Siódmaczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siódmaczek
Ilustracja
Siódmaczek leśny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd wrzosowce
Rodzina pierwiosnkowate
Rodzaj siódmaczek
Nazwa systematyczna
Trientalis L.
Sp. Pl. 344. 1753
Typ nomenklatoryczny
Trientalis europaea L.[2]
Synonimy
  • Alsinanthemum Fabricius[2]

Siódmaczek (Trientalis) – rodzaj roślin należący do rodziny pierwiosnkowatych. W zależności od ujęcia obejmuje 2, 3 lub 4 gatunki. Wszystkie występują na półkuli północnej, w Ameryce Północnej i Eurazji[3]. W Polsce rośnie jeden przedstawiciel rodzaju – siódmaczek leśny (Trientalis europaea)[4]. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od łacińskiego określenia 1/3 długości stopy i odnosi się do wysokości roślin[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny o prostych łodygach, zwykle nagich, rzadko ogruczolonych, wyrastających z cienkiego lub bulwiastego, rosnącego poziomo kłącza[3][5].
Liście
Dwojakiego rodzaju – większe skupione w różyczkę na szczycie łodygi, mniejsze wyrastają skrętolegle na łodydze. Liście różyczkowe ogonkowe, o nasadzie zbiegającej i blaszce całobrzegiej, kształtu lancetowatego do owalnego, łopatkowatego, na końcu zaostrzone lub zaokrąglone. Liście łodygowe wyraźnie mniejsze, do łuskowatych[3].
Kwiaty
Wyrastają pojedynczo w kątach szczytowych liści na szypułkach. Działki kielicha lancetowate do równowąskich, zwykle w liczbie 7 (rzadziej 5 do 9). Płatki w takiej samej liczbie jak działki, białe do różowych i fioletowych, o łatkach dłuższych od rurki, na końcach zaostrzonych[3]. W pąku zwinięte[5]. Pręciki tak samo liczne jak działki i płatki, z nitkami u nasady zrośniętymi. Pylniki równowąskie z tępym końcem. Zalążnia kulista, z nitkowatą szyjką słupka zwieńczoną główkowatym znamieniem[5].
Owoce
Kulistawe torebki zawierające 2–15 nasion[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj należy do podrodziny Myrsinoideae w obrębie rodziny pierwiosnkowatych Primulaceae[6].

Pozycja systematyczna rodzaju jest przedmiotem dyskusji. Niektórzy badacze uznają, że gatunki tu zaliczane wyewoluowały w obrębie rodzaju tojeść Lysimachia i powinny być do niego włączane[7], inni przedstawiają dowody na niejednoznaczność takiej hipotezy lub wyraźną odrębność tej grupy gatunków[8].

W rygorystycznych ujęciach wyróżniane są w obrębie tego rodzaju tylko dwa gatunki – T. europaea i T. borealis. Pierwszy ma szypułki kwiatowe dłuższe od liści i liście stopniowo malejące ku nasady łodygi. Drugi ma krótsze szypułki i liście poza rozetą szczytową o szerokości do 1,5 mm. W obrębie T. borealis wyróżniany jest także T. latifolia o kwiatach różowych lub fioletowych (reszta ma kwiaty białe). W obrębie T. europaea bywa także wyodrębniany T. arctica[3].

Wykaz gatunków[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-02-06].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-03].
  3. a b c d e f g h Anita F. Cholewa: Trientalis Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-06].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. a b c Trientalis Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. e.Floras.org. [dostęp 2017-02-06].
  6. Genus: Trientalis L.. W: U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-02-06].
  7. Manns U., Anderberg A. A.. New combinations and names in Lysimachia (Myrsinaceae) for species of Anagallis, Pelletiera and Trientalis. „Willdenowia”. 39, s. 49–54, 2009. DOI: 10.3372/wi.39.39103. 
  8. Gang Hao, Yong-Ming Yuan, Chi-Ming Hu, Xue-Jun Ge, Nan-Xian Zhao. Molecular phylogeny of Lysimachia (Myrsinaceae) based on chloroplast trnL–F and nuclear ribosomal ITS sequences. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 31, 1, s. 323–339, 2004.