Sifaka biała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sifaka biała
Propithecus verreauxi[1]
A. Grandidier, 1867[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd lemurowe
Rodzina indrisowate
Rodzaj sifaka
Gatunek sifaka biała
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Sifaka biała[6] (Propithecus verreauxi) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny indrisowatych (Indridae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Sifaka biała występuje w południowo-zachodnim i południowym Madagaskarze, na zachodzie do rzeki Tsiribihina, na południowym wschodzie w pobliżu (na północ od) Tôlanaro w Nahampoana Reserve, ale prawdopodobnie został tam introdukowany; zamieszkuje również południowo-wschodnie granice w przejściowych i kolczastych płatach lasów Mangatsiaka Parcel w Parku Narodowego Andohahela[7].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1867 roku francuski przyrodnik Alfred Grandidier nadając mu nazwę Propithecus verreauxi[2]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Grandidier wskazał Tsifanihy (na północ od Cape Sainte Marie), na Madagaskarze[2][8].

Charakterystyczny wariant kolorystyczny został opisany w 1894 roku jako gatunek i nazwany majori, ale większość ekspertów uważa go obecnie za melanistyczną formę P. verreauxi[7]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy[7].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Propithecus: gr. προ pro „blisko, przed”; πιθηκος pithēkos „małpa”[9].
  • verreauxi: Jules Pierre Verreaux (1807–1873), francuski ornitolog i botanik[10].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 40–48 cm, długość ogona 50–60 cm; masa ciała 2,9 kg[11].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Spotykana od brzegu morza do wysokości 1300 m n.p.m., w lasach deszczowych, najczęściej wśród wysokich drzew. Sifaka biała posila się rano owocami, pędami drzew oraz owadami. Tworzy grupy 6-10 osobników. Obejmują one 1 lub 2 rodziny.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Ciąża trwa 130–160 dni. Samica rodzi na ogół jedno młode na przełomie lipca i sierpnia. Karmi je przez 6 miesięcy. Młode usamodzielnia się w siódmym miesiącu życia.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W literaturze brak danych o naturalnych wrogach sifaki białej, potencjalnym zagrożeniem może być fossa madagaskarska. Gatunek jest krytycznie narażony na wyginięcie[5] z powodu działalności człowieka (utrata siedlisk spowodowana rozwojem rolnictwa i wycinką lasów oraz zanieczyszczenie środowiska).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Propithecus verreauxi, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c A. Grandidier. Mammifères et Oiseaux nouveaux découverts à Madagascar et décrits. „Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée”. 2e série. 19, s. 84, 1867 (fr.). 
  3. L.W. Rothschild. Propithecus majori sp. nov.. „Novitates zoologicae”. 1, s. 666, 1894 (ang.). 
  4. Ch. Lamberton. Nouveaux lémuriens fossiles du groupe des Propithèques et de l’intérét de leur découverte. „Bulletin du Muséum national d’histoire naturelle”. 2e série. 8, s. 370, 1936 (fr.). 
  5. a b E.E. Louis, T.M. Sefczek, C.A. Bailey, B. Raharivololona, R. Lewis & E.J. Rakotomalala 2020, Propithecus verreauxi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021 [online], wersja 2021-2 [dostęp 2021-07-27] (ang.).
  6. Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 33. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  7. a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 156–158. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  8. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Propithecus verreauxi. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-07-27].
  9. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 574, 1904 (ang.). 
  10. B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 129. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.)
  11. R.A. Mittermeier, Ch. Schwitzer, E.E. Louis Jr. & M.C. Richardson: Family Indriidae (Woolly Lemurs, Sifakas and Indri). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 169. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Ellis: Propithecus verreauxi (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 26 grudnia 2008].