Sierpniówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 31 sierpnia 1944 r.
o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego
Nazwa potoczna Sierpniówka
Data wydania 31 sierpnia 1944
Miejsce publikacji  Polska, Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 16
Tekst jednolity Dz. U. z 1946 r. Nr 69, poz. 377
Data wejścia w życie 13 września 1944
Rodzaj aktu dekret
Przedmiot regulacji prawo karne materialne
Status obowiązujący
Ostatnio zmieniony przez Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 554
Wejście w życie ostatniej zmiany 1 września 1998
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Sierpniówka – potoczna nazwa dekretu z dnia 31 sierpnia 1944[1] roku o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego. Ten krótki objętościowo dekret objął pełny katalog zbrodni wojennych oraz niektórych przestępstw przeciwko ludzkości, z uwzględnieniem norm prawa międzynarodowego[2]. Przewidywał on karę śmierci za zabójstwa, znęcanie się i innego typu prześladowanie ludności cywilnej i jeńców wojennych[3]. Zgodnie z ustaleniami Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze odpowiedzialność karna groziła również za sam udział w niemieckiej lub sprzymierzonej z Niemcami organizacji przestępczej (np. NSDAP, gestapo itd.). Przewidziano również karę więzienia za szantaż z żądaniem okupu za zaniechanie donosu do władz niemieckich.

Przepisy sierpniówki stosowano do czynów popełnionych w dn. 1 września 1939 - 9 maja 1945, tak więc działały niezgodnie z zasadą lex retro non agit. Czyny wymienione w dekrecie były karalne już wcześniej, a dekret zaostrzał jedynie odpowiedzialność za nie.

Dekret ten był drastycznie represyjny[4], mimo to jednak był oczekiwany przez opinię publiczną. W praktyce był również wykorzystywany do skazywania żołnierzy Armii Krajowej oraz działaczy cywilnych Polskiego Państwa Podziemnego, o czym pisał Kazimierz Moczarski w książce Rozmowy z katem.

Przepisy dekretu obowiązują w polskim prawie karnym od 13 września 1944. Zostały zmienione dekretami z 1945 i 1946, likwidując sankcję bezwzględnie oznaczoną przez poszerzenie katalogu kar. W 1998 przepisy wprowadzające Kodeks karny z 1997 w miejsce sankcji w postaci kary śmierci wprowadziły karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Przypisy

  1. http://static1.money.pl/d/akty_prawne/pdf/DU/1946/69/DU19460690377.pdf
  2. Sierpniówka była jednym z pierwszych na świecie aktów dotyczących odpowiedzialności za zbrodnie wojenne popełnione w czasie II wojny światowej.
  3. Następował również przepadek mienia oskarżonego.
  4. Art. 1 sierpniówki był jedynym w historii dwudziestowiecznego polskiego prawa karnego, który przewidywał sankcję bezwzględnie oznaczoną (tj. ściśle określającą rodzaj i wymiar kary) w postaci kary śmierci.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]