Sobór Świętych Piotra i Pawła w Mińsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sobór Świętych Piotra i Pawła
Сабор Святых апосталаў Пятра і Паўла
Distinctive emblem for cultural property.svg 712Г000219
sobór parafialny
Ilustracja
Państwo  Białoruś
Miasto wydzielone  Mińsk
Miejscowość Coat of arms of Minsk.svg Mińsk
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia mińska
Sobór
• nadający tytuł
od 1844
Świątobliwy Synod Rządzący
Wezwanie Świętych Piotra i Pawła
Wspomnienie liturgiczne 29 czerwca/12 lipca
Położenie na mapie Mińska
Mapa lokalizacyjna Mińska
Sobór Świętych Piotra i Pawła
Sobór Świętych Piotra i Pawła
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Sobór Świętych Piotra i Pawła
Sobór Świętych Piotra i Pawła
Ziemia53°54′17,0″N 27°33′06,5″E/53,904722 27,551806
Strona internetowa

Sobór Świętych Piotra i Pawła w Mińskuprawosławny sobór w Mińsku, w latach 1612–1799 główna świątynia męskiego monasteru, następnie cerkiew parafialna, w latach 1933–1941 i 1944–1991 nieczynna.

Cerkiew została zbudowana w 1612 razem z męskim monasterem pod tym samym wezwaniem, z fundacji grupy prywatnych ofiarodawców (prawosławnej szlachty i mieszczan z powiatu mińskiego) oraz miejscowego prawosławnego bractwa. Obiekt powstał na prywatnym gruncie, dzięki czemu mógł zostać wzniesiony w okresie, gdy wznoszenie nowych świątyń tego wyznania było w Rzeczypospolitej nielegalne[1][a].

Początkowo w świątyni znajdowały się trzy ołtarze – główny pod wezwaniem Świętych Piotra i Pawła oraz dwa boczne św. Jana Chrzciciela i św. Michała Archanioła[2].

Cerkiew razem z całym monasterem została poważnie uszkodzona w czasie wojny północnej, zaś po 1720 – napadnięta przez grupę szlachciców-katolików, którzy zdewastowali jej wnętrze i pobili mnichów[1]. W kolejnych dziesięcioleciach cerkiew była w coraz gorszym stanie technicznym. Remont obiektu sfinansowała dopiero caryca Katarzyna II po II rozbiorze Polski, gdy Mińsk znajdował się już w granicach Imperium Rosyjskiego. Władczyni Rosji zdecydowała równocześnie o kasacie monasteru mińskiego i przeniesieniu ostatnich zakonników do budynków po dawnym unickim klasztorze Św. Ducha[2], a następnie do monasteru Objawienia Pańskiego w Pińsku[1] oraz o zmianie wezwania cerkwi na św. Katarzyny[2]. W 1812, w czasie marszu Wielkiej Armii Napoleona przeciwko Rosji, cerkiew Świętych Piotra i Pawła została zdewastowana przez francuskich żołnierzy i pełniła przez dwa miesiące funkcję szpitala polowego. Nabożeństwa w obiekcie wznowiono dopiero w roku 1814[1]. W 1844 obiekt otrzymał rangę soboru[2].

W latach 1870–1871[2] miał miejsce generalny remont soboru, połączony z wstawieniem nowego ikonostasu, budową dodatkowej kopuły i wykonaniem we wnętrzu zespołu fresków[1].

Świątynia pozostawała czynna do 1933, gdy została odebrana parafii prawosławnej i zamieniona na magazyn[1]. Wnętrze świątyni podzielono na trzy kondygnacje[2]. Na ponowne otwarcie soboru wyraziły zgodę okupacyjne władze niemieckie w 1941. 7 grudnia 1941 arcybiskup Filoteusz (Narko) dokonał ponownej konsekracji obiektu i nadał mu ponownie wezwanie Świętych Piotra i Pawła[2]. Jednak po zajęciu Mińska przez Armię Czerwoną w 1944 budynek ponownie odebrano wiernym i zamieniono na mieszkania. Wnętrze obiektu całkowicie przekształcono, dzieląc je na cztery poziomy. W 1945 do byłego soboru przeniesiono siedzibę Centralnego Archiwum Rewolucji Październikowej i Budownictwa Socjalistycznego. Od lat 60. XX w. budynek zajmowało z kolei Archiwum Dokumentacji Naukowo-Technicznej oraz Archiwum Literatury i Sztuki Białoruskiej SRR[1]. W 1970 powstał, ostatecznie zarzucony, projekt zburzenia świątyni i wzniesienia na jej miejscu bloków mieszkalnych[1]. Po tej dacie budynek został odnowiony od zewnątrz – przywrócono mu dawny kształt.

Rosyjski Kościół Prawosławny odzyskał budynek soboru w 1991, jednak jego ponowna adaptacja do celów liturgicznych trwała przez kolejne cztery lata[1].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od podpisania unii brzeskiej w 1596 do zgody króla Władysława IV na równoległe istnienie Kościołów prawosławnego i unickiego w 1633 jedynym legalnym w Rzeczypospolitej związkiem wyznaniowym chrześcijaństwa obrządku bizantyńskiego był Kościół unicki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i A. Radziukiewicz, Hymn do prawosławia, „Przegląd Prawosławny”, nr 8(326), sierpień 2012.
  2. a b c d e f g История собора.