Siergiej Słonimski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siergiej Słonimski
Сергей Михайлович Слонимский
Ilustracja
Imię i nazwisko Siergiej Michajłowicz Słonimski
Data i miejsce urodzenia 12 sierpnia 1932
Leningrad
Pochodzenie rosyjskie
Data i miejsce śmierci 9 lutego 2020
Petersburg
Instrumenty fortepian
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytor, pianista, pedagog
Odznaczenia
Order „Za Zasługi dla Ojczyzny” IV klasy Order Honoru Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Strona internetowa

Siergiej Michajłowicz Słonimski (ros. Сергей Михайлович Слонимский, ur. 12 sierpnia 1932 w Leningradzie[1], zm. 9 lutego 2020 w Petersburgu[2][3]) – rosyjski kompozytor, pianista i pedagog; syn pisarza Michaiła Słonimskiego i bratanek kompozytora amerykańskiego Nicolasa Slonimskiego, daleki krewny Antoniego Słonimskiego[1][4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Mając 11 lat zaczął pobierać prywatne lekcje kompozycji u Wissariona Szebalina[4]. W latach 1945–1950 uczęszczał w Moskwie do szkoły muzycznej dla wybitnie uzdolnionych dzieci[1][4], gdzie uczył się gry fortepianowej u Samariego Sawszinskiego oraz kompozycji u Borysa Arapowa i Sergieja Wolfienzona[4].

W latach 1950–1958 studiował w Konserwatorium Leningradzkim pianistykę u Władimira Nilsena i kompozycję pod kierunkiem Oresta Jewłakowa[1][4]. W 1958 ukończył podyplomowe studium w zakresie teorii muzyki[4]. Od 1959 wykładał przedmioty teoretyczne, a od 1967 kompozycję w Konserwatorium w Leningradzie[1][4]. W 1963 otrzymał tytuł kandydata sztuki za dysertację na temat symfonii Siergieja Prokofjewa[1].

Uczestniczył w badaniach nad rosyjską muzyką ludową. W okresie obowiązywania socrealizmu był celem ataków oficjalnej krytyki muzycznej. Od roku 1993 był członkiem Rosyjskiej Akademii Nauk. Prezes honorowy Stowarzyszenia Polskiej Kultury Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Petersburgu[1].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Z końcem lat 50., w okresie politycznej odwilży, zaczął stosować technikę 12-tonową, a od początku lat 60. także aleatoryzm, środki sonorystyczne i niekonwencjonalną notację graficzną. Jego kompozytorskim idiomem stał się polistylizm, charakterystyczny dla szkoły rosyjskiej kompozycji II połowy XX wieku[1].

Ważne miejsce w twórczości Słonimskiego zajęły symfonie. Realizuje on w nich różne rodzaje muzycznej dramaturgii: liryczno-epicką, sielankową, czy narratywną – jak w IV Symfonii (1982), dedykowanej ojcu. W późniejszych symfoniach wykazuje tendencję do postmahlerowskich masywnych cykli – np. tragiczna IX Symfonia (1987) odnosząca się do katastrof, które spadły na ludzkość w XX wieku. Ten sam temat poruszają mitologiczne obrazy w symfonicznym fresku Apollon i Marsij (1991). Zautomatyzowana X Symfonia „Krugi ada”, inspirowana Boską komedią Dantego, dzieli się na dziewięć części odpowiadających dziewięciu tytułowym kręgom piekieł. Złożoną symbolikę numeryczną poematu Dantego kompozytor przekształca w serialne frazy muzyczne. Przywiązuje też dużą wagę do postsonorystycznej kolorystyki orkiestrowej oraz różnych sposobów wydobywania dźwięku na instrumentach dętych[1][4].

Skomponował utwory orkiestrowe (w tym 34 symfonie) i z towarzyszeniem orkiestry, utwory kameralne, na instrumenty solowe oraz utwory wokalne – kantaty, pieśni na chór a cappella i na głos z towarzyszeniem fortepianu, a także utwory sceniczne, w tym 3 balety: Ikar (1970), Princessa Pirlipat (2001), Wołszebnyj oriech(2004) i 8 oper: Wirinieja (1967), Mastier i Margarita (Mistrz i Małgorzata) (1972), Maria Stiuarda (Maria Stuart) (1980), Hamlet (1991), Car Iksion (1995), Iwan Groznyj (1995), Karol Lir (Król Lear) (2000), Antygona (2008). Pisał też muzykę do filmów i sztuk teatralnych[1].

Cztery kompozycje Słonimskiego były wykonywane podczas festiwalu Warszawska Jesień[a]:

  • Polskije strofy, na mezzosopran i flet, słowa: Antoni Słonimski (1963); wyk. polskie w 1966
  • Koncert buffo, na orkiestrę kameralną (1966); wyk. polskie w 1969
  • Antyfony, na kwartet smyczkowy (1968); wyk. polskie w 1977
  • Nowogrodskaja plaska, na klarnet, puzon, wiolonczelę, fortepian i perkusję z taśmą (1980); wyk. polskie w 1980 (prawyk.) i 1985

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. na podstawie Encyklopedii muzycznej PWM, t. 10, wydanie z 2007[1]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l Janicka-Słysz 2007 ↓.
  2. Anna Wróbel: Zmarł kompozytor Siergiej Słonimski (pol.). W: Interia Fakty [on-line]. 2020-02-09. [dostęp 2020-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-09)].
  3. Умер композитор Сергей Слонимский (ros.). W: Коммерсантъ [on-line]. 2020-02-09. [dostęp 2020-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-09)].
  4. a b c d e f g h Publikacja o płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji Larisa Georgievna Danko: Slonimsky, Sergey Mikhaylovich (ang.). W: Oxford Music Online. Grove Music Online [on-line]. 2001-01-20. [dostęp 2020-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-09)]. via Oxford University Press.
  5. Указ Президента Российской Федерации от 10.06.2002 г. № 572 (ros.). kremlin.ru. [dostęp 2020-02-11].
  6. Указ Президента Российской Федерации от 04.06.2008 г. № 893 (ros.). kremlin.ru. [dostęp 2020-02-09].
  7. Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis (pol.). mkidn.gov.pl. [dostęp 2020-02-09].
  8. Указ Президента Российской Федерации от 12.06.2017 № 266 "О награждении государственными наградами Российской Федерации" (ros.). pravo.gov.ru. [dostęp 2020-02-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Małgorzata Janicka-Słysz: Słonimski Siergiej. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 10: Sm–Ś część biograficzna. Kraków: PWM, 2007. ISBN 978-83-224-0866-7. (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]