Smerek (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Smerek
Kryty basen kąpielowy i hotel w Smereku
Kryty basen kąpielowy i hotel w Smereku
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leski
Gmina Cisna
Wysokość 644 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 132[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-608
Tablice rejestracyjne RLS
SIMC 0347880
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Smerek
Smerek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Smerek
Smerek
Ziemia49°10′36″N 22°26′01″E/49,176667 22,433611

Smerek (w latach 1977–1981 Świerków[3]) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna[4][5], w Bieszczadach. Leży przy DW897. Wieś graniczy ze Strzebowiskami oraz z Wetliną.

Wieś położona jest 644 m n.p.m.[6], przy ujściu potoku Smerek (dawniej Smrek) do Wetliny (dopływ Solinki). Nazwa wsi Smerek pochodzi od ukraińskiej nazwy świerka (smereka)[7]. Wieś lokowana była na prawie wołoskim, powstała przez 1529 roku, należała pierwotnie do rodu Kmitów[7]. Założona została nad potokiem Niedźwiedź – dopływem Wetlinki. W 1580 roku przeszła z rąk Kmitów do rodziny Herburtów, a następnie zmieniała właścicieli[8]. W 1785 roku liczyła 410 mieszkańców[9]. Po 1908 roku majątek ziemski został wykupiony przez wiedeńską firmę handlu drzewnego i do jej przysiółka Beskid, położonego wyżej doprowadzono kolej wąskotorową[10]. W 1932 przedstawiciele rodziny Borek-Prek ze Lwowa (zapisywanej także Borck Prek), Lucja, Klementyna i Ksawery ze Lwowa, objęli wieś we własność; od 1938 do 1938 właścicielem był Lucjan Borek-Prek, zamieszkujący w pobliskiej Kalnicy[11]. Wieś leżała w pasie przenikania się wpływów łemkowskich i bojkowskich[12]. W pierwszej połowie XIX wieku i ponownie od lat 30. XX wieku we wsi działała szkoła[13]. W 1921 roku wieś liczyła 107 domów i 674 mieszkańców, w tym 564 wyznania greckokatolickiego, 58 rzymskokatolickiego i 43 żydów[9]. Dwór leżał na prawym brzegu potoku Niedźwiedź[14]. Z przemysłu, istniały dwa młyny wodne i tartak parowy w przysiółku Beskid, powstały ok. 1908-1909[15].

Bezpośrednio po działaniach II wojny światowej, w rejonie Smereka i pobliskich wsi stacjonowała sotnia UPA „Wesołego”, licząca poniżej 200 partyzantów[16]. Od połowy 1945 do połowy 1946 roku cała ludność wsi została przesiedlona przymusowo do Ukraińskiej SRR (przeznaczono do przesiedlenia 691 osób)[17]. Pod koniec lat 40. było tam jedynie kilka domów, po czym w latach 60. zbudowano nowe domy, PGR i ośrodek wczasowy PKP[16]. Wieś jest siedzibą sołectwa, obejmującego Jaworzec, Łuh i Zawój[16]. W 1995 roku liczyła 43 domy i 104 mieszkańców[9].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

W 1875 roku powstała tam cerkiew pw. św. Wielkiego Męczennika Dymitra, zniszczona prawdopodobnie podczas II wojny św.[18]. Do 1947 miejscowa parafia należała do dekanatu baligrodzkiego, diecezji przemyskiej.Obecnie parafia w Baligrodzie pw. Niepokalanego Poczęcia NMP należy do dekanatu Lesko.

We wsi znajduje się duży obiekt hotelowy oraz kryta pływalnia z basenem kąpielowym o dł. 25 m, głębokość 3 m (przy zeskoku).

Zobacz też:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-18].
  3. Zarządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej I Ochrony Środowiska z dnia 9 sierpnia 1977 r. w sprawie zmiany nazw niektórych miejscowości w województwach: krośnieńskim, nowosądeckim, przemyskim, rzeszowskim i tarnobrzeskim (M.P. z 1977 r. Nr 21, poz. 112)
  4. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Smerek w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochacze. Warszawa 1889.
  7. a b Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 315.
  8. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 318.
  9. a b c Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 328.
  10. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 335.
  11. Smerek (ang.). warholic.tripod.com. [dostęp 16 listopada 2014].
  12. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 320.
  13. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 325-326.
  14. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 334.
  15. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 335-337.
  16. a b c Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 324.
  17. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 325.
  18. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 330.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kryciński (opr.): Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy. Część 2. Gmina Cisna. Warszawa: Wydawnictwo Stanisław Kryciński, 1996. ISBN 83-85531-07-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]