Siary

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siary
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Siary
Liczba ludności (2009) 736
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 38-307[1]
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0465124
Położenie na mapie gminy Sękowa
Mapa lokalizacyjna gminy Sękowa
Siary
Siary
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Siary
Siary
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Siary
Siary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Siary
Siary
Ziemia49°37′42″N 21°10′37″E/49,628333 21,176944

Siarywieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa, granicząca z Gorlicami.

Wieś królewska starostwa bieckiego w powiecie bieckim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Siary położone są w dolinie potoku Siarki i Sękówki na powierzchni 7,5 km kw. Nad doliną wznoszą się góry: Obocz (627 m n.p.m.) i Huszcza (581 m n.p.m.), po lewej Bartnia Góra (629 m n.p.m.). Siary graniczą od wschodu z Sękową, od zachodu z Bielanką i Ropicą Polską, od południa z Owczarami, a od północy z Gorlicami.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Siary[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0465130 Chłopski Las część wsi
0465147 Ćwiercie część wsi
0465153 Dziadówka część wsi
0465160 Na Szlabancie część wsi
0465176 Podlesie część wsi
0465182 Puste Pole część wsi
0465199 Rzemieszka część wsi
0465207 Siary Górne część wsi
0465213 Siary Środkowe część wsi
0465220 Zawodzie część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założycielem miejscowości był Sobiesław Socha. W 1388 roku król Władysław Jagiełło wydał w Bieczu dokument upoważniający Sobiesława Sochę do osadzenia wsi Siary na prawie niemieckim. Pod koniec XVIII wieku należała do Ewerysta Andrzeja Kuropatnickiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5]

W miejscowości działało państwowe gospodarstwo rolneStadnina Koni Siary[6]. Od 1994 jako Stadnina Koni Skarbu Państwa Siary[7], a następnie sprywatyzowana.

Złoża ropy naftowej[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest znana z eksploatowanych już w XVII wieku, złóż ropy naftowej. W 1790 r. istniały na pograniczu wsi Siary i Sękowa studnie ropne, dzierżawione i eksploatowane przez chłopów pańszczyźnianych od właściciela pól, Jana Wybranowskiego. Ks. Stanisław Staszic prawdopodobnie tutaj oglądał sposób wydobywania „skałoleju”, który przedstawił w 1814 r. na rozprawie Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Oficjalnie złoże odkryte w 1852 r. przez księcia Stanisława Jabłonowskiego, który założył w „Pustym Lesie” w Siarach pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. W latach 1852–1854 wykonano najgłębsze szyby wykopane ręcznie, z których dostarczano ropę Ignacemu Łukasiewiczowi do Gorlic. Złoże jest zaliczane do najstarszych w Polsce. Obecnie jest na wyczerpaniu.

Zespół pałacowo-parkowy w Siarach[edytuj | edytuj kod]

We wsi Siary znajduje się eklektyczny pałac potentata naftowego Władysława Długosza. Choć historią sięga XIV wieku, to dopiero gdy właścicielem został Władysław Długosz, zespół pałacowo-parkowy w Siarach zyskał charakter reprezentacyjny. Okazały budynek usytuowany jest na wysokiej, pionowo spadającej w dolinę Sękówki skarpie. Pałac otoczony jest rozległym parkiem z unikatowymi rzeźbami. Obecnie obiekt stanowi własność prywatną Edwarda Brzostowskiego.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Długosz (1864–1937) – senator I kadencji w II RP, poseł na Sejm Krajowy, poseł do austriackiej Rady Państwa, minister dla Galicji i długoletni prezes Krajowego Towarzystwa Naftowego;
  • Kamila Dembowska (1873–1969);
  • Władysław Dembowski;
  • Stanisław Jabłonowski (1799–1878) – pionier przemysłu naftowego, powstaniec listopadowy;
  • Jan Rączkowski (1861–1947) – kierownik kopalni, współodkrywca wielkiej ropy w Borysławiu i Tustanowicach;
  • Antoni Zawadzki (1859–1928) – generał brygady Wojska Polskiego.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlaki piesze

Szlaki rowerowe

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 7 miesięcy temu.
  6. Internetowy System Aktów Prawnych.
  7. Internetowy System Aktów Prawnych.


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]