Skrzyszów (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie małopolskim, powiecie tarnowskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Skrzyszów
Kościół św. Stanisława w Skrzyszowie
Kościół św. Stanisława w Skrzyszowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Skrzyszów
Liczba ludności (2011) 3754
Strefa numeracyjna 14
Kod pocztowy 33-156
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0830428
Położenie na mapie gminy Skrzyszów
Mapa lokalizacyjna gminy Skrzyszów
Skrzyszów
Skrzyszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Skrzyszów
Skrzyszów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Skrzyszów
Skrzyszów
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Skrzyszów
Skrzyszów
Ziemia49°59′34″N 21°03′46″E/49,992778 21,062778

Skrzyszówwieś sąsiadująca z Tarnowem, leżąca nad potokiem Wątok. Siedziba władz gminy w powiecie tarnowskim (woj.małopolskie). Historia Skrzyszowa sięga początku XIV wieku, we wsi znajduje się zabytkowy drewniany kościół św. Stanisława. W 2011 roku Skrzyszów liczył 3754 mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Skrzyszowa sięga początku XIV wieku, w roku 1331 król Władysław Łokietek potwierdził Spytce z Melsztyna prawo do wsi[2].

Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego Skrzyszów składał się z trzech części: Skrzyszowa, Ładnej i Srędzin. Gęsto zabudowany Skrzyszów leżący nad Wątokiem liczył 400 domów. W Ładnej położonej przy gościńcu z Tarnowa do Pilzna było 26 domów, w niej znajdowała się największa w Galicji garbarnia. Srędziny ulokowane na północ od Ładnej liczyły 43 domy.

Las Kruk. Miejsce zbrodni hitlerowskich z czasu II wojny światowej
Quote-alpha.png
Ludna ta wieś rozsiadła w urodzajnej glebie i korzystnych warunkach, wytworzonych przez sąsiedztwo z Tarnowem.

Pierwsza parafia w Skrzyszowie powstała przed rokiem 1350. W 1517 roku hetman Jan Amor Tarnowski ufundował istniejący do dziś drewniany kościół. Parafia została zniesiona w 1542 roku, utworzono ją na nowo w roku 1736. Do parafii należały też Wola Rzędzińska, Wałki, Jodłówka i część Rzędzina[3].

W 1581 roku wieś, która była wówczas własnością księcia Ostrogskiego liczyła 66 kmieci gospodarujących na 33 łanach roli i 6 zagród z rolą. Poza tym sołtys miał 2 łany ziemi i 9 zagród. We wsi mieszkało 57 komorników oraz 7 rzemieślników. Miejscowość graniczyła na zachodzie z Gumniskami i Zawadą, na południu z Łękawicą i Szynwaldem, na wschodzie z Pogórską Wolą, a na północy z Rzędzinem. Wieś zawsze była częścią dóbr panów Tarnowa[4].

Po I wojnie światowej Skrzyszów stał się siedzibą samorządu gminnego. W 1934 wieś weszła w skład gminy zbiorowej Gumniska. W 1937 roku miejscowi działacze ludowi zorganizowali strajk chłopski oraz manifestacje w Skrzyszowie i Tarnowie[2].

W czasie II wojny światowej, od marca do lipca 1941 roku, w lesie Kruk na stoku Góry św. Marcina niemieccy naziści zamordowali ok. 400 osób. W latach 1958–1959 wybudowano na tym miejscu pomnik projektu tarnowskich artystów Bogdany i Anatola Drwalów[5].

1 stycznia 1973 roku Skrzyszów stał się siedzibą władz gminy. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie tarnowskim.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Skrzyszowie znajduje się drewniany kościół św. Stanisława Biskupa, wybudowany w stylu późnogotyckim w 1517 roku oraz drewniany parterowy dwór z I połowy XIX w.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

16 marca 2017 roku w Skrzyszowie padła najwyższa wygrana w historii Lotto - 36 726 210, 20 [6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Skrzyszów » mapy, GUS, nieruchomości, szkoły, kod pocztowy, edukacja, kierunkowy, przedszkola, demografia, statystyki, www.polskawliczbach.pl [dostęp 2017-07-24] (pol.).
  2. a b Skrzyszów – Historia (pol.). skrzyszow.pl. [dostęp 2017-07-25].
  3. Marek Sztorc: Skrzyszów, kościół św. Stanisława bpa. [w:] Tarnowskie kościoły. [dostęp 2017-07-25]. (pol.)
  4. Skrzyszów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.
  5. Andrzej Matuszczyk, Pogórze Karpackie, Tarnów: Oddział PTTK [Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego] „Ziemi Tarnowskiej”, 1995, ISBN 83-903260-1-9, OCLC 891189204.
  6. Nowy rekord wysokości wygranej w grach losowych w Polsce - 36 726 210,20 złotych! | Lotto, Kaskada, Multi Multi, Mini Lotto, Zdrapki - lotto.pl, www.lotto.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).