Sierniki (powiat kościański)

Sierniki

wieś
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	kościański
Gmina	Czempiń
Wysokość	65 m n.p.m.
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	64-020
Tablice rejestracyjne	PKS
SIMC	0581563
Położenie na mapie gminy Czempiń Sierniki
Położenie na mapie Polski Sierniki
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Sierniki
Położenie na mapie powiatu kościańskiego Sierniki
52°11′43″N 16°43′47″E

Sierniki – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Czempiń.

Nazwa

Wieś istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1389 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Sirniki”, 1390 „Szirnik, Szirniky”, 1394 „Sirznik, Zirniki”, 1404 „Syrniki”, 1405 „Szirzniki”, 1407 „Syrzinky”, 1413 „Szirzniky”, 1414 „Syrzniki”, 1422 „Sirzinky”, 1450 „Zyrniki”, 1467 „Syrnyky”, 1488 „Zerniki”, 1495 „Szyrnyki”, 1502 „Sirnyky, Sirnyki”, 1503 „Szyrnyky”, 1563 „Zyrnyky”, 1566 „Szlerzniki” .

Historia

Początkowo miejscowość była własnością szlachecką należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Łódzkich noszących odmiejscowe nazwisko od wsi Łódź, a także Krzyckich, Dłuskich, Zadorskich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1491 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1530 leżała w parafii Głuchowo.

W latach 1389-1390 odnotowany został jako właściciel we wsi Jakub Łódzki z Kopaszewa, Łodzi i Siernik, brat Wawrzyńca z Będlewa, Jana z Łodzi oraz Wincentego z Choryni. W latach 1389-1390 toczył proces z Żydówką poznańską Jordanową o 17 grzywien. W 1390 przegrał proces sądowy z Aronem Żydem poznańskim o 23 grzywien z Siernik, a dziedzinę tę trzymał w zastawie Jasiek Gamno, z którym Aron procesował się o kwotę 24 grzywien i odsetki. W latach 1394-1404 proces o wieś kontynuował brat Jakuba Wawrzyniec Łódzki z Będlewa i Siernik, Jana z Łodzi oraz Wincentego z Choryni. W 1394 w imieniu swoich bratanków oraz syna Jakuba, toczył proces z Jaśkiem Gamno o Sierniki.

W latach 1404-1407 jako właściciel we wsi odnotowany został Teodoryk z Iwna, mąż Katarzyny córki Jakuba Łódzkiego mieszkającego w Kopaszewie. W 1404 odstąpił on Wawrzyńcowi z Będlewa oraz jego dzieciom Sierniki za 300 grzywien w zamian za umorzenie długów swej żony Katarzyny i jej siostry Bieniaszki. W 1405 Teodoryk odparł roszczenia Paszka Łęckiego z Łęki Małej do 300 grzywien z tytułu poręki za uwolnienie Sierników od roszczeń innych osób. Sąd orzekł, że jeżeli Paszek ma roszczenia wobec Katarzyny żony Teodoryka, córki Jakuba Łódzkiego i Beaty (czyli jej siostry Bieniaszki) ma się z nimi procesować, nie podważając ich dokumentów, tak jak zakwestionował dokument przedstawiony przez Teodoryka. W 1405 Teodoryk wraz z żoną Kachną i jej siostrą Bieniaszką mają pozwolić, by Jan Łódzki wykupił Sierniki za 50 grzywien, a potem może on [pozywać z tej dziedziny dzieci. W 1407 Teodoryk został pozwany przez Jana Łódzkiego o opiekę nad Bieniaszką bratanicą wspomnianego Jana. Bieniaszka jednak zeznała w sądzie, że chce przebywać u swej siostry Katarzyny żony Teodoryka.

Źródła historyczne odnotowały również mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów społecznych. 1394 kmiecie sierniccy toczyli proces z Bieniakiem ze Srocka Wielkiego o 40 grzywien, w tym 4 kmieci o 20 grzywien oraz 5 innych kmieci o 20 grzywien. W 1394 sąd ziemski w Poznaniu poinformował sąd ziemski w Kościanie, że ojciec i syn Gamnowie, sołtysi w Srocku mieli zapłacić kmieciom z Siernik 40 grzywien, a jeśli tego nie uczynią, sąd ma dać kmieciom wwiązanie w sołectwo w Srocku (dzisiejsza nazwa to Srocko Wielkie. W 1405 Michał kmieć siernicki na mocy wyroku sądowego miał otrzymać od Dobrogosta z Bieczyn dwie ćwiertnie (łac „quarta”) mąki, 3 ćwiertnie owsa oraz sieć zwaną „wloczna” wartości 4 groszy. W 1502 odotowano imiennie kmieci Wojciecha i Marcina siedzących na półłankach. W 1506 wspomniani zostali miejscowi kmiecie Szymon, Scholethka i włodarz Bartłomiej.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi pochodzące z XVI wieku. W 1530 miał miejsce pobór od 3 łanów, 3 grosze od wiatraka. W 1563 pobrano podatki od 5,5 łana, karczmy dorocznej, dwóch rzemieślników. W 1566 miał miejsce pobór podatków od 5,5 łana oraz karczmy dorocznej. W 1581 pobór ze wsi zapłacili Baltazar Zadorski od 5 półłanków i od jednego zagrodnika, Maciej Zadorski od 5 półłanków, jednego rzemieślnika i jednego komornika .

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Sierniki należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Sierniki należały do okręgu czempińskiego tego powiatu i stanowiły część prywatnego majątku Głuchów, którego właścicielem był wówczas Jaraczewski. Według spisu urzędowego z 1837 roku Sierniki liczyły 184 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 17 dymów (domostw).

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Bibliografia

• Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. IV (R – S), hasło „Sierniki”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 2003, s. 424-426.

Linki zewnętrzne

• Sierniki, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .