Siarczan niklu(II)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siarczan niklu(II)
bezwodny sześciowodny
bezwodny sześciowodny
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NiSO4
Masa molowa 154,76 g/mol
Wygląd bezwodny: żółty lub żółtozielony[1][2]
sześciowodny: niebieski (α) lub szmaragdowozielony (β)[1][2]
siedmiowodny: zielony[1][2]
Minerały morenozyt
Identyfikacja
Numer CAS 7786-81-4 (bezwodny)
14168-76-4 (jednowodny)
10101-97-0 (sześciowodny)
10101-98-1 (siedmiowodny)
PubChem 24586[3]
Podobne związki
Inne kationy CoSO4, CuSO4
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Siarczan niklu(II), NiSO4nieorganiczny związek chemiczny, sól niklowa kwasu siarkowego. Jego forma siedmiowodna występuje naturalnie jako minerał morenozyt.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Bezwodny siarczan niklu występuje jako żółte regularne kryształy łatwo rozpuszczalne w wodzie. Heksahydrat występuje w dwóch formach – niebieskiej tetragonalnej α, która powyżej 53,3 °C przechodzi w zieloną jednoskośną formę β izomorficzną z sześciowodnym siarczanem magnezu. Współczynnik załamania wynosi 1,511. Heptahydrat tworzy zielone romboedryczne kryształy o współczynniku załamania 1,467. Formy uwodnione tracą całą wodę krystalizacyjną pod wpływem ogrzewania ponad 100 °C. Dobrze rozpuszczają się w wodzie i alkoholu[2].

W temperaturze 848 °C bezwodny siarczan niklu rozkłada się do tlenku niklu i tritlenku siarki[2]:

NiSO4 → NiO + SO3

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Wielkoskalowo, siarczan niklu produkowany jest w wyniku reakcji przeprowadzanej w fazie gazowej pomiędzy tetrakarbonylkiem niklu, dwutlenkiem siarki i tlenem w temperaturze 100 °C[2]:

Ni(CO)4 + SO2 + O2NiSO4 + 4CO

Siarczan niklu otrzymuje się także poprzez reakcję niklu, tlenku niklu lub węglanu niklu z kwasem siarkowym:

Ni + H2SO4NiSO4 + H2
NiO + H2SO4NiSO4 + H2O
NiCO3 + H2SO4NiSO4 + CO2 + H2O

Dodanie do powstałego roztworu rozcieńczonego węglanu baru umożliwia usunięcie zanieczyszczeń[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Siarczan niklu stosuje się głównie jako elektrolit do niklowania i w rafinacji elektrolitycznej. Jest także używany jako zaprawa farbiarska oraz do czernienia cynku i mosiądzu[2].

Otrzymuje się z niego szereg innych związków niklu. W roztworach wodnych powstają nierozpuszczalne sole niklu, np.

3Ni2+ + 2PO3−4Ni3(PO4)2
Ni2+ + 2CNNi(CN)2

W reakcjach siarczanu niklu z siarczanem amonu lub siarczanami metali alkalicznych powstają sole podwójne będące izomorficzne z odpowiednimi solami m.in. żelaza, kobaltu, magnezu i cynku[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-78. ISBN 9781420090840.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003, s. 621–622. ISBN 0070494398.
  3. Siarczan niklu(II) – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Siarczan niklu(II) (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-11-11].
  5. 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Siarczan niklu(II) (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-07].
  6. Siarczan niklu(II) (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-11-11].
  7. Siarczan niklu(II) (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-11-11].