Smuga kondensacyjna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Smugi kondensacyjne wytworzone w górnej drodze lotniczej przez samolot Airbus A380
Smugi kondensacyjne powstałe w pobliżu Filipin podczas bitwy 19 czerwca 1944
„Kuzynki” smug kondensacyjnych powstające przy końcach skrzydeł

Smuga kondensacyjna – zbudowana z kryształków lodu chmura typu cirrus, powstająca najczęściej za samolotem odrzutowym lecącym w górnej troposferze i dolnej stratosferze, zazwyczaj na wysokości między 8 a 15 km nad ziemią. Może utrzymywać się nawet kilka dni[1].

Wystąpić może także za samolotem o napędzie śmigłowym, jeśli tylko zaistnieją ku temu odpowiednie warunki.

Mechanizm powstawania[edytuj]

Chmura powstaje poprzez skroplenie pary wodnej utrzymującej się w powietrzu w stanie przechłodzonym na wysokości kilku kilometrów nad ziemią. Dzięki aerozolowi, jakim są spaliny, których drobiny stanowią jądra kondensacji, para wodna wytrąca się w postaci kropelek, po czym natychmiast zamarza.

Powietrze zawsze zawiera pewną ilość pary wodnej. Im wyższa jest temperatura powietrza, tym zawartość wody może być większa. Jeśli temperatura powietrza nasyconego wilgocią spada poniżej punktu rosy, powstaje nadmiar pary wodnej. Powietrze wtedy nie jest już w stanie jej „zmagazynować” i w efekcie tego nadmiar pary wodnej kondensuje jako krople wody lub kryształki lodu, które widoczne są w postaci mgły albo chmury. Do kondensacji pary potrzebna jest jednak obecność jąder kondensacji, czyli zawieszonych w powietrzu stałych lub ciekłych cząstek, na których mogłyby się tworzyć zaczątki kropel wody. W czystym środowisku pozbawionym tego typu materii zjawisko kondensacji nie może zajść. Występuje wówczas zjawisko przechłodzenia. Gdy tylko pojawia się aerozol, w tym przypadku spaliny samolotu, para wodna błyskawicznie skrapla się i natychmiast zamarza w postaci drobnych kryształków lodu, tworząc chmurę pierzastą. Zjawisko przechłodzenia pary wodnej w atmosferze jest możliwe, ponieważ na tak duże wysokości docierają tylko śladowe ilości pyłów[2].

Smugi kondensacyjne w klasyfikacji chmur[edytuj]

Smugi kondensacyjne z czasem stają się nieodróżnialne od naturalnie powstałych chmur pierzastych cirrus[1]. Światowa Organizacja Meteorologiczna stwierdza, że smugi które utrzymują się powyżej 10 minut mogą być określane terminem Cirrus homogenitus (od łac. homo+genitus, „stworzone przez człowieka”)[3]. Długo utrzymujące się smugi, które pod wpływem wiatrów rozprzestrzeniają się na większy obszar nieba, przybierają formy chmur cirrus, cirrostratus i cirrocumulus; można je wówczas określać nazwą rodzaju i gatunku z epitetem homomutatus, np. Cirrus fibratus homomutatus[4].

„Kuzynki” smug kondensacyjnych[edytuj]

Zjawiskiem zbliżonym do smug kondensacyjnych, lecz o innym mechanizmie powstawania, są tzw. „kuzynki” smug (ang. contrail cousins), powstające w wyniku silnych zaburzeń ciśnienia powietrza np. przy końcach skrzydeł. W odpowiednich warunkach dochodzić może tam do kondensacji pary i pojawienia się białych smug. Czas życia tych smug jest bardzo krótki, gdyż po wyrównaniu ciśnienia kropelki wody natychmiast odparowują[5].

Zobacz też[edytuj]

  • smugi chemiczne (ang. chemtrails) – teoria spiskowa dotycząca smug kondensacyjnych

Przypisy[edytuj]

  1. a b Importance of Student Data in the Study of Contrails (ang.). NASA. [dostęp 2017-03-26].
  2. Contrail Identification Chart and Formation Guide (wykresy NASA opisujące powstawanie smug kondensacyjnych oraz zdjęcia z ziemi) (ang.). NASA. [dostęp 6 maja 2015].
  3. Aircraft condensation trails (Section 2.1.3.6.3) (ang.). W: International Cloud Atlas [on-line]. Światowa Organizacja Meteorologiczna. [dostęp 2017-03-26].
  4. Homomutatus (Section 2.1.3.6.4) (ang.). W: International Cloud Atlas [on-line]. Światowa Organizacja Meteorologiczna. [dostęp 2017-03-26].
  5. Contrail Science. NASA. [dostęp 2016-08-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].

Bibliografia[edytuj]