Sobór Pietropawłowski w Petersburgu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sobór Pietropawłowski
Собор во имя первоверховных апостолов Петра и Павла (Петропавловский собор)
sobór wojskowy
Rejestr zabytków historii i kultury narodów Federacji Rosyjskiej
Distinctive emblem for cultural property.svg 7810390046[1]
Ilustracja
Widok fasady z dzwonnicą
Państwo  Rosja
Miasto wydzielone  Petersburg
Miejscowość Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg Petersburg
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia petersburska
Wezwanie św. Piotra i św. Pawła
Wspomnienie liturgiczne 29 czerwca/12 lipca
Położenie na mapie Petersburga
Mapa lokalizacyjna Petersburga
Sobór Pietropawłowski
Sobór Pietropawłowski
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Sobór Pietropawłowski
Sobór Pietropawłowski
Ziemia59°57′00,7″N 30°18′59,5″E/59,950194 30,316528

Sobór Pietropawłowski[2] (ros. Петропавловский собор) – prawosławny sobór w Petersburgu, w kompleksie Twierdzy Pietropawłowskiej.

Ikonostas

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budowa cerkwi w obrębie Twierdzy Pietropawłowskiej została podjęta miesiąc po rozpoczęciu prac nad budową fortyfikacji, 23 czerwca 1703. Była to pierwsza świątynia prawosławna w budowanej nowej stolicy Rosji[3]. Według tradycji car Piotr Wielki osobiście wybrał miejsce na cerkiew[3]. Pierwsza cerkiew na terenie Twierdzy była drewniana, wzniesiona na planie krzyża greckiego[3].

8 czerwca 1712 miała miejsce ceremonia położenia kamienia węgielnego nowej, znacznie większej cerkwi. Jej projektantem został włoski architekt Domenico Trezzini[4]. Główną dominantą sylwetki budynku jest dzwonnica o łącznej wysokości 88 metrów, z iglicą o wysokości 34 metrów[5]. Przyczyną wzniesienia tak wysokiego obiektu było życzenie Piotra I, by wieża cerkwi przewyższyła moskiewską dzwonnicę Iwana Wielkiego. W 1718 budowa dzwonnicy została ukończona. W 1724 iglicę pokryto złoconą miedzią, zaś w 1725 na jej szczycie umieszczono figurę anioła z krzyżem w dłoni o wysokości 2 m i 13 cm[5], która pełni rolę wiatrowskazu[6]. Pozostałe części bryły soboru zostały zbudowane w ciągu kolejnych pięciu lat. Poświęcenie gotowego obiektu miało miejsce 29 czerwca 1733[5]. Długość nawy cerkwi wynosiła 59 metrów, szerokość – 23[5]. Iglica, dominująca nad całością bryły, miała być symbolem objęcia przez Rosjan kontroli nad ujściem Newy, zetknięcia się z morzem potężnego państwa[7].

Freski we wnętrzu obiektu wykonali w latach 20. XX wieku F. Worobiew, M. Niegrubow i P. Zybin, pracujący pod kierunkiem ikonografa Andrieja Matwiejewa. Ikonostas dla soboru wyrzeźbił Iwan Zarudnyj, zaś ikony do niego napisali Fiodor Artiemiew i Andriej Merkuriew[5].

W 1756 wskutek uderzenia pioruna sobór poważnie ucierpiał w pożarze, spłonęła górna część dzwonnicy. Prace rekonstrukcyjne w obiekcie zakończono do 1777[5].

Sobór od momentu powstania był uważany za najważniejszą wojskową cerkiew na terytorium Rosji. Dlatego w jego wyposażeniu, obok utensyliów liturgicznych, znajduje się szereg przedmiotów związanych z rosyjskimi podbojami, w tym zdobytych sztandarów i broni[8]. Na terenie świątyni znajdują się również groby wszystkich carów rosyjskich począwszy od Piotra I, z wyjątkiem Piotra II[8].

Po rewolucji październikowej budynek został zamknięty i zamieniony w muzeum. Od lat 50. należał do Państwowego Muzeum Historii Leningradu. Od 2007 w obiekcie na nowo odbywają się regularne prawosławne nabożeństwa, chociaż obiekt pozostał własnością muzeum[9].

Według tego samego projektu Trezziniego powstała cerkiew Świętych Piotra i Pawła w Jarosławiu[10].

Przypisy

  1. Strona rejestru
  2. Polski egzonim uchwalony na XCVIII posiedzieniu KSNG.
  3. a b c A. Nizowskij, Samyje znamienityje..., s.299
  4. A. Nizowskij, Samyje znamienityje..., ss.299-300
  5. a b c d e f A. Nizowskij, Samyje znamienityje..., s.300
  6. Natalia Popowa: Sankt-Petersburg. Petersburg: Wydawnictwo "P-2", 2007, s. 9. ISBN 978-5-93893-097-1.
  7. L. Bazylow, Historia nowożytnej kultury rosyjskiej, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986, ​ISBN 83-01-05684-3​, s.75
  8. a b A. Nizowskij, Samyje znamienityje..., s.301
  9. Возобновление богослужений в Петропавловском соборе ― это возвращение храму его истинного назначения, отмечает Сергей Миронов
  10. Церковь Петра и Павла, yaroslavlru.ru [dostęp 2017-01-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. Nizowskij, Samyje znamienityje monastyri i chramy Rossii, Wecze, Moskwa 2000, ​ISBN 5-7838-0578-5