Skala Tannera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Skala Tannera - skala pozwalająca określić stadium dojrzałości płciowej dzieci, nastolatków i dorosłych na podstawie cech morfologicznych – budowy narządów płciowych i piersi. Termin pochodzi od nazwiska Jamesa Mourilyana Tannera, który opracował skalę.

Skala Tannera określa 5 stadiów rozwoju i przyporządkowuje im wiek występowania [1][2].

Chłopcy[edytuj | edytuj kod]

Skala Tannera. Cyfra wpisana w jądro oznacza pojemność w ml, natomiast dłuższą oś w cm

Fazy rozwoju[edytuj | edytuj kod]

  1. Faza 1 – przed pokwitaniem (prepubertal)
    • Przyrost wzrostu na poziomie 5–6 cm/rok
    • Jądra
      Rozmiar poniżej 4 ml lub dłuższy promień < 2,5 cm
    • Owłosienie łonowe
      Brak widocznego owłosienia zawierającego pigment
    • Prącie
      Brak wzrostu
  2. Faza 2
    • Przyrost wzrostu na poziomie 5–6 cm/rok
    • Jądra
      Rozmiar 4 ml lub dłuższy promień 2,5 cm do 3,2 cm
      Wiek 11,5 roku (od 9,5 do 13,5 roku życia)
    • Owłosienie łonowe
      Minimalny wzrost, pigmentacja u podstawy prącia
      Wiek 12 lat (od 9,9 do 14,0 roku życia)
    • Prącie
      Wczesny, nieznaczny wzrost
      Wiek 11,5 roku (od 10,5 do 14,5 roku życia)
  3. Faza 3
    • Przyrost wzrostu na poziomie 7–8 cm/rok
    • Jądra
      Rozmiar 12 ml lub dłuższy promień 3,6 cm
      Wiek 14 lat (od 11,5 do 16,5 roku życia)
    • Owłosienie łonowe
      Wzrost ciemnych, kręcących się włosów
      Wiek 13,1 roku (od 11,2 do 15,0 roku życia)
    • Prącie
      Zwiększona długość i grubość
      Wiek 12,4 roku (od 10,1 do 14,6 roku życia)
    • Inne zmiany
      Możliwa ginekomastia (13,2 lat)
      Łamanie się głosu (13,5 lat)
      Przyrost tkanki mięśniowej
  4. Faza 4
    • Przyrost wzrostu na najwyższym życiowym poziomie 10 cm/rok (13,8 lat)
    • Jądra
      Długość 4,1 cm do 4,5 cm
      Wiek 14 lat (od 11,5 do 16,5 roku życia)
    • Owłosienie łonowe
      Dojrzałe owłosienie ograniczone do miejsca styku ud i krocza
      Wiek 13,9 roku (od 12,0 do 15,8 roku życia)
    • Prącie
      Dalszy wzrost długości i grubości
      Wiek 13,2 roku (od 11,2 do 15,3 roku życia)
    • Inne zmiany
      Owłosienie pod pachą (14,0 roku)
      Mutacja głosu (14,1 roku)
      Trądzik (14,3 roku)
  5. Faza 5
    • Zahamowanie wzrostu z osiągnięciem 17 roku życia
    • Jądra
      Długość > 4,5 cm
      Wiek 14 lat (od 11,5 do 16,5 roku życia)
    • Owłosienie łonowe
      Poszerzenie dojrzałego owłosienia (15,3 lat)
      Rozrost owłosienia w kierunku wewnętrznych części ud
      Nieznaczny rozrost owłosienia na wyższe partie podbrzusza i brzuch
    • Prącie
      Osiągnięcie pełnego rozmiaru prącia do 16,5 roku życia
      Wiek 13,2 roku (od 11,2 do 15,3 roku życia)
    • Trzeciorzędne cechy płciowe
      Owłosienie na bokach twarzy
      Dojrzała, męska postura
      Zanik ginekomastii

Rozwój wzrostu u chłopców[edytuj | edytuj kod]

  • Najsilniejszy przyrost (skok pokwitaniowy) w wieku 13,5 roku (od 11,7 do 15,3 roku życia)
  • Największy wzrost w fazach do trzeciej włącznie (5,0 cm – 6,0 cm na rok)
  • Wzrost w okresie pokwitania
    U chłopców dojrzewających wcześnie: 10,3 cm/rok (7,9 cm/rok – 12,5 cm/rok)
    U chłopców dojrzewających przeciętnie: 9,5 cm/rok (7,1 cm/rok – 11,9 cm/rok)
    U chłopców dojrzewających późno: 8,5 cm/rok (6,3 cm/rok – 10,7 cm/rok)

Dziewczęta[edytuj | edytuj kod]

Skala Tannera.

Fazy rozwoju[edytuj | edytuj kod]

  1. Faza 1 – przed pokwitaniem (prepubertal)
    • Przyrost wzrostu na poziomie 5–6 cm/rok
    • Piersi
      Nieznaczne uwypuklenie wyłącznie brodawek sutkowych
    • Owłosienie łonowe
      Brak widocznego owłosienia zawierającego pigment
  2. Faza 2
    • Przyrost wzrostu na poziomie 7–8 cm/rok
    • Piersi
      Minimalne uwypuklenie, powiększenie otoczki brodawek sutkowych (stadium pączka)
      Wiek 10,9 roku (od 8,9 do 12,9 roku życia)
    • Owłosienie łonowe
      Nieznaczne, zabarwione owłosienie w okolicach warg sromowych
      Wiek 11,2 roku (od 9,0 do 13,4 roku życia)
    • Przypadki wcześniejszego pokwitania
      U rasy białej: faza 2 może pojawić się rok wcześniej
      U rasy czarnej: faza 2 może pojawić się dwa lata wcześniej
  3. Faza 3
    • Przyrost na najwyższym życiowym poziomie 8 cm/rok (12,5 roku)
    • Piersi
      Uwypuklenie konturów piersi, dalsze powiększenie otoczki brodawek sutkowych
      Wiek 11,9 roku (od 9,9 do 13,9 roku życia)
    • Owłosienie łonowe
      Dalszy rozrost ciemnych, kręcących się włosów na wzgórku łonowym
      Wiek 11,9 roku (od 9,6 do 14,1 roku życia)
    • Inne zmiany
      Owłosienie pod pachami (13,1 roku)
      Trądzik (13,2 roku)
  4. Faza 4
    • Przyrost na poziomie 7 cm/rok
    • Piersi
      Otoczki brodawek sutkowych tworzą dodatkowe uwypuklenie na ciele piersi
      Wiek 12,9 roku (od 10,5 do 15,3 roku życia)
    • Owłosienie łonowe
      Dojrzałe owłosienie ograniczone do miejsca styku ud i krocza
      Wiek 12,6 roku (od 10,4 do 14,8 roku życia)
  5. Faza 5
    • Zahamowanie wzrostu z osiągnięciem 16 roku życia
    • Piersi
      Dojrzały kształt piersi
      Brodawki sutkowe dopasowują swój kształt do kształtu piersi
    • Owłosienie łonowe
      Całkowicie dojrzałe owłosienie poszerzone na uda
      Brak rozrostu owłosienia na wyższe partie podbrzusza i brzuch

Rozwój wzrostu u dziewcząt[edytuj | edytuj kod]

  • Najsilniejszy przyrost (skok pokwitaniowy) w wieku 11,5 roku (od 9,7 do 13,3 roku życia)
  • Największy sumaryczny wzrost w fazach do drugiej włącznie (5,0 cm – 6,0 cm na rok)
  • Wzrost w okresie pokwitania
    U dziewcząt dojrzewających wcześnie: 9,0 cm/rok (7,0 cm/rok – 11,0 cm/rok)
    U dziewcząt dojrzewających przeciętnie: 8,3 cm/rok (6,1 cm/rok – 10,4 cm/rok)
    U dziewcząt dojrzewających późno: 7,5 cm/rok (5,4 cm/rok – 9,6 cm/rok)

Inne istotne punkty rozwoju dziewcząt[edytuj | edytuj kod]

  • Adrenarche: wiek od 6 do 8 roku życia
  • Menarche: wiek 12,7 roku (od 10,8 do 15 roku życia)
  • Rozwój opóźniony o więcej niż rok w przypadku niskiej zawartości tłuszczu w organizmie (np. przy intensywnym, regularnym treningu)

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym zastosowaniem skali jest monitorowanie rozwoju dzieci i młodzieży w celu wykrycia anomalii. Cechy morfologiczne stanowią bowiem bezpośrednie odwzorowanie zmian zachodzących wewnątrz organizmu i mogą pozwolić na wczesne rozpoznanie nieprawidłowości w dojrzewaniu płciowym.

Prowadzone są także badania wpływu czynników zewnętrznych (np. stosowania używek [3]) na ogólny rozwój organizmów ludzkich. W badaniach takich prowadzi się kronikę rozwoju grupy testowej przy użyciu skali Tannera jako miarodajnego, dyskretnego (zatem: łatwego do porównania) punktu odniesienia.

Skala Tannera została powszechnie zaadaptowana w sądownictwie w przypadkach dotyczących dziecięcej pornografii. Istnieje praktyka pozwalająca ekspertom z zakresu pediatrii na ocenianie wieku nieletnich znajdujących się na fotografiach. Określenie wieku ofiary tego czynu pozwala na sklasyfikowanie go według prawa danego kraju (porównaj: Pedofilia, Aspekty prawne).

Krytyka zastosowania w sądownictwie[edytuj | edytuj kod]

Zasadność wykorzystania skali Tannera w postępowaniach sądowych dotyczących molestowania seksualnego nieletnich i pornografii nieletnich zostało podważone przez dyrektora Wydziału Pediatrii Uniwersytetu na Florydzie Arlana L. Rosenblooma w magazynie Pediatrics, Vol. 102 No. 6 (Grudzień 1998) w artykule Misuse of Tanner Puberty Stages to Estimate Chronological Age[4]. Wskazuje on na niewielką skuteczność ustalania wieku nieletnich na podstawie zdjęć – praktyki powszechnie stosowanej w sądownictwie, w sprawach dotyczących pornografii dziecięcej.

Nadużycie, jego zdaniem, wynika z niemożliwości precyzyjnego wskazania wieku fotografowanego dziecka na podstawie cech morfologicznych z uwagi na znaczny rozrzut wieku, w którym cechy te się uwydatniają. Rosenbloom podkreśla także, że twórcy pornografii (nie tylko dziecięcej) mogą celowo wyszukiwać osoby wyglądające młodziej (słabiej rozwinięte niż rówieśnicy) w celu zwiększenia zainteresowania. Wskazuje także na niemiarodajność oceny na podstawie rozwoju owłosienia łonowego, które u azjatów jest słabiej rozwinięte niż u białych, a także na możliwość golenia owłosienia do zdjęć. Doktor Rosenbloom nie odrzuca jednak skali Tannera wskazując na jej zastosowanie w ocenie systematycznego rozwoju oraz w praktykach klinicznych jako miarodajna skala referencyjna.

Krytyka ta spotkała się z silną falą oficjalnych komentarzy do publikacji, wskazujących m.in. na zastosowanie skali wyłącznie do określenia wieku najmłodszych ofiar [5]. Zdaniem komentujących istnieje powszechna akceptacja praktyki odmowy oceny wieku nastolatków, ze względu na niezaprzeczalne trudności w odróżnieniu np. rozwoju piersi w fazie 3 i 5. Wskazano także na pomocniczy, niedecydujący charakter ekspertyzy.

Przypisy

  1. Male Sexual Development – informacja w witrynie Family Practice Notebook
  2. Female Sexual Development – informacja w witrynie Family Practice Notebook
  3. Puberty and the Onset of Substance Use and Abuse – publikacja w witrynie American Academy of Pediatrics
  4. Misuse of Tanner Scale – korespondencja opublikowana w witrynie Keene Police Department Web Site
  5. Tanner Staging and Pornography – komentarze do publikacji opublikowane w witrynie American Academy of Pediatrics

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.