Sieraków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy miasta w województwie wielkopolskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Sieraków
Panorama Sierakowa z górującym pobernardyńskim kościołem
Panorama Sierakowa z górującym pobernardyńskim kościołem
Herb Flaga
Herb Sierakowa Flaga Sierakowa
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat międzychodzki
Gmina Sieraków
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1358[1]
Burmistrz Witold Bruno Maciołek
Powierzchnia 14,08 km²
Wysokość 31 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

8768
623 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 61
Kod pocztowy 64-410
Tablice rejestracyjne PMI
Położenie na mapie powiatu międzychodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu międzychodzkiego
Sieraków
Sieraków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sieraków
Sieraków
Ziemia 52°38′56″N 16°04′53″E/52,648889 16,081389
TERC
(TERYT)
4303914044
Hasło promocyjne: Turystyczna kraina
Urząd miejski
ul. 8 Stycznia 38
64-410 Sieraków
Strona internetowa
Sieraków w 1770

Sieraków (niem. Zirke) – miasto w zachodniej Polsce, w woj. wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sieraków. Położone nad Wartą, na skraju Puszczy Noteckiej, na pograniczu Kotliny Gorzowskiej i Pojezierza Poznańskiego, pomiędzy dwoma jeziorami: Jaroszewskim i Lutomskim. Miasto posiada rozbudowaną infrastrukturę wypoczynkową (kręgielnia, liczne ośrodki wypoczynkowe) nad Jeziorem Jaroszewskim.

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto liczyło 6118 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest położone nad Wartą i nad dwoma jeziorami: Jaroszewskim i Lutomskim.

Według danych z 10 lutego 2014 powierzchnia miasta wynosi 14,08 km²[3].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Większa część miasta położona jest na lewym brzegu Warty, na prawym znajduje się dzielnica Piaski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Znaleziska archeologiczne z prac wykopaliskowych prowadzonych w latach 1911–1914 wskazują na istnienie w tym miejscu osady już w epoce brązu. Pierwszy zapis informujący o istnieniu grodu przy brodzie Warty pochodzi z 1251. Gród został założony na szlaku handlowym prowadzącym z Poznania przez Drezdenko do Szczecina. Prawa miejskie zostały nadane przed 1388 przez Kazimierza Wielkiego. Nazwa miasta pochodzi od słowa Sierak oznaczającego biedaka (w zapisie z 1388 nazwa miała brzmienie Syrakowo, zapiski z 1397 informują o Sierakowie, obecne brzmienie Sieraków pojawia się w 1580). Miasto było prywatną własnością rodziny Nałęczów, a ściślej gałęzi rodziny, która przyjęła nazwisko Sierakowskich. W 1416 Władysław Jagiełło odnowił przywilej lokacyjny Sierakowa na prawach magdeburskich. W 1450 właścicielem miasta został wojewoda poznański Łukasz I Górka. Jego syn, Uriel Górka wybudował w Sierakowie szpital i kościół pod wezwaniem św. Ducha. Rodzina Górków w 1591 odsprzedała miasto wraz z czternastoma okolicznymi wsiami Piotrowi Opalińskiemu. Okres, w którym ta rodzina była właścicielami miasta należy do najpomyślniejszych w jego historii. Nowy właściciel rozpoczął budowę kościoła bernardyńskiego. W mieście założono drukarnię i powstał teatr. W 1649 Krzysztof Opaliński wspólnie z czeskim nauczycielem Janem Amosem Komeńskim, założył w mieście świeckie gimnazjum. Ostatnia właścicielka Sierakowa z rodu Opalińskich, Maria Leszczyńska (córka Katarzyny z Opalińskich i Stanisława Leszczyńskiego) wniosła Sieraków w wianie królowi francuskiemu, Ludwikowi XV. Miasto kupił w 1752 minister króla Augusta III, Henryk Brühl. Pod koniec XVIII w. właścicielem został Łukasz Bniński. Po II rozbiorze Polski przeszło pod panowanie pruskie. W 1793 wojska pruskie wkraczające do miasta spotkały się ze zbrojnym oporem stacjonujących tu jednostek polskich (podobny opór stawiły wojska jeszcze w drugim wielkopolskim mieście – w Kargowej). Pożar, który miał miejsce w 1817 prawie całkowicie zniszczył miasto. Podczas wiosny ludów, w 1848 mieszkańcy przyłączyli się do walk. Jednak powstanie zostało szybko stłumione.

Podczas powstania wielkopolskiego, w 1918 w mieście został uformowany oddział, który wspólnie z powstańcami z Pniew i Szamotuł usunął z Sierakowa administrację pruską, a następnie wziął udział w walkach pod Kolnem i Zatomiem. W 1920 Sieraków wraz z większością historycznej Wielkopolski ponownie wszedł w skład państwa polskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki Sierakowa

Lista zabytków chronionych prawem w Sierakowie:

  • Historyczne założenie urbanistyczne z okresu 1416–XX w.,
  • Zespół klasztorny bernardynów:
  • Kościół ewangelicki – gmina ewangelicka została założona w Sierakowie w 1750. Kościół konstrukcji szachulcowej wzniesiono w latach 1783-1985. Nieczynny obiekt, znajdujący się dawniej w zarządzie parafii sierakowskiej w listopadzie 2010 uległ katastrofie budowlanej (zawaliła się południowa część świątyni – wieża). Był on jednym z dwóch zachowanych w Wielkopolsce oryginalnych (nieprzebudowanych) kościołów ewangelickich konstrukcji szachulcowej[4].
  • Synagoga – budowla z końca XIX w.,
  • pozostałość Zamku Opalińskich – odrestaurowane lewe skrzydło istniejącego od XIV w. zamku, gdzie czerwcu 1995 w zamku zostało otwarte muzeum. Do piwnic zamkowych, zamienionych na kryptę z ołtarzem, przeniesiono odnalezione w 1991, w podziemiach kościoła pobernardyńskiego sarkofagi z prochami rodu Opalińskich.
  • Zespół zabudowań stada ogierów z 1. poł. XIX–XX w., obejmujący:
    • dom kierownika (tzw. pałac) z 1890,
    • ujeżdżalnię z 1829,
    • stajnię (z wozownią i szorownią),
    • 4 pawilony mieszkalne (narożne),
    • ambulatorium,
    • dom „Biały Domek”,
    • park dworski.
  • dawny szpital św. Ducha – obecnie dom mieszkalny,
  • dom z 1. poł. XIX w. (ul. 8 Stycznia 7).
 Osobny artykuł: Zabytki Sierakowa.

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Wewnętrzny układ drogowy na terenie miasta Sieraków ma charakter promienisty, dośrodkowy. Na rynku (plac Powstańców Wielkopolskich) krzyżują się 3 ciągi drogowe łączące Sieraków z drogami wojewódzkimi i pośrednio z przyległymi gminami. Przez miasto przebiegają 4 drogi wojewódzkie[5]:

Najwygodniejszą opcją dojazdu do Sierakowa z Poznania, jest dojazd południową częścią miasta drogą powiatową nr 32101, która w Upartowie łączy się z drogą nr 186, bezpośrednio biegnącą do najbliższej drogi krajowej nr 24 w Kwilczu. Droga ta cechuje się bardzo dobrym stanem technicznym i stanowi główną arterię umożliwiającą połączenie Sierakowa ze stolicą województwa, Poznaniem.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Sieraków Wielkopolski.

Przez Sieraków przebiega jednotorowa, niezelektryfikowana linia kolejowa nr 368 drugorzędna łącząca Szamotuły i Międzychód. Dworzec kolejowy dysponuje bocznicą kolejową i rampami wyładowczymi. Z uwagi na małe zainteresowanie usługami świadczonymi przez PKP Linie Lokalne od 1995 ruch pociągów osobowych na trasie Szamotuły – Międzychód został zawieszony. Najbliższa stacja kolejowa obsługująca ruch osobowy znajduje się około 20 km od Sierakowa w mieście Wronki.
Linia ożyła ponownie 13 sierpnia 2011 za sprawą przyjazdu pociągu Pojezierze z Poznania. Zabytkowy parowóz przejechał nieczynny szlak z Międzychodu do Sierakowa[6]. W 2014 do Sierakowa powróciło stałe, sezonowe połączenie kolejowe z Poznaniem. Pociąg RYBAK łączy w niedzielne wakacje stolicę województwa Poznań z Sierakowem. Ze względu na remont torowiska, na odcinku Międzychód – Sieraków pociąg jest prowadzony Kolejową Komunikacją Zastępczą[6].

Komunikacja PKS[edytuj | edytuj kod]

W Sierakowie znajduje się 5 przystanków autobusów PKS[a]. Autobusem z Sierakowa można dojechać między innymi do stolicy województwa (przez Pniewy lub Wronki) oraz do Międzychodu. Pojedyncze kursy wykonywane są również w relacjach do Szamotuł, Międzyrzecza, Sulęcina i Chrzypska Wielkiego[7]. Na przystankach zatrzymują się autobusy PKS Poznań oraz PKS Gorzów Wlkp.

Komunikacja LKM[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy Lokalnej Komunikacji Mikrobusowej zapewniają łączność okolicznych wiosek z Sierakowem i Międzychodem. Mikrobusy kursują kilka razy dziennie z Sierakowa do stolicy powiatu, Kwilcza, Pniew i Chrzypska Wielkiego (przez Lutom).[potrzebne źródło]

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Jedyna linia miejska nr 50 została uruchomiona po raz pierwszy w latach 70. XX wieku. Autobusy PKS w sezonie letnim kursowały na trasie z plaży na rynek, w późniejszym okresie linia ta została przedłużona do Lutomia, gdzie znajdowało się szkolne schronisko młodzieżowe. Druga odsłona komunikacji miejskiej zaczęła się 13 sierpnia 2011 z okazji przyjazdu pociągu Pojezierze. Historyczny Autosan H9-35 kursował przez kilka godzin na trasie Dworzec KolejowyZamek – Rynek – Plaża nad jeziorem[6]. Od 2011 komunikacja miejska kursuje regularnie na tej trasie w dniach przyjazdu do Sierakowa pociągów turystycznych.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W Sierakowie nad Jeziorem Jaroszewskim wyznaczono 2 letnie kąpieliska[9]:

  • Plaża Miejska nad Jeziorem Jaroszewskim OSiR (ul. Poznańska 26)
  • Kąpielisko Centralnego Ośrodka Sportowo-Szkoleniowego TKKF (ul. Poznańska 27)

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Miasto zapewnia nauczanie na poziomie podstawowym, gimnazjalnym i średnim.
Od niedawna w Sierakowie działają dwa przedszkola:

  • Samorządowe „Przedszkole Przyjaciół Książki”, ul. Przedszkolna 3,
  • Prywatne „Przedszkole Kolorowe Nutki”, ul. Daszyńskiego.

W mieście działa jedna Szkoła Podstawowa im. mjr Henryka Sucharskiego obejmująca również swoim zasięgiem pobliskie wioski (Bucharzewo, Chalin, Chorzępowo, Górę, Grobię, Kłosowice, Ławicę, sołectwo Marianowo, Przemyśl i Śrem).
Na poziomie gimnazjalnym i średnim kształci Zespół Szkół, w którym znajdują się gimnazjum, technika (zawodowe i profilowane) oraz liceum ogólnokształcące. Dodatkowo dla starszych osób w Sierakowskim Ośrodku Kultury odbywają się sesje Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zalicza się do klasy miast małych[b]. Liczba jego mieszkańców, na przestrzeni ostatnich 35 lat systematycznie rosła, aż do roku 1998[10], w którym to po raz pierwszy zaobserwowano spadek ludności. Najwyższą liczbę ludności Sieraków osiągnął w roku 1997[11], gdy liczba mieszkańców miejscowości liczyła prawe 6200 mieszkańców. Następnie obserwowany był dość znaczny spadek mieszkańców o około 200 osób. W chwili obecnej w Sierakowie obserwuje się stopniowy, lecz nieznaczny wzrost liczby mieszkańców. W przeciągu ostatnich 5 lat w mieście przybyło około 100 osób. Zgodnie z bilansem opracowanym w oparciu o wyniki NSP w 2011r., na dzień 31.12.2011 r. miasto liczyło 6120 osób[12].

  • Piramida wieku mieszkańców Sierakowa w 2014 roku [13].


Piramida wieku Sierakow.png

Sport[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Sierakowa działają liczne kluby sportowe m.in. SKS Warta Sieraków, Klub Kręglarski Wrzos, UKS Kormoran Sieraków. Funkcjonuje kilka obiektów sportowych m.in. automatyczna kręgielnia 4-torowa, kompleks boisk „Orlik”, boiska przy OSiR Sieraków, ośrodek TKKF, a w nim hala sportowa, boiska, korty tenisowe, bieżnia; boiska do piłki plażowej, wypożyczalnie sprzętu wodnego.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Lista miast partnerskich na znaku powitalnym, przy wjeździe od południowej granicy miasta
miejscowość
partnerska
rodzaj
współpracy
źródło
Czechy Vodňany porozumienie o współpracy (2004);
wymiana grup artystycznych
[15]
Niemcy Schönberg stowarzyszenie;
wymiana młodzieży
[15]
[16]
Francja kanton Bécherel wymiana grup artystycznych
[15]
Litwa gmina Soleczniki umowa o partnerstwie (2009)
[17]
Słowacja Horné Srnie wymiana grup artystycznych

Osoby związane z Sierakowem[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Sieraków: #1 „Huta”, #2 „I Oś”, #3 „Letnisko”, #4 „Rynek”, #5 „Wyb.”.
  2. Umownie za miasta małe określa się jednostki miejskie liczące poniżej 20 tys. mieszkańców.

Przypisy

  1. Raport o stanie Gminy Sieraków. Sieraków: Urząd Gminy Sieraków, 2008, s. 8. 1501. Cytat: 2.1. Historia miasta i gminy; Na podstawie badań historycznych za datę nadania praw miejskich Sierakowowi przyjmuje się rok 1358. Nie zachował się jednak oryginał aktu lokacji miasta wydanego przez króla Kazimierza III Wielkiego. W 1416 roku Władysław Jagiełło odnowił magdeburskie prawa miejskie..
  2. Źródło: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_wielkopolskie/portrety_gmin/powiat_miedzychodzki/gm_sierakow.pdf – Statystyczne Vademecum Samorządowca 2013 dla gminy Sieraków.
  3. Bank Danych Lokalnych GUS – http://www.stat.gov.pl/bdl.
  4. Miasto jako właściciel obiektu planuje jego odbudowę z przeznaczeniem na cele kulturalne (z ew. funkcją gastronomiczną – informacja na podstawie informacji z miejscowego urzędu gminy).
  5. 8.8.1. Drogownictwo i komunikacja- Drogi. 2009. s. 61-62.
  6. a b c Wakacyjne pociągi z Poznania. 2014. [dostęp 2014-07-29].
  7. tabliczka PKS Rynek w Sierakowie. 2011. [dostęp 2011-09-18].
  8. Strona internetowa Orkiestry Vivat! oraz stowarzyszenia ArtVivat!.
  9. Uchwała Nr VII/44/11 Rady Miejskiej w Sierakowie z dnia 17 maja 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2011 r. Nr 184, poz. 2935).
  10. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Sieraków. diagnoza stanu gminy. Sieraków: Zarząd Gminy Sieraków, 1999-12, s. 41. 1328. Cytat: lata 1975-1990.
  11. Dane dla jednostki podziału terytorialnego → Sieraków, Ludność, lata 1995-2008. W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny.
  12. Ludność w gminach według stanu w dniu 31.12.2011 r. bilans opracowany w oparciu o wyniki NSP’2011. Główny Urząd Statystyczny, 2012.
  13. http://www.polskawliczbach.pl/Sierakow, w oparciu o dane GUS.
  14. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 12 lutego 2013.
  15. a b c Współpraca z Niemcami, Czechami, Francją.
  16. Schönberger Freundeskreis Sieraków e.V..
  17. Umowa o partnerstwie z rejonem solecznickim na Litwie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]