Siogunat Tokugawów
| 1603–1868 | |||||
| |||||
| Ustrój polityczny | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stolica | |||||
| Data powstania |
1603 | ||||
| Data likwidacji |
3 stycznia 1868 | ||||
| Władca | |||||
| Waluta |
trimetaliczny system monetarny Tokugawów oparty na miedzianych monach, srebrnych Bu i Shu oraz złotych Ryō | ||||
| Język urzędowy | |||||
| Religia dominująca |
shintō, buddyzm japoński, konfucjanizm, synkretyzm shintō-buddyjski, zen, chrześcijaństwo (zakazane do 1853 roku) | ||||
| |||||
Położenie na mapie świata  | |||||
| 35°41′02″N 139°46′28″E/35,683889 139,774444 | |||||
Siogunat Tokugawów (jap. 徳川幕府 Tokugawa bakufu), znany też jako siogunat Edo (jap. 江戸幕府, Edo bakufu) – wojskowo-feudalny[1][2][3] reżim w Japonii założony przez Ieyasu Tokugawę i rządzony przez siogunów z rodu Tokugawa[4]. Obalony przez restaurację Meiji.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Śmierć jednego ze zjednoczycieli państwa – Hideyoshiego Toyotomiego w 1598 wywołała walkę o władzę między zwolennikami Hideyoriego Toyotomiego i Ieyasu Tokugawy[3]. Decydującym starciem okazała się bitwa pod Sekigaharą, stoczona 21 października 1600, gdzie zwycięstwo odniósł Tokugawa[5]. W 1603 otrzymał on tytuł sioguna, czym rozpoczął okres Edo (Edo-jidai lub Tokugawa, Tokugawa-jidai)[6], zawdzięczający swoją nazwę stolicy Edo, z której zamku rządził on i jego następcy[7].
W 1614, za panowania sioguna Hidetady Tokugawy (choć za namową emerytowanego sioguna Ieyasu[8][9]) został wydany edykt, który dał początek prześladowaniom chrześcijan w Japonii, niszczono kościoły w Kioto, chrześcijańscy daimyō zostali wygnani a wielu misjonarzy więziono[10]. Po objęciu faktycznych rządów przez Hidetadę handel zagraniczny został ograniczony do portów Nagasaki i Hirado[8]. Panom feudalnym zabroniono przyzwalać na praktykowanie chrześcijaństwa wśród chłopów, w 1622 miejsce miało tzw. „Wielkie Męczeństwo Genna” – 30 chrześcijan ścięto a 25 spalono na stosach[10]. W 1637 wybuchło powstanie Shimabara, w którym uczestniczyli m.in. chrześcijanie[10], a którego następstwo stało się początkiem izolacji Japonii (Sakoku) – w 1639 Portugalczykom, istotnym partnerom handlowym, zakazano wjazdu do japońskich portów ze względu na podejrzenia, dalszego transportowania księży. W 1641 roku Holendrzy zostali przeniesieni ze swojej fabryki w Hirado na wyspę Dejima w porcie Nagasaki[8]. Holendrom, a także kupcom chińskim i koreańskim pozwolono kontynuować handel z Japonią, ale ich działania były ściśle kontrolowane[11].
Izolacjonizm dobiegł końca w 1853, gdy komodor Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych Matthew Perry wymusił siłą otwarcie Japonii na świat zachodni, przychylni takiemu scenariuszowi byli najważniejsi feudałowie oraz dwór cesarski, którzy chcieli wykorzystać okazję by wywołać kryzys niepopularnego już reżimu. Rząd w Edo został zmuszony do zawarcia układów z mocarstwami zachodnimi, w których rezultacie wiele japońskich portów ogłoszono otwartymi. Taka decyzja była przyczyną piętnastolecia konfliktów wewnętrznych między siogunem a młodymi samurajami z największych posiadłości feudalnych z zachodniej części kraju. Koalicja panów feudalnych pokonała w 1866 armię sioguna, wkrótce potem na ów urząd wyniesiony został Yoshinobu Tokugawa, który dwa lata później (1868) przekazał faktyczną władzę nowemu cesarzowi – Mutsuhito, czym doprowadził do restauracji Meiji[12].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ shogunate, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2026-06-01] (ang.).
- ↑ Tokugawa period, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2026-06-01] (ang.).
- ↑ a b Japan, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2026-06-01] (ang.).
- ↑ Tokugawa, [w:] Louis Frédéric, Japan Encyclopedia, s. 976 (ang.).
- ↑ The Story of the Battle of Sekigahara [online], www.nakasendoway.com [dostęp 2023-05-12].
- ↑ Historia Powszechna – Cywilizacje Wschodu (XVIII-XIX wiek). Od wielkich rewolucji do restauracji. Biblioteka Gazety Wyborczej, 2007, s. 100-101. ISBN 978-84-9819-821-8.
- ↑ Historia Powszechna – Narodziny świata nowożytnego (2). Azja i Afryka w XV-XVIII wieku. Biblioteka Gazety Wyborczej, 2007, s. 729-730. ISBN 978-84-9819-817-1.
- ↑ a b c Historia Powszechna – Cywilizacje Wschodu (XVIII-XIX wiek). Od wielkich rewolucji do restauracji.. Biblioteka Gazety Wyborczej, 2007, s. 102-103. ISBN 978-84-9819-821-8.
- ↑ Saint Valentine's Day 1614: Tokugawa Ieyasu Bans the God who is Love [online], Kirishtan.com [dostęp 2025-12-30] (ang.).
- ↑ a b c Japanese Ban Christian Missionaries | Research Starters | EBSCO Research [online], EBSCO [dostęp 2025-12-30] (ang.).
- ↑ Japan's Seclusion Policy | Research Starters | EBSCO Research [online], EBSCO [dostęp 2025-12-30] (ang.).
- ↑ Historia Powszechna - wiek imperializmu. Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 28-29. ISBN 978-84-9819-824-9.