Skarbiec Atreusza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy budowli. Zobacz też: Grób Agamemnona, wiersz Juliusza Słowackiego.
Skarbiec Atreusza
Ilustracja
Dromos i wejście do komory grobowej
Państwo  Grecja
Miejscowość Mykeny
Typ budynku grobowiec
Styl architektoniczny kultura mykeńska
Ukończenie budowy ok. 1250 p.n.e.
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
Skarbiec Atreusza
Skarbiec Atreusza
Ziemia37°43′36,5″N 22°45′14,0″E/37,726806 22,753889

Skarbiec Atreusza także grób Agamemnona – gigantyczny grobowiec (tolos) sklepiony pozorną kopułą, zbudowany w epoce mykeńskiej ok. 1250 roku p.n.e. na wzgórzu Panagitsa w pobliżu Myken.

Grobowiec jest częścią stanowiska archeologicznego w Mykenach, które wraz ze stanowiskiem archeologicznym w Tyrynsie, zostało wpisane w 1999 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa „skarbiec Atreusza” została użyta przez greckiego geografa Pauzaniasza, który opisał grobowiec w swoim dziele Wędrówki po Helladzie[1]. Odzwierciedla ona błędną interpretację przeznaczenia budowli[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Grobowiec został wzniesiony w epoce mykeńskiej ok. 1250 roku p.n.e. na wzgórzu Panagitsa w pobliżu Myken[3][1][a]. Nie wiadomo kto rzeczywiście został pochowany w tym grobowcu. Grobowiec został splądrowany jeszcze w okresie antycznym[1]. Przez jakiś czas był używany przez pasterzy – ich ogniska osmaliły wnętrze budowli[1]. W 1878 roku grecki archeolog Panagiotis Stamatakis odsłonił dromos i oczyścił komnatę[1].

Grobowiec jest częścią stanowiska archeologicznego w Mykenach, które wraz ze stanowiskiem archeologicznym w Tyrynsie, zostało wpisane w 1999 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO[5].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Do grobowca wchodzi się od wschodu prostym i niezadaszonym korytarzem (dromos) długości 36 m i szerokości 6 m, którego ściany pokrywają gładko ciosane, w miarę równej wielkości, kamienne bloki, ułożone w systemie opus pseudoisodomum[6]. Monumentalna fasada grobowca (wysoka na 10,5 m) wykonana jest z podobnych materiału[6].

Rekonstrukcja fasady grobowca

Wejście ma 5,4 m wysokości, 2,7 m szerokości na dole i 2,5 m przy nadprożu[6]. 120-tonowa belka nadproża ma długość 9 m, szerokość 5 m i grubość 1,2 m[7][b]. Nad wejściem umieszczono otwór – tzw. trójkąt odciążający[6]. Według Spathari (2001) po obydwu stronach wejścia znajdowały się ozdobne półkolumny z zielonkawego marmuru, po których zachowały się bazy – fragmenty półkolumn znajdują się w British Museum i w Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach[3]. Na półkolumnach umieszczone były mniejsze półkolumny, które wspierały tympanon trójkąta odciążającego, ozdobiony rzeźbionymi płytami polichromowanego marmuru z motywami linii poziomych, spirali i rozet[7]. Bury (2015) pisze, że fasada była obłożona płytami z kolorowego marmuru, a po obydwu stronach wejścia znajdowały się zdobione kolumny z ciemno-szarego alabastru a trójkąt odciążający wypełniał czerwony porfir[8]. Wejście zamykały drewniane podwójne drzwi[7]. Psychogiou (2012) podaje, że trójkąt odciążający przykrywały dwie ogromne płyty granitowe[1].

Komnata główna grobowca została wzniesiona na planie koła o średnicy 14,6 m[7]. Całość przykrywa pozorna kopuła o wysokości 13,5 m[c], którą uzyskano dzięki układaniu kolejnych warstw kamiennych bloków (w sumie 33) ze stopniowym przybliżaniem ich do siebie – sklepienie pozorne[7]. Wnętrza komnaty zdobiły dekoracje z brązu[7].

W komnacie głównej, po północnej stronie, znajduje się przejście do wykutego w skale niewielkiego pomieszczenia (ossuarium) o formie sześcianu o boku 6 m[7], prawdopodobnie miejsca wcześniejszych pochówków[4].

Po pogrzebie cały tolos wraz z dromosem zasypano ziemią, tworząc kurhan[7]. Ściany zewnętrzne grobowca chroniła warstwa gliny, by zapewnić izolację od wilgoci i wody[7].

Wyposażenie grobowca nie zachowało się, gdyż tolos został splądrowany jeszcze w okresie antycznym[7].

W literaturze[edytuj | edytuj kod]

Skarbiec Atreusza był inspiracją dla Juliusza Słowackiego do napisania wiersza Grób Agamemnona – poeta zwiedził grób w 1836 roku[9].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Britannica datuje budowę grobowca na lata pomiędzy ok. 1350 a 1250 rokiem p.n.e.[4]
  2. Encyklopedia Britannica podaje, że nadproże ma wysokość 0,9 m[4].
  3. Psychogiou podaje, że wysokość wynosiła 13,2 m, a średnica tolosu 14,2 m[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. John Bagnell Bury: A History of Greece. Cambridge University Press, 2015. ISBN 978-1-108-08220-4. [dostęp 2019-04-23]. (ang.)
  2. The Editors of Encyclopaedia Britannica: Treasury of Atreus. W: Encyclopædia Britannica [on-line]. Encyclopædia Britannica, inc., 2018-09-27. (ang.)
  3. Atreusza Skarbiec. W: Encyklopedia PWN. PWN. [dostęp 2019-04-23]. (pol.)
  4. Olga Psychogiou: Treasure of Atreus (ang.). W: Ministry of Culture and Sports [on-line]. 2012. [dostęp 2019-04-23].
  5. Elsie Spathari: Mycenae: A guide to the history and archeology. Athens: HESPEROS Editions, 2001. ISBN 960-8103-05-03. (ang.)
  6. UNESCO: Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns (ang.). [dostęp 2019-04-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]