Skřítek (przełęcz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Skřítek (przełęcz)
cz. Skřítek (sedlo)
Ilustracja
Widok na przełęcz Skřítek
Państwo  Czechy
Wysokość 864 m n.p.m.
Pasmo Hanušovická vrchovina/
Wysoki Jesionik
(cz. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Sąsiednie szczyty Ztracené skály
Závora
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Skřítek (przełęcz) cz. Skřítek (sedlo)
Skřítek (przełęcz)
cz. Skřítek (sedlo)
Ziemia49°59′59,1″N 17°09′25,6″E/49,999750 17,157111

Skřítek (cz. Skřítek (sedlo)) – przełęcz o wysokości 864 m n.p.m. w paśmie o nazwie (cz.Hanušovická vrchovina), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, w obrębie gminy Sobotín, pomiędzy szczytami gór: Ztracené skály i Závora, leżąca na granicy oddzielającej pasmo górskie Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník) od Hanušovickiej vrchoviny[1][2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Widok w kierunku punktu siodłowego przełęczy Skřítek

Przełęcz Skřítek jest bardzo popularną i uczęszczaną przełęczą na skraju pasma Wysokiego Jesionika, położoną w południowej jego części (mikroregionie) o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (cz. Pradědská hornatina). Punkt siodłowy przełęczy usytuowany jest wśród zalesienia, przez który poprowadzono dróżkę, przez którą przebiegają liczne szlaki turystyczne, szlak rowerowy oraz ścieżka dydaktyczna[1]. Z uwagi na zalesienie nie jest on punktem widokowym.

Rzeźba krasnala Skřítka na przełęczy Skřítek
Kamienny pomnik w kształcie stylizowanej kuli w miejscu o nazwie Skřítek

Blisko punktu siodłowego znajduje się skrzyżowanie szlaków o nazwie (cz. Skřítek, motorest, bus), usytuowane blisko przebiegającej drogi krajowej nr 11 z Šumperka do Rýmařova i dalej do Ostrawy (cz. Ostrava), przy której znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 865,53 m n.p.m.[3][1]. Ponadto przy drodze tej znajduje się rozległy parking oraz restauracja o nazwie (cz. Restaurace Skřítek )[4][5][6]. Blisko niej postawiono drewnianą rzeźbę legendarnego władcy gór Wysokiego Jesionika, Pradziada. Przy wjeździe i wyjeździe na parking ustawiono ponadto kamienne rzeźby: krasnala Skřítka, od którego pochodzi nazwa przełęczy, wykonaną przez czeskiego artystę Jiřího Jílka oraz na południe od tej rzeźby, stylizowanej kuli, spoczywającej na postumencie[1]. Przy parkingu znajduje się ponadto przystanek linii autobusowej z połączeniem do Šumperka[1].

Warto dodać, że w odległości około 2 km na południe od przełęczy znajduje się inna przełęcz o nazwie (cz. Sedlo Skřítek) pomiędzy szczytami gór Bílý kámen i Větrný vrch. Nie należy jej mylić z przełęczą Skřítek (sedlo)[1].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Przełęcz wraz z całym grzebieniem masywu Pradziada jest granicą głównego europejskiego działu wodnego między zlewiskami Mórz: Bałtyckiego (dorzecze Odry) na stoku południowym przełęczy o nazwie (cz. Bařiny) i Czarnego (dorzecze Dunaju) na stoku północnym[7].

Na stoku północnym przełęczy bierze swój początek potok Klepáčovský p., ze znajdującym się blisko punktu siodłowego jego źródłem o nazwie (cz. Pramen Klepáčovskeho potoka), położonym na wysokości 865 m n.p.m.[8], a na stoku południowym ma swój początek Žlutý potok[1].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Przełęcz znajduje się w otoczeniu wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt, ze znajdującym się przy niej oraz stoku południowym przełęczy, narodowym rezerwacie przyrody Rašeliniště Skřítek (cz. Národní přírodní rezervace Rašeliniště Skřítek)[1][5][9]

Ścieżki dydaktyczne[edytuj | edytuj kod]

Wzdłuż grzbietu głównego góry Pradziad[10] w 2009 roku wyznaczono ścieżkę dydaktyczną o nazwie (cz. Naučná stezka Po hřebenech – světem horských luk)[11] o długości 12 km na odcinku:

Ścieżka edukacyjna zielona.svg Ovčárna – Skřítek (z 12 stanowiskami obserwacyjnymi na trasie)[12][13]

Narodowy rezerwat przyrody Rašeliniště Skřítek[edytuj | edytuj kod]

Narodowy rezerwat przyrody Rašeliniště Skřítek położony jest na wysokościach (815–888) m n.p.m. południowego stoku przełęczy (cz. Bařiny) oraz ma powierzchnię 165,13 ha i jest najmniejszym narodowym rezerwatem Wysokiego Jesionika[9][14]. Jest położony ponadto przy drodze krajowej nr 11. Rezerwat został utworzony 4 czerwca 1955 roku, w celu ochrony kompleksu torfowiskowego lasu świerkowego z fragmentami torfowiskowych brzezin i naturalnego torfowiskowego obszaru bezleśnego[9][14]. Z uwagi na ochronę cennego ekosystemu, głębsze penetrowanie obszaru rezerwatu nie jest zalecane.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przełęcz jest ważnym ośrodkiem turystyki górskiej, jednak w jej obrębie nie ma żadnego schroniska lub hotelu górskiego[1][15]. Do bazy turystycznej z pensjonatami, położonymi w osadzie Klepáčov jest około 1,5 km na północny zachód od przełęczy oraz w tym samym kierunku w odległości około 5 km do miejscowości Sobotín[1]. Ponadto do miejscowości Vernířovice jest od przełęczy około 4 km w kierunku północno-zachodnim oraz około 5 km do osady Žďárský Potok w kierunku południowo-wschodnim[1]. Z uwagi na brak bazy noclegowej, blisko przełęczy zbudowano parking oraz restaurację[4], z myślą o turystach przyjezdnych. W sezonie letnim mają tu swój zjazd miłośnicy turystyki motocyklowej.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Skrzyżowanie turystyczne o nazwie Skřítek, motorest, bus

Z kluczowego skrzyżowania turystycznego o nazwie (cz. Skřítek, motorest, bus) bierze swój początek siedem szlaków turystycznych o następującym przebiegu[1][10]:

Szlak niebieski Skřítek – Klepáčov – góra Havraní vrch – góra Smrčina – Sobotín – Velké Losiny
Szlak żółty Skřítek – Ztracené skályZelené kameny – przełęcz Mravenčí sedlo – góra Jelenka – przełęcz Sedlo pod Jelení studánkouJelení studánka – szczyt Čertova stěna – góra Špičák – Sobotín
Szlak czerwony Skřítek – góra Ostrý – góra Vidlák – U Škaredé jedle
Szlak zielony Skřítek – Ztracené skály – Pec – szczyt Pecný – góra Břidličná hora – Jelení studánka – góra Jelení hřbet – przełęcz Sedlo nad Malým kotlem – góra Velký Máj – U Františkovy myslivny – góra Zámčisko-S – Zámčisko-SZ – U Kamenné chaty[16]
Szlak zielony Skřítek – góra Bílý kámen – góra Černé kameny – góra Skály – góra Kamenný vrch – Nový Malín
Szlak niebieski Skřítek – Sedlo Skřítek – schronisko Rabštejn – Třemešek
Szlak czerwony Skřítek – góra Havraní vrch – góra Smrčina – góra Čapí vrch – Maršíkov – Loučná nad Desnou

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

W obrębie przełęczy wytyczono również jeden szlak rowerowy[1]:

CZ-IS21b Směrová tabulka pro cyklisty.jpg (nr 6143) Skřítek – góra Ostrý – góra Vidlák – dolina potoku Podolský p. – Stará VesHorní Město

Podjazdy drogowe[edytuj | edytuj kod]

Na przełęcz drogą nr 11 prowadzą dwa podjazdy[1]:

12% stoupání (cz).svg podjazd z miejscowości Rýmařov: (długość: 13,5 km, różnica wysokości: 273 m, średnie nachylenie podjazdu: 2,0 %, 1 pętlica drogowa)
12% stoupání (cz).svg podjazd z miejscowości Šumperk: (długość: 23,1 km, różnica wysokości: 550 m, średnie nachylenie podjazdu: 2,4 %, 6 pętlic drogowych)

Trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaków przechodzą trasy narciarstwa biegowego[17][18][11] m.in. z tzw. Jesenicką magistralą[19][20][21]. W obrębie przełęczy nie wytyczono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n Skřítek - motorest, bus (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-05-22].
  2. Skřítek, Jeseníky (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-01].
  3. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  4. a b Restaurace Motorest Skřítek, Sobotín (cz.). W: Restaurace Skřítek [on-line]. [dostęp 2018-06-17].
  5. a b Skřítek (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2018-04-01].
  6. Motorest na Skřítku (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-01].
  7. Hrubý Jeseník (mapa). dudisoft.eu ↓.
  8. Pramen Klepáčovskeho potoka (8426) (cz.). estudanky.eu. [dostęp 2018-04-01].
  9. a b c Národní přírodní rezervace Rašeliniště Skřítek (cz.). W: Agentura Ochrany Přírody a Krajiny České Republiky [on-line]. ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-04-06].
  10. a b Hřebenovka ze Skřítku na Červenohorské sedlo (cz.). navstivtejeseniky.cz. [dostęp 2018-04-01].
  11. a b Okruhy na Skřítku (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-01].
  12. Č. 5 Stezka po hřebenech – Světem horských luk - Jeseníky (cz.). msregion.cz. [dostęp 2017-12-05].
  13. Naučná stezka Světem horských luk (cz.). ejeseniky.com. [dostęp 2017-11-06].
  14. a b Rezerwaty przyrody. W: Agentura Ochrany Přírody a Krajiny České Republiky [on-line]. jeseniky.ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-04-06].
  15. Ubytování v okolí Skřítku (cz.). e-chalupy.cz. [dostęp 2018-04-01].
  16. Nad siodłem Skrzitek (pol.). W: Góry bliskie sercu [on-line]. sudeckiedrogi.wordpress.com, 2016-08-26. [dostęp 2016-09-28].
  17. Skřítek - motorest, bus (Mapa szlaków narciarstwa biegowego) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-12-05].
  18. Skřítek (cz.). navstivtejeseniky.cz. [dostęp 2018-04-01].
  19. Jesenická magistrála (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2017-12-05].
  20. Jesioniki na biegówkach (mapa) ↓.
  21. Jesioniki na biegówkach. Objaśnienia i profile tras ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]