Smerek (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Smerek
Kryty basen kąpielowy i hotel w Smereku
Kryty basen kąpielowy i hotel w Smereku
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leski
Gmina Cisna
Wysokość 644 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 132[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-608
Tablice rejestracyjne RLS
SIMC 0347880
Położenie na mapie gminy Cisna
Mapa lokalizacyjna gminy Cisna
Smerek
Smerek
Położenie na mapie powiatu leskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu leskiego
Smerek
Smerek
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Smerek
Smerek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Smerek
Smerek
Ziemia49°10′36″N 22°26′01″E/49,176667 22,433611

Smerek (w latach 1977–1981 Świerków[3]) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna[4][5], w Bieszczadach. Leży przy DW897. Wieś graniczy ze Strzebowiskami oraz z Wetliną.

Wieś położona jest 644 m n.p.m.[6], przy ujściu potoku Smerek (dawniej Smrek) do Wetliny (dopływ Solinki). Nazwa wsi Smerek pochodzi od ukraińskiej nazwy świerka (smereka)[7]. Wieś lokowana była na prawie wołoskim, powstała przez 1529 roku, należała pierwotnie do rodu Kmitów[7]. Założona została nad potokiem Niedźwiedź – dopływem Wetlinki. W 1580 roku przeszła z rąk Kmitów do rodziny Herburtów, a następnie zmieniała właścicieli[8]. W 1785 roku liczyła 410 mieszkańców[9]. Po 1908 roku majątek ziemski został wykupiony przez wiedeńską firmę handlu drzewnego i do jej przysiółka Beskid, położonego wyżej doprowadzono kolej wąskotorową[10]. W 1932 przedstawiciele rodziny Borek-Prek ze Lwowa (zapisywanej także Borck Prek), Lucja, Klementyna i Ksawery ze Lwowa, objęli wieś we własność; od 1938 do 1938 właścicielem był Lucjan Borek-Prek, zamieszkujący w pobliskiej Kalnicy[11]. Wieś leżała w pasie przenikania się wpływów łemkowskich i bojkowskich[12]. W pierwszej połowie XIX wieku i ponownie od lat 30. XX wieku we wsi działała szkoła[13]. W 1921 roku wieś liczyła 107 domów i 674 mieszkańców, w tym 564 wyznania greckokatolickiego, 58 rzymskokatolickiego i 43 żydów[9]. Dwór leżał na prawym brzegu potoku Niedźwiedź[14]. Z przemysłu, istniały dwa młyny wodne i tartak parowy w przysiółku Beskid, powstały ok. 1908-1909[15].

Bezpośrednio po działaniach II wojny światowej, w rejonie Smereka i pobliskich wsi stacjonowała sotnia UPA „Wesołego”, licząca poniżej 200 partyzantów[16]. Od połowy 1945 do połowy 1946 roku cała ludność wsi została przesiedlona przymusowo do Ukraińskiej SRR (przeznaczono do przesiedlenia 691 osób)[17]. Pod koniec lat 40. było tam jedynie kilka domów, po czym w latach 60. zbudowano nowe domy, PGR i ośrodek wczasowy PKP[16]. Wieś jest siedzibą sołectwa, obejmującego Jaworzec, Łuh i Zawój[16]. W 1995 roku liczyła 43 domy i 104 mieszkańców[9].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

W 1875 roku powstała tam cerkiew pw. św. Wielkiego Męczennika Dymitra, zniszczona prawdopodobnie podczas II wojny św.[18]. Do 1947 miejscowa parafia należała do dekanatu baligrodzkiego, diecezji przemyskiej.Obecnie parafia w Baligrodzie pw. Niepokalanego Poczęcia NMP należy do dekanatu Lesko.

We wsi znajduje się duży obiekt hotelowy oraz kryta pływalnia z basenem kąpielowym o dł. 25 m, głębokość 3 m (przy zeskoku).

Zobacz też:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-18].
  3. Zarządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej I Ochrony Środowiska z dnia 9 sierpnia 1977 r. w sprawie zmiany nazw niektórych miejscowości w województwach: krośnieńskim, nowosądeckim, przemyskim, rzeszowskim i tarnobrzeskim (M.P. z 1977 r. Nr 21, poz. 112)
  4. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Smerek w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.
  7. a b Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 315.
  8. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 318.
  9. a b c Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 328.
  10. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 335.
  11. Smerek (ang.). warholic.tripod.com. [dostęp 16 listopada 2014].
  12. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 320.
  13. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 325-326.
  14. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 334.
  15. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 335-337.
  16. a b c Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 324.
  17. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 325.
  18. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 330.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kryciński (opr.): Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy. Część 2. Gmina Cisna. Warszawa: Wydawnictwo Stanisław Kryciński, 1996. ISBN 83-85531-07-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]