Panem jedynym. Będziesz miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił. Niech pozostaną w twym sercu te słowa, które ja ci dziś nakazuję. Pwt 6, 4-6[3]

Miłowałem Izraela, gdy jeszcze był dzieckiem, i syna swego wezwałem z Egiptu. (...) A przecież Ja uczyłem chodzić Efraima, na swe ramiona ich brałem; oni zaś nie rozumieli, że troszczyłem się o nich. Pociągnąłem ich ludzkimi więzami, a były to więzy miłości. Oz 11, 1. 3-4[4]

Uleczę ich niewierność i umiłuję ich z serca, bo gniew mój odwrócił się od nich. Oz 14, 5[5]

Ukochałem cię odwieczną miłością, dlatego też zachowałem dla ciebie łaskawość. (...) Oto nadchodzą dni - wyrocznia Pana - kiedy zawrę z domem Izraela i z domem judzkim nowe przymierze. (...) Umieszczę swe prawo w głębi ich jestestwa i wypiszę na ich sercu. Jr 31, 3. 31. 33[6]

Tajemnica Serca Jezusa bierze swój początek z nauki Jezusa płynącej m.in. z przypowieści[7] w Ewangeliach. Szczególnymi momentami inspirującymi ten kult była scena z Ostatniej Wieczerzy, w której jeden z apostołów, św. Jan skłonił swoją głowę ku Sercu Jezusa:

Jeden z uczniów Jego – ten, którego Jezus miłował – spoczywał na Jego piersi (J 13, 23).

oraz przebicie włócznią Serca Jezusa przez jednego z żołnierzy po śmierci Jezusa na Krzyżu:

Tylko jeden z żołnierzy włócznią przebił Mu bok i natychmiast wypłynęła krew i woda (J 19, 34).

Historia kultu[edytuj | edytuj kod]

Zwolennicy Kultu Bożego Serca podają, że rozwijał się on od samego początku chrześcijaństwa, a jego pierwszymi czcicielami byli Maryja i apostołowie[2]. Serce Jezusa szczególnym kultem obdarzali święci[2][8]:

Gdy w XVII wieku Kościół katolicki chciał się przeciwstawić poglądom jansenistów, zaczął powoływać się na miłość Jezusa do ludzi[8].

Szczególnymi postaciami związanymi z tym kultem są św. Jan Eudes, św. Małgorzata Maria Alacoque[9], św. Klaudiusz de la Colombière, bł. Bernard Franciszek de Hoyos oraz bł. Maria od Boskiego Serca Droste zu Vischering. Prekursorem kultu w Europie był jednak – wcześniej od nich działający – polski jezuita Kasper Drużbicki, autor łacińskiego traktatu Meta cordium Cor Jesu[10].

Objawienia Małgorzaty Alacoque[edytuj | edytuj kod]

Objawienie Najświętszego Serca Jezusowego skierowane do całej ludzkości przez św. Małgorzatę Marię Alacoque.
Objawienie Najświętszego Serca Jezusowego skierowane do całej ludzkości przez bł. Marię od Boskiego Serca Droste-Vischering.
Bł. Maria od Boskiego Serca Droste zu Vischering ze św. Marią Małgorzatą Alacoque.

W latach 1673–1689 św. Małgorzacie osiemdziesięciokrotnie[11] ukazywał się Chrystus z Sercem na piersiach przebitym i opasanym cierniową koroną, z którego wytryskują płomienie miłości, a w ich centrum jest krzyż. Podczas objawień Chrystus zapewnił ją o nieskończonym Miłosierdziu dla ludzi. Spośród licznych objawień wyróżnia się cztery tzw. wielkie objawienia[11][12]:

Sekwencja objawień Najświętszego Serca Jezusowego św. Małgorzacie Alacoque
Objawienie Data Wypowiedź Jezusa
I 27 grudnia 1673 Moje Boskie Serce tak płonie miłością ku ludziom, że nie może dłużej utrzymać tych płomieni gorejących zamkniętych w moim łonie. Ono pragnie rozlać je za twoim pośrednictwem i wzbogacić ludzi swymi Bożymi skarbami. W nim znajdą wszystko czegokolwiek będzie im potrzeba dla ratowania swych dusz z przepaści zguby.
II 1674[13] To nabożeństwo jest ostatnim wysiłkiem Jego miłości i będzie dla ludzi jedynym ratunkiem w ostatnich czasach.” Będzie jakby „odkupieniem miłosnym, oswobodzeniem ich z mocy księcia ciemności.” Będzie „pewnego rodzaju słodką wolnością dla nas w królestwie Jego miłości.
III 2 lipca 1674[11] Oto Serce, które tak umiłowało ludzi, a w zamian za to otrzymuje niewdzięczność, wzgardę i zapomnienie. Sprawia mi to przykrzejszą udrękę niż wszystko, co wycierpiałem w czasie mej męki: a to tak dalece, że jeśliby mnie choć trochę ukochano, to za nic bym sobie uważał wszystko, co wycierpiałem dla ludzi i pragnąłbym, o ile byłoby to możliwe, uczynić dla nich jeszcze więcej; lecz oni na wszystkie moje wysiłki czynienia im dobrze odpowiadają oziębłością i wzgardą
Żebyś zaś mogła Mi towarzyszyć w tej pokornej modlitwie, jaką Ja wówczas zanosiłem do Ojca, wstaniesz pomiędzy jedenastą a dwunastą godziną w nocy, upadniesz na twarz i spędzisz ze mną jedną godzinę; będziesz wzywała Bożego Miłosierdzia dla uproszenia przebaczenia grzesznikom i będziesz starała się osłodzić Mi choć trochę gorycz, jakiej doznawałem z powodu opuszczenia mnie przez uczniów...
Obiecuję w nadmiarze Miłosierdzie Serca Mego, że Jego Miłość wszechpotężna udzieli wszystkim, którzy komunikować będą przez dziewięć pierwszych piątków miesiąca z rzędu, łaski pokuty ostatecznej, że nie umrą w stanie niełaski ani bez sakramentów świętych i że Moje Serce będzie dla nich bezpieczną ucieczką w ostatniej godzinie ich życia.
IV 13–20 czerwca 1675[11] Oto Serce, które ogromnie umiłowało ludzi, że niczego nie szczędziło, aż do zupełnego wyniszczenia Siebie, dla okazania im Swej miłości, a jednak w zamian za to doznaje od większości ludzi gorzkiej niewdzięczności, wzgardy, nieuszanowania, lekceważenia, oziębłości i świętokradztw, jakie Mi oddają w tym Sakramencie Miłości. Lecz najbardziej boli Mnie to, że w podobny sposób obchodzą się ze Mną serca służbie Mojej szczególniej poświęcone.
Dlatego żądam, żeby pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała był odtąd poświęcony, jako osobne święto na uczczenie Mojego Serca i wynagrodzenia mi przez Komunię Świętą i inne praktyki pobożne zniewag, jakich doznaję, gdy wystawiony Jestem na ołtarzach. W zamian za to obiecuję ci, że Serce Moje wyleje hojne łaski na tych wszystkich, którzy w ten sposób oddadzą Mu cześć lub przyczynią się do rozszerzenia Jego święta.

Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa[edytuj | edytuj kod]

Niezwłocznie po objawieniach św. Małgorzaty zakon sióstr wizytek podjął starania w Stolicy Apostolskiej, w celu uczczenia Bożego Serca. Na prośbę biskupów francuskich po raz pierwszy Święto Najświętszego Serca Pana Jezusa obchodzono 20 października 1672[14]. Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa, przypadająca w pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała, została ustanowiona przez papieża Klemensa XIII, 6 lutego 1765[15], początkowo dla Królestwa Polskiego, w wyniku zgody papieża na skierowany do niego memoriał biskupów polskich. Uroczystość tę rozszerzył na cały kościół dopiero papież Pius IX, 23 sierpnia 1856[14].

Następnie papież Leon XIII w encyklice z 25 maja 1899 Annum Sacrum – O poświęceniu się ludzi Najświętszemu Sercu Jezusowemu[16], zaproponował poświęcenie wszystkich ludzi Bożemu Sercu, który to akt został dokonany 11 czerwca przez duchowieństwo i wiernych na całym świecie. Za jego pontyfikatu, u schyłku XIX wieku zapoczątkowano zwyczaj poświęcenia się Sercu Jezusowemu, specjalnymi aktami w postaci intronizacji, do upowszechnienia której przyczynili się m.in. peruwiańczyk o. Mateo Crawley-Boevey[17] czy polska Służebnica Boża Rozalia Celakówna.

Również następni papieże zwracali uwagę na kult Bożego Serca swoimi encyklikami: Pius XI w encyklice z 8 maja 1928 Miserentissimus Redemptor – O powszechnym obowiązku wynagradzania Najświętszemu Sercu Jezusa[18] i Pius XII w encyklice z 15 maja 1956 Haurietis aquas – O kulcie Najświętszego Serca Jezusa[14].

W Kościele rzymskokatolickim czasem szczególnym jest miesiąc czerwiec, poświęcony krzewieniu kultu i nabożeństwa ku Najświętszemu Sercu Pana Jezusa[19]. Święto Najświętszego Serca Pana Jezusa jest szczególnie obchodzone w Kościele rzymskokatolickim oraz mariawityzmie.

Serce Jezusa i naród polski[edytuj | edytuj kod]

Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie

Kult Najświętszego Serca Pana Jezusa znany był już na początku istnienia państwa polskiego, czego wyrazem jest Modlitewnik Gertrudy zawierający modlitwy do Rany boku Chrystusa[20].

Naród polski został trzykrotnie poświęcony Sercu Jezusowemu. Po raz pierwszy 27 lipca 1920 przez biskupów na Jasnej Górze, następnie 3 czerwca 1921 na Małym Rynku w Krakowie oraz 28 października 1951 we wszystkich polskich kościołach[10]. Szczególnym miejscem czci Bożego Serca w Polsce jest bazylika Najświętszego Serca Jezusowego przy ulicy Kopernika 26 w Krakowie, będąca hołdem narodu polskiego składanym Bożemu Sercu[21].

Zgromadzenia zakonne[edytuj | edytuj kod]

W duchowości wielu zgromadzeń zakonnych przewodnią myślą jest idea kultu Bożego Serca takich zgromadzeń jak:

Duchowość Bożego Serca jest obecna wśród wspólnot świeckich:

Formy kultu[edytuj | edytuj kod]

W katolicyzmie kult Serca Jezusowego przejawia się:

Kult Bożego Serca pielęgnowany jest przez wydawaną prasę katolicką (m.in. w Polsce: siostry wizytki wydają „Wiadomości”[33], ojcowie sercanie „Czas Serca”[34] oraz ojcowie jezuici „Posłaniec Serca Jezusowego”).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dufour 2008 ↓, s. 70–79.
  2. a b c Historia Kultu Najświętszego Serca Jezusowego, mtrojnar.rzeszow.opoka.org.pl [dostęp 2015-10-25].
  3. Księga Powtórzonego Prawa.
  4. Księga Ozeasza - rozdział 11.
  5. Księga Ozeasza - rozdział 14.
  6. Księga Jeremiasza - rozdział 31.
  7. Daniel-Rops i Starowieyska-Morstinowa 1987 ↓, s. 191–194.
  8. a b Daniel-Rops i Starowieyska-Morstinowa 1987 ↓, s. 250–256.
  9. Św. Jan Eudes i św. Małgorzata Maria Alacoque, liturgia.wiara.pl [zarchiwizowane z adresu 2013-05-11].
  10. a b Nasza Arka 2001 ↓, s. 15.
  11. a b c d Stanisław Hołodok, ŚWIĘTA MAŁGORZATA MARIA ALACOQUE, opoka.org.pl [zarchiwizowane z adresu 2023-02-10].
  12. Objawienie Najświętszego Serca Jezusowego skierowane do całej ludzkości przez świętą Małgorzatę Alacoque, mtrojnar.rzeszow.opoka.org.pl [dostęp 2015-10-25].
  13. Jan Machniak, Nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusowego, [w:] Krakowska Prowincja Karmelitów Bosych [online], karmel.pl [zarchiwizowane z adresu 2011-09-25].
  14. a b c Pius XII, Haurietis aquas, opoka.org.pl, 15 maja 1956 [zarchiwizowane z adresu 2022-08-13].
  15. Podręcznik Godziny Obecności przy Sercu Jezusa 1998 ↓, s. 56.
  16. Leon XIII, Encyklika ''Annum sacrum'', duchprawdy.com, 25 maja 1899 [zarchiwizowane z adresu 2015-03-17].
  17. Crawley-Boevey 1957 ↓.
  18. Pius XI, Encyklika Misserentissimus Redemptor, opoka.org.pl, 8 maja 1928 [zarchiwizowane z adresu 2022-08-10].
  19. Nasza Arka 2001 ↓, s. 9.
  20. Dariusz Brozio, Kult Najświętszego Serca Pana Jezusa w świetle kazań ks. Kazimierza Hamerszmita, „Studia Ełckie”, 10, 2008, s. 311 [zarchiwizowane z adresu 2022-12-06].
  21. Nasza Arka 2001 ↓, s. 18.
  22. Nasza Arka 2001 ↓, s. 14.
  23. Nasza Arka 2001 ↓, s. 17.
  24. Sercańska Rodzina Świeckich, [w:] Zgromadzenie Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego [online], sercanki.org.pl [dostęp 2023-04-19].
  25. Nabożeństwo Najświętszego Serca Pana Jezusa. (PDF), liturgicalcenter.org [zarchiwizowane z adresu 2021-05-10].
  26. Nasza Arka 2001 ↓, s. 4.
  27. Nasza Arka 2001 ↓, s. 7.
  28. Koronki do Najświętszego Serca Pana Jezusa, [w:] Różańce i Koronki [online], rozance-i-koronki.blogspot.com [zarchiwizowane z adresu 2019-12-28].
  29. Przez Serce, z Sercem i w Sercu Jezusa 1995 ↓.
  30. Pieśni do Serca Jezusa, [w:] Śpiewnik ks. Siedleckiego [online], spiewniksiedleckiego.pl [dostęp 2023-04-19].
  31. PIEŚNI DO SERCA PANA JEZUSA, katolickapolonia.com [zarchiwizowane z adresu 2022-03-30].
  32. Godzinki o Najświętszym Sercu Pana Jezusa, [w:] Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa [online], strazhonorowa.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-03-11].
  33. Czasopismo „Wiadomości”, [w:] Wydawnictwo Arcybractwa Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa [online], strazjezusa.pl [dostęp 2019-04-28].
  34. Czas SERCA, dwumiesięcznik dla rodzin, czasserca.pl [dostęp 2019-04-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mateo Crawley-Boevey, Jezus Król miłości, wyd. IV, Poznań: Nakładem „Mszy Świętej”, 1957, OCLC 844681802.
  • Henri Daniel-Rops, Zofia Starowieyska-Morstinowa, Dzieje Chrystusa, wyd. 6, Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1987, ISBN 83-211-0691-9, OCLC 749231495.
  • Gérard Dufour, W szkole Serca Jezusowego ze Świętą Małgorzatą Marią: droga duchowa, Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów, 2008, ISBN 978-83-7519-055-7, OCLC 749975773.
  • Najświętsze Serca Jezusa, „Nasza Arka. Miesięcznik rodzin katolickich”, Kraków: Wydawnictwo AZ SC, czerwiec 2001, ISSN 1640-615X [zarchiwizowane z adresu 2017-06-26].
  • Podręcznik Godziny Obecności przy Sercu Jezusa, [w:] Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa, Kraków: Siostry Wizytki, 1998, ISBN 83-86733-15-2, OCLC 749212107.
  • Przez Serce, z Sercem i w Sercu Jezusa, [w:] Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa, Kraków: Klasztor Sióstr Wizytek, 1995, ISBN 83-86733-10-1, OCLC 867964383.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]