Przejdź do zawartości

Skuszew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skuszew
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

wyszkowski

Gmina

Wyszków

Liczba ludności (2021)

754[2][3]

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

07-201[4]

Tablice rejestracyjne

WWY

SIMC

0523270[5]

Położenie na mapie gminy Wyszków
Mapa konturowa gminy Wyszków, w centrum znajduje się punkt z opisem „Skuszew”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Skuszew”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Skuszew”
Położenie na mapie powiatu wyszkowskiego
Mapa konturowa powiatu wyszkowskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Skuszew”
Ziemia52°35′00″N 21°28′44″E/52,583333 21,478889[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Skuszew – wieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Wyszków[6][5]. Ma status sołectwa[7].

Integralne części wsi Skuszew[6][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0523287 Giziewiczka osada leśna
0523293 Kółko kolonia

Liczba ludności

[edytuj | edytuj kod]

W 1827 roku Skuszew liczył 196 mieszkańców w 26 domach, w 1882 roku Skuszew liczył już 39 domów[8]. W 1921 roku liczba mieszkańców wynosiła 389 (w tym 10 osób wyznania mojżeszowego) osób w 53 domach[9]. W 2021 roku liczba ludności wynosiła 754 osoby[10].

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Prehistoria

[edytuj | edytuj kod]

W ramach prac archeologicznych w okolicy, odnaleziono inwentarz krzemieniarski datujący osadnictwo ludzkie na co najmniej czasy kultury pucharów lejkowych[11].

Średniowiecze

[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z XIII w., gdy Bolesław I w 1239 r. darował wieś templariuszom[12]. W 1378 roku Skuszewo było jedną z miejscowości, z których wyszkowski proboszcz pobierał dziesięcinę[13]. W Księstwie mazowieckim należał do najstarszych dóbr książęcych w okolicy z ośrodkiem w Kamieńcu, obejmujących Puszczę Kamieniecką i Jadowską(obok wsi Jadowo, Tłuściec, Płatokowica i Morzyczyn łącznie dawały 77 włók ziemi)[14][15].

Nowożytność

[edytuj | edytuj kod]

Od inkorporacji Mazowsza do Królestwa Polskiego, wieś królewska Skuszewo leżała w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego[16], stanowiąc część dóbr królewskich ("królewszczyznę") starostwa kamienieckiego.

Od połowy XVII wieku wieś została nadane siostrom wizytkom w Warszawie przez króla Jana II Kazimierza jako część dóbr kamienickich[17].

Jeszcze pod koniec XVIII wieku, Skuszew należał do parafii wyszkowskiej, jednak w skutek rozbiorów parafia ta utraciła tereny zabużańskie[13].

XIX i XX wiek

[edytuj | edytuj kod]

Po rozbiorach Skuszew znalazł się w cyrkule mińskim w prowincji Nowa Galicja w granicach państwa Habsburgów , a następnie w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim. Od 1821 roku Skuszew trafił w drodze wymiany z caratem do rodu Zamoyskich (klucz jadowski)[18], którzy władali wsią do uwłaszczenia chłopów w 1864 roku, a pobliskimi łąkami nadbużańskimi i lasami do reformy rolnej w 1944 roku[19][20].

W latach 1844–1915 i 1918–25, wieś należała do gminy Zabrodzie w powiecie radzymińskm w guberni warszawskiej [21], a po odzyskaniu niepodległości w województwie warszawskim. Od 1925 roku Skuszew należał do gminy Kamieńczyk w powiecie radzymińskim[22]. Od 1933 roku działała gromada Skuszew (Skuszew, Kółko, Latoszek, Suwiec, gajówka Giziewiczka, gajówka Rogówka, gajówka Skuszew).

W latach 1943 r. wieś została całkowicie spalona (spłonęły 83 zagrody) przez partyzantów sowieckich lub PPR w ramach retorsji za wspieranie przez ludności partyzantki innej niż komunistyczna[23].

Po II wojnie światowej

[edytuj | edytuj kod]

1 lipca 1952 włączony do Wyszkowa[24], 5 października 1954 ponownie wyłączony jako samodzielna wieś[25]. Od 1973 roku w gminie Wyszków[26].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego w powiecie wyszkowskim.

Instytucje państwowe i religijne

[edytuj | edytuj kod]

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia NMP w Kamieńczyku nad Bugiem[27]. W Skuszewie znajduje się kaplica.

Do 2019 roku działała szkoła podstawowa[28].

W Skuszewie działa Stowarzyszenie „Łączy nas Skuszew”.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 124314.
  2. ↑ Wieś Skuszew w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-04-02], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  3. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2025-04-02].
  4. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1159 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  5. ↑ a b c GUS. Rejestr TERYT
  6. ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200)
  7. ↑ Strona gminy, sołectwa
  8. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl [dostęp 2026-02-25].
  9. ↑ Pierwszy powszechny spis Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 września 1921 roku : Mieszkania. Ludność. Stosunki zawodowe : Województwo warszawskie.
  10. ↑ Wieś Skuszew (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, atrakcje, wypadki drogowe, kierunkowy, edukacja, demografia, tabele, zabytki, statystyki, linie kolejowe, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2026-02-25].
  11. ↑ M. Wąs, „Materiały krzemienne – od późnego paleolitu do epoki brązu”, w: Od paleolitu do nowożytności. Archeologiczne badania na terenie budowy obwodnicy Wyszkowa, „Gdańskie Studia Archeologiczne”, nr 1, Gdańsk 2007.
  12. ↑ M.Gomółka, Nowe spojrzenie na pobyt templariuszy w ziemi łukowskiej w świetle bulli papieża Aleksandra IV z 1 lutego 1257 r, w: Templariusze. Historia i dziedzictwo pod red. Tomasza Sajko i Kamila Wasilkiewicza, Wydawnictwo Rys, Gniezno-Poznań, 2025, s.89,96.
  13. ↑ a b J. Szczepański, Dzieje Wyszkowa i okolic,,1998, s.42.
  14. ↑ Marta Piber-Zbieranowska, Księstwo Mazowieckie u progu inkorporacji. Charakterystyka obszaru około 1526 r. (część południowa), „Studia Geohistorica” (9), 2021, s. 95–113, DOI: 10.12775/SG.2021.06, ISSN 2300-2875 [dostęp 2026-02-20].
  15. ↑ AGAD, ASK I 27, k. 733.
  16. ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  17. ↑ I. Gieysztorowa, A. Zahorski, J. Łukasiewicz, Cztery Wieki Mazowsza, Warszawa 1968, s. 98.
  18. ↑ Kuryer Litewski. 1821, Ner 3 (7 stycznia) + dod., „Biblioteka Jagiellońska, 1690 IV czasop.”, 7 stycznia 1821 [dostęp 2026-02-20].
  19. ↑ Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17 Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolne.
  20. ↑ Tabelaryczny spis majątków objętych reformą rolną z 1944 r. opracowany na podstawi archiwaliów. Dokumentacja publikacji Wykaz majątków wielkiej własności ziemskiej w Polsce objętych dekretem o reformie rolnej z 6 IX 1944 r., oprc. Tadeusz Epsztein, Agnieszka Epsztein, Jan Epsztein.
  21. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl [dostęp 2026-02-20].
  22. ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 lutego 1925 r. o zmianie granic gminy wiejskiej Kamieńczyk w powiecie radzymińskim (Dz.U. 1925 nr 18 poz. 134).
  23. ↑ Sprawozdanie MSW (rządu na uchodźtwie) z sytuacji w ruchu komunistycznym za czas 18 sierpnia do 10 września 1943 r.
  24. ↑ Dz.U. 1952 nr 26 poz. 177
  25. ↑ Uchwała Nr VI/10/17/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu pułtuskiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-0/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 29 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 67)
  26. ↑ Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).
  27. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  28. ↑ INFOSTRONY: Adam Podemski, Radni zagłosowali za zamiarem likwidacji [online], www.wyszkowiak.pl [dostęp 2026-02-20] (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Gmina Wyszków
Wsie
Osada leśna
Integralne
części wsi
Wyszków
Części miasta wg TERYT
Dawne części miasta

Herb Wyszkowa

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Skuszew&oldid=79548005”