Skrajne Jatki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Skrajne Jatki
Predné Jatky
Ilustracja
Skrajne Jatki i Golica Bielska
Państwo

 Słowacja

Położenie

Kraj preszowski

Pasmo

Tatry, Karpaty

Wysokość

2012 m n.p.m.

Wybitność

48 m

Położenie na mapie Tatr
Mapa konturowa Tatr, po prawej znajduje się czarny trójkącik z opisem „Skrajne Jatki”
Położenie na mapie Karpat
Mapa konturowa Karpat, u góry nieco na lewo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Skrajne Jatki”
Ziemia49°13′53″N 20°15′03″E/49,231389 20,250833

Skrajne Jatki, Przednie Jatki (niem. Vordere Fleischbank, słow. Predné Jatky, węg. Elülső-Mészárszék[1]) – dwuwierzchołkowy szczyt znajdujący się w głównej grani Tatr Bielskich na Słowacji. Razem z Zadnimi Jatkami i Pośrednimi Jatkami tworzy trzykilometrową grań Bielskich Jatek. Skrajne Jatki są najbardziej na wschód wysuniętą ich częścią. Od Pośrednich Jatek oddzielone są niewybitną Przełączką nad Małym Koszarem (1964 m)[2]. Od wschodu graniczą z Golicą Bielską bez wyraźnej przełączki[3].

Skrajne Jatki mają dwa wierzchołki o wysokości ok. 2012 m, oddzielone od siebie płytką przełączką, w której znajduje się duży blok skalny. Wyższy o 1 m jest wierzchołek północno-zachodni. Razem z sąsiadującą z nimi Golicą Bielską tworzą charakterystyczną trójwierzchołkową koronę, którą można obserwować od strony południowej. Władysław Cywiński przypuszcza, że dawniej Skrajne Jatki były trzywierzchołkowe, zaś nazwę Golica Bielska wprowadził Witold Henryk Paryski w 24 tomie swojego przewodnia Tatry. Pierwotnie słowacka nazwa Holica zapewne dotyczyła wielkiego upłazu na północnych zboczach[3].

Skrajne Jatki zbudowane są ze skał wapiennych. Na południe ich szczyty opadają skalistymi ścianami. Ściana wierzchołka południowo-wschodniego jest zupełnie pionowa i ma wysokość 60 m. Do Doliny Przednich Koperszadów opada spod niej Strażkowski Żleb mający wylot przy Bielskiej Równi. Ograniczony jest po bokach dwoma trawiastymi i niezbyt stromymi grzędami; grzędą Golicy Bielskiej i grzędą drugiego wierzchołka Skrajnych Jatek. Od północnej strony natomiast szczyty Skrajnych Jatek i Golicy Bielskiej w grani są tak niewybitne, że praktycznie niezauważalne. Na północną stronę opadają mało stromą łąką, około 100 m niżej poderwaną wielką ścianą Małego Koszarakotła lodowcowego Doliny pod Koszary[3].

Podobnie jak cały grzbiet Jatek, Skrajne Jatki położone są na terenie ścisłego rezerwatu. Prowadzący granią szlak Magistrali Tatrzańskiej został zamknięty w 1978 r.[4] Najlepiej widoczny szczyt jest z zielonego szlaku przebiegającego u jego stóp i prowadzącego z Tatrzańskiej Kotliny przez Schronisko pod Szarotką do Doliny Białych Stawów[3].

Skrajne Jatki i Golica Bielska
Pośrednie Jatki, Skrajne Jatki i Golica Bielska
Skrajne Jatki od północy

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Czterojęzyczny słownik nazw geograficznych. Tatry Bielskie [dostęp 2020-02-01].
  2. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska, Bedeker tatrzański, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, ISBN 83-01-13184-5.
  3. a b c d Władysław Cywiński, Tatry Bielskie, część wschodnia. Przewodnik szczegółowy, tom 5, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 1997, ISBN 83-7104-011-3.
  4. Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1.