Skansen Rzeki Pilicy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Skansen - widok na poczekalnię kolejową Wolbórka
Młyn wodny
Łódź rzeczna

Skansen Rzeki Pilicy – tworzony jest w Tomaszowie Mazowieckim od 1999 roku. Przedsięwzięcie to jest realizowane przez Stowarzyszenie Przyjaciół Pilicy i Nadpilicza z Andrzejem Kobalczykiem na czele, i przez władze samorządowe. Ma na celu prowadzenie edukacji historycznej i ekologicznej, oraz zachowanie pamiątek z przeszłości. Z dniem 19 kwietnia 2005 Skansen Rzeki Pilicy rozpoczął funkcjonowanie jako placówka; podlega bezpośrednio Urzędowi Miasta w Tomaszowie Mazowieckim jako samorządowa instytucja kultury[1].

Młyn wodny[edytuj]

Zaczątkiem skansenu jest zabytkowy młyn wodny przeniesiony z Kuźnicy Żerechowskiej. Ocalał w ten sposób od zniszczenia, gdyż znajdował się na terenie zalewowym budowanego zbiornika retencyjnego na dopływie Pilicy - Luciąży. Zachowały się tym samym cenne pamiątki z historii młynarstwa wodnego w regionie. W młynie można obejrzeć dwie maszyny do mielenia mąki i jedną do mielenia otrębów. Poza tym eksponowanych jest wiele innych maszyn będących osprzętem.

Carska samotnia i wartownia ze Spały[edytuj]

W skansenie znajduje się też drewniany domek, przeniesiony ze Spały, a pełniący funkcję wygódki dla carów polujących w spalskiej puszczy, oraz wartownia, która znajdowała się początkowo przy jednej z bram wjazdowych do rezydencji prezydenckiej. Po wojnie budynek został przeniesiony do Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie służył jako stróżówka przy bramie wjazdowej do zakładowego osiedla popularnie nazywanego Michałówek. W 1957 roku został przeniesiony na przystań wioślarską, należącą wówczas do Tomaszowskich Zakładów Włókien Sztucznych. Po upadku tych zakładów w latach 90. przystań została zamknięta i stopniowo popadła w ruinę. Staraniem Skansenu Rzeki Pilicy budynek został do niego przeniesiony w dniu 30 grudnia 2008 roku, a w 2010 roku go odrestaurowano.

Ekspozycje[edytuj]

Młyn wykorzystywany jest także jako miejsce ekspozycji. Znajdują się tam takie wystawy stałe, jak „Dzieje wiejskiej wagi” czy „Pamiątki po dawnej Brzustówce”. Bardzo ciekawe są też dokładne makiety młynów wodnych znajdujących się kiedyś w okolicy i mostów na Pilicy na Brzustówce. Wszystkie wykonał Jerzy Sosnowski. Poza tym we młynie mieści się wystawa militariów i odbywają się inne wystawy czasowe. W skansenie możemy zobaczyć też największą obecnie w Polsce kolekcję kamieni młyńskich[2].

Dział wojskowy[edytuj]

W skansenie tworzony jest dział wojskowy zawierający m.in. dźwig wojskowy i działa konstrukcji radzieckiej. Najcenniejszym eksponatem jest ciągnik artyleryjski Sd.Kfz.8, w prototypowej, opancerzonej płytami 12 mm wersji. Choć nie podjęto produkcji seryjnej, wykonane egzemplarze wykorzystano pod koniec wojny na froncie wschodnim. Ciągnik należał do oddziałów Luftwaffe (posiada oryginalną tablicę rejestracyjną WL 323863, potwierdzającą oznaczająca przydział do sił powietrznych). Podczas nieudanej próby wydobycia w 1957 r. wysadzono w powietrze górną część pojazdu. Wrak został wydobyty w 1999 r. przez członków Stowarzyszenia Przyjaciół Pilicy i Nadpilicza z Andrzejem Kobalczykiem na czele; rekonstrukcja trwała do 2003 r. Dwa lata później pojazd, wyposażony w zastępczy silnik z KrAZa, został uruchomiony. Pojazd posiada oryginalną skrzynię biegów i elementów układy napędowego, oraz całkowicie zachowany, autentyczny układ gąsienicowy. Jest to prawdopodobnie jedyny zachowany na świecie egzemplarz pojazdu tej wersji[3].

Dane techniczne[3]
  • wymiary:
    • długość: 7500 mm
    • szerokość: 2450 mm
    • wysokość: 2500 mm
  • grubość pancerza: 12 mm
  • masa pojazdu: 18 000 kg
  • prędkość maksymalna na drodze: 45 km/h
  • uzbrojenie: 2 x rkm kal. 7,92: MG 34 i MG 42


Przypisy

Bibliografia[edytuj]


Linki zewnętrzne[edytuj]