Siedemnastokąt foremny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siedemnastokąt foremny

Siedemnastokąt foremny to siedemnastokąt wypukły o wszystkich bokach równej długości i wszystkich kątach równych – każdy z nich ma miarę

Konstruowalność[edytuj | edytuj kod]

Siedemnastokąt foremny można skonstruować cyrklem i linijką. Możliwość konstrukcji udowodnił Carl Friedrich Gauss w 1796[a], pierwszą bezpośrednią konstrukcję przedstawił jednak Erchinger kilka lat później – składała się aż z 64 kroków, toteż wkrótce zostały przedstawione inne.

Konstrukcja Richmonda[edytuj | edytuj kod]

Konstrukcja Richmonda

Jedną z elegantszych konstrukcji jest konstrukcja podana przez Herberta Williama Richmonda w 1893 roku[1][2]:

  1. Narysuj duży okrąg o środku w punkcie
  2. Narysuj średnicę
  3. Skonstruuj symetralną tej średnicy, przecinającą okrąg w punkcie
  4. Znajdź na odcinku taki punkt by długość była równa długości (dwukrotnie znajdując środek).
  5. Narysuj odcinek
  6. Znajdź na odcinku taki punkt by kąt był równy kąta (dwukrotnie konstruując dwusieczną).
  7. Znajdź na odcinku taki punkt by kąt był równy połowie kąta prostego (miał miarę 45°).
  8. Narysuj okrąg oparty na średnicy Punkt przecięcia tego okręgu z odcinkiem oznacz
  9. Narysuj okrąg o środku i promieniu Niech i będą punktami przecięcia tego okręgu ze średnicą
  10. Narysuj odcinki prostopadłe do średnicy w punktach i Punkty przecięcia tych odcinków z dużym okręgiem oznacz i
  11. Punkty i są kolejno zerowym, trzecim i piątym wierzchołkiem siedemnastokąta foremnego, pozostałe wierzchołki mogą być łatwo znalezione, np. wierzchołek poprzez skonstruowanie dwusiecznej kąta a pozostałe poprzez odkładanie na okręgu odcinka

Okręgi Carlyle’a[edytuj | edytuj kod]

Konstrukcja z wykorzystaniem okręgów Carlyle’a

Inną znaną metodą konstrukcji siedemnastokąta foremnego jest algorytm wykorzystujący okręgi Carlyle’a[3]:

  1. Narysuj okrąg o środku
  2. Przez punkt poprowadź poziomą prostą punkty jej przecięcia z okręgiem oznacz i (po lewej i prawej stronie punktu odpowiednio).
  3. Narysuj symetralną średnicy punkt jej przecięcia z okręgiem (znajdujący się ponad prostą ) oznacz
  4. Narysuj symetralną promienia jego środek oznacz
  5. Zakreśl łuk o środku przechodzący przez jego przecięcie z prostą (poniżej prostej ) oznacz
  6. Narysuj okrąg o środku przechodzący przez punkt punkty jego przecięcia z prostą oznacz i (po lewej i prawej stronie prostej odpowiednio).
  7. Znajdź środki odcinków i i oznacz je odpowiednio i
  8. Zakreśl łuk o środku przechodzący przez punkt jego przecięcia z prostą (po prawej stronie prostej ) oznacz
  9. Zakreśl łuk o środku przechodzący przez punkt jego przecięcia z prostą (po prawej stronie prostej ) oznacz
  10. Znajdź na prostej taki punkt (powyżej prostej ), aby
  11. Narysuj odcinek znajdź jego środek i oznacz go
  12. Narysuj okrąg o środku przechodzący przez punkt jego przecięcia z prostą (położony po prawej stronie punktu ) oznacz
  13. Narysuj okrąg o środku i promieniu punkty jego przecięcia z wyjściowym okręgiem oznacz i
  14. Punkty i są trzema kolejnymi wierzchołkami siedemnastokąta foremnego – pozostałe wierzchołki znajdujemy poprzez odkładanie odcinka na wyjściowym okręgu.

Własności[edytuj | edytuj kod]

Konstruowalność równoważna jest faktowi, że funkcje trygonometryczne kąta można wyrazić jedynie przez cztery działania arytmetyczne oraz wyciąganie pierwiastka kwadratowego. Książka Gaussa Disquisitiones Arithmeticae zawiera poniższy wzór, przedstawiony tu we współczesnej notacji[4]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Gauss tak był dumny z tego odkrycia, że zażyczył sobie, aby figurę tę wyryto na jego grobie, jednak jego życzenie nie zostało spełnione, ponieważ ze względów technicznych trudno było wykuć siedemnastokąt tak, by widoczne było, że nie jest on kołem. Zamiast tego na grobie Gaussa umieszczono siedemnastoramienną gwiazdę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Richmond, H.W. A Construction for a Regular Polygon of Seventeen Sides, Quart. J. Pure Appl. Math. 26, 206-207, 1893.
  2. Constructing the Heptadecagon. [dostęp 24 marca 2009].
  3. DeTemple, D. W. Carlyle circles and Lemoine simplicity of polygon constructions.
  4. Nishiyama, Y. Gauss’ Method of Constructing a Regular Heptadecagon.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Eric W. Weisstein, Heptadecagon, [w:] MathWorld [online], Wolfram Research [dostęp 2020-12-12] (ang.).