Smreczyński Staw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Smreczyński Staw
Smreczyński Staw, widok z Ornaku
Smreczyński Staw, widok z Ornaku
Położenie
Państwo  Polska
Wysokość lustra 1226 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 0,75 ha
Głębokość
• średnia
• maksymalna

1,8 m
5,3 m
Objętość 13 540 m³
Hydrologia
Rodzaj jeziora morenowe
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Smreczyński Staw
Smreczyński Staw
Ziemia49°13′21″N 19°51′52″E/49,222500 19,864444

Smreczyński Staw – polodowcowe jezioro morenowe w polskich Tatrach Zachodnich[1]. Nazwa pochodzi od dawnej Hali Smreczyny[2].

Opis stawu[edytuj]

Znajduje się u wylotu Doliny Pyszniańskiej i Hali Smreczyny, powyżej Doliny Kościeliskiej, na wysokości 1226 m. Jezioro powstało w zagłębieniu między morenami dwóch lodowców[2]. Średnia głębokość wynosi 1,8 m, głębokość maksymalna – 5,3 m, powierzchnia – 0,75 ha, pojemność – 13 540 m³. Przeźroczystość wody wynosi zaledwie 1,5–2 m[3].

Cały staw otoczony jest lasem, a ponad nim widoczne są szczyty: Smreczyński Wierch (2086 m n.p.m.), Kamienista (2126 m), Błyszcz (2158 m), zbocza Starorobociańskiego Wierchu (2178 m). Biegnie po nich granica polsko-słowacka. Blisko stawu znajdują się w lesie dwie zarastające polany: Wyżnia Smreczyńska Polana i Niżnia Smreczyńska Polana[4].

Przyroda[edytuj]

Od innych tatrzańskich jezior różni się wysokim rozwojem życia organicznego i występowaniem płazów; stwierdzono występowanie traszki górskiej i karpackiej, żaby trawnej. Jest to jedno z nielicznych tatrzańskich jezior, które nie jest położone na dnie dzikiego kotła polodowcowego otoczonego stromymi ścianami, lecz na równinie w lesie[1]. Brzegi są bagniste, porośnięte roślinami bagiennymi. Kazimierz Wodzicki w 1850 r. tak pisał o Smreczyńskim Stawie: „woda brunatna i śmierdząca, pełna robactwa[3].

Smreczyński Staw znajduje się na obszarze ochrony ścisłej „Pyszna, Tomanowa, Pisana”. W wodzie obfity fitoplankton, głównie bruzdnice[3], oraz rzadki w Polsce słodkowodny krasnorost Batrachospermum[2]. Nad brzegami stawu rośnie czermień błotna – gatunek rzadki w Karpatach[5]. Często na stawie zatrzymują się na odpoczynek ptaki przelotne[3].

Smreczyński Staw w kulturze[edytuj]

Górale uważali dawniej, że jezioro to nie ma dna. Według legendy, gdy pewien gazda zaczął kopać rów odwadniający, by spuścić z niego wodę i zamienić go na łąkę, głos z wody ostrzegł go, że zatopi wszystkie miejscowości, aż do morza[3].

Smreczyński Staw był zwiedzany i podziwiany przez wielu znanych twórców. Malowali go m.in. Walery Eljasz-Radzikowski, Wojciech Gerson, Leon Wyczółkowski. Stefan Żeromski opisał go w II tomie Popiołów, a Seweryn Goszczyński w utworze Oda[3].

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny czarnyszlak turystyczny od krzyżówki z główną drogą biegnącą Doliną Kościeliską, tuż poniżej schroniska na Hali Ornak. Trasa zaczyna się na wysokości 1106 m n.p.m. i prowadzi przez ścisły rezerwat przyrody: długość 1,2 km, różnica wysokości 120 m (30 min, ↓ 25 min)[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
  2. a b c Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  3. a b c d e f Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  4. a b Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: WiT, 2006. ISBN 83-89580-00-4.
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.


Panorama stawu z maja 2009 r.
Panorama stawu z maja 2009 r.