Siedlec (powiat krakowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie krakowskim. Zobacz też: inne miejscowości noszące tę nazwę.
Siedlec
Widok na Siedlec z południowo-wschodniej strony
Widok na Siedlec z południowo-wschodniej strony
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Krzeszowice
Liczba ludności (2014[1]) 680
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-065 Krzeszowice
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0324731
Położenie na mapie gminy Krzeszowice
Mapa lokalizacyjna gminy Krzeszowice
Siedlec
Siedlec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Siedlec
Siedlec
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Siedlec
Siedlec
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Siedlec
Siedlec
Ziemia50°08′39″N 19°40′45″E/50,144167 19,679167
Część wsi Błonia
Dwór

Siedlecwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice. Powierzchnia wsi wynosi 468 ha.

Wieś biskupstwa krakowskiego w powiecie proszowickim w województwie krakowskim w końcu XVI wieku[2]. W czasie II Rzeczypospolitej wieś należała do powiatu chrzanowskiego w województwie krakowskim. Od 26 października 1939 do 18 stycznia 1945 r. wieś należała do gminy Kressendorf w Landkreis Krakau, dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Do 1954 r. wieś należała do ówczesnej gminy Krzeszowice. W latach 1954–1960 wieś była siedzibą gromady Siedlec w ówczesnym powiecie chrzanowskim w woj. krakowskim. W lipcu 1960 r. gromadę Siedlec zniesiono włączając jej obszar do nowo utworzonej gromady Krzeszowice[3]. Od 1 stycznia 1973 r. wieś znajduje się reaktywowanej gminie Krzeszowice.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Integralne części miejscowości: Błonia, Kolonia[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona na południowym krańcu Wyżyny Olkuskiej na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Południowa część wsi opada do Rowu Krzeszowickiego. Siedlec leży ok. 5 km na północny wschód od centrum Krzeszowic i 21 km od Krakowa. Na północy wsi rozciągają się Marmurowe Wzgórza z wzgórzami: Murowaniec, Piaskowa Góra, Łysa Góra. Graniczy od północy z Dębnikiem (przez las), od północnego wschodu z Dubiem, od wschodu z Pisarami, od południa z Nawojową Górą i od zachodu z krzeszowickim osiedlem Żbik.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna nazwa wsi brzmiała Osiedlec, od 'osiedlania się' osadników na wykarczowanych gruntach w 1394 r., z którego pochodzi pierwsza wzmianka o wsi, właścicielem jej był Pietrasz z Siedlca. Na przełomie XV i XVI w. istniała opuszczona później wieś Wszęcin, po której pozostała tylko nazwa pól w południowo-wschodniej części wsi.

W 1528 r. na południowym zboczu Łysej Góry (od strony Dubia rozpoczęto budowę fundamentów pod klasztor karmelitów bosych, ale szybko ją przerwano z powodu rzekomego braku wody, klasztor postanowiono wybudować w pobliskiej Czernej. W 1529 r. wieś weszła w skład dóbr Tęczyńskich z Krzeszowic.

Około 1578 r. ówczesny właściciel Paczółtowic Feliks Czerski na gruntach Siedlca wystawił dla siebie okazały dwór. W 1635 r. Agnieszka z Tęczyńskich Firlejowa poprosiła o pomoc swego brata Jana Magnusa Tęczyńskiego, aby za pomocą podwojewodziego Wojciecha Miroszewskiego wykupił na jego nazwisko Siedlec od Tęczyńskich.
W czasie potopu szwedzkiego u miejscowego pisarza Wawrzyńca Peruna, stała załoga szwedzka. Podczas powstania styczniowego tędy prowadziła droga przerzutów powstańców i broni do Królestwa. Tędy przeprawiał się oddział, zorganizowany w Krakowie przez Aleksandra Krukowieckiego, a dowodzony przez braci Gustawa Habicha i Edwarda Habicha. W poł. XVI w. dzierżawcą Siedlca był pochodzący z Austrii rajca stołeczny Erazm Aichler.

Na początku XIX w. przeniesieni na czynsz poddani karmelitów z Czernej mieszkańcy wsi mieli poważne trudności ze znalezieniem środków na zapłacenie wysokiego czynszu, którego wysokość przekraczała możliwości gospodarstwa domowego. Stąd też dochodziło do czynnych wystąpień chłopskim przeciwko karmelitom z Czernej. W czasach Rzeczypospolitej Krakowskiej na mocy umowy między plebanem z Rudawy ustalono dziesięcinę w wysokości 252 zł.

W I. poł. XIX w. na terenie wsi odkryto złoża glinki i kamienia gipsowego. Kopalnia Maria dostarczała glinki do zakładów ceramicznych. W latach 1935–1939 dzierżawił ją od karmelitów z Czernej hrabia Adam Potocki dla swych zakładów ceramicznych.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

30 października 1947 r. miejscowy dwór wydzierżawiło, a następnie kupiło Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Duszy Chrystusa Pana z Krakowa[6].

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Kilka lat temu zlikwidowano szkołę podstawową, w tym miejscu powstała biblioteka. Istnieje Ochotnicza Straż Pożarna. Oprócz katolików, żyją tu także Świadkowie Jehowy (ok. 1%).

Znani ludzie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludność, UM Krzeszowice
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.
  3. Uchwała Nr 12/III/60 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 maja 1960 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 25 czerwca 1960 r., Nr. 10, Poz. 55)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.
  6. Historia domu rekolekcyjnego w Siedlcu
  7. Zofia Tajber

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Julian Zinkow Krzeszowice i okolice, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa-Kraków 1988, ​ISBN 83-7005-100-6​.
  • Marian Kornecki Sztuka Sakralna ZZJPK, Kraków 1993, ss. 46, 47, 56, 60, 88
  • Osadnictwo i krajobraz pod red. Zdzisława Nogi, ZZJPK, Kraków 1997 ​ISBN 83-901471-7-3​ ss. 16, 21, 31-36, 52-55, 60-63