Sobór Przemienienia Pańskiego w Doniecku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sobór Przemienienia Pańskiego
Преображенський собор
sobór katedralny
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Ukraina
Obwód  obwód doniecki
Miejscowość Большой герб Донецка.png Donieck
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Eparchia doniecka
Wezwanie Przemienienia Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne 6/19 sierpnia
Położenie na mapie Doniecka
Mapa lokalizacyjna Doniecka
Sobór Przemienienia Pańskiego
Sobór Przemienienia Pańskiego
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sobór Przemienienia Pańskiego
Sobór Przemienienia Pańskiego
48,011°N 37,805°E/48,010608 37,805414

Sobór Przemienienia Pańskiego w Donieckuprawosławny sobór w Doniecku, katedra eparchii donieckiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.

Historia[edytuj]

Pierwszy sobór[edytuj]

Pierwsza świątynia prawosławna o statusie soboru została wzniesiona w Juzowce (pierwotna nazwa Doniecka) w latach 1883-1886. 2 listopada 1886 została uroczyście poświęcona. Sobór zbudowano z dobrowolnych składek mieszkańców Juzowki, przede wszystkim kupców. Książę Liwien przekazał na budowę 5 tys. rubli, materiały budowlane o łącznej wartości 2 tys. rubli, 66 dziesięcin ziemi, sam także ufundował ikonostas. 2 tys. rubli przekazali kupcy Łobasowowie, 5 tys. przeznaczyło na budowę towarzystwo wspierania produkcji z Noworosyjska. Łączny koszt budowy wyniósł 17 tys. rubli[1].

Sobór został wzniesiony według jednego z projektów Konstantina Thona ze zbioru Projekty cerkwiej, zatwierdzonych jako standardowe wzorce dla budowy świątyń prawosławnym w całym Imperium Rosyjskim jeszcze w 1830. Po kilku latach od otwarcia obiektu został on jednak rozbudowany, przez co zaczął odbiegać od pierwotnego projektu. Początkowo sobór był świątynią jednokopułową, jednak w toku rozbudowy, umożliwionej przez napływ nowych składek, dobudowano do niego cztery nowe kopuły i dwa ołtarze boczne, poszerzono pomieszczenia ołtarzowe. Zbudowano także dzwonnicę, która była najwyższą budowlą w mieście[1].

Sobór był świątynią parafii liczącej w 1892 r. 2500 wiernych, zaś w 1913 – już kilkanaście tysięcy wiernych. Od 1893 w ramach struktur parafialnych działało bractwo, które zajmowało się walką z pijaństwem, prowadzeniem tanich stołówek, bibliotek, żłobków i przytułków, działalnością oświatową i charytatywną, jak również utwierdzaniem miejscowej społeczności w wierze prawosławnej[1].

Bezpośrednio po rewolucji październikowej i wcieleniu Ukrainy do ZSRR sobór nie został zamknięty. Dopiero w 1930 ze świątyni zarekwirowane zostały wszystkie dzwony, po czym zniszczono dzwonnicę. Rok później władze stalinowskie nakazały zniszczenie soboru, który został wysadzony w powietrze w celu uzyskania materiału budowlanego[1].

Odbudowa[edytuj]

Odbudowa świątyni na pierwotnym miejscu była niemożliwa, gdyż w ZSRR wzniesiono tam już zostały nowe budynki. 9 sierpnia 1991 władze miejskie udostępniły pod budowę soboru część placu im. Gorkiego. Poświęcenia kamienia węgielnego dokonał 27 lutego 1993 biskup doniecki i sławiański Hipolit. Z braku funduszy budowa cerkwi nie była jednak kontynuowana. Starania na rzecz zakończenia prac podjął na nowo arcybiskup doniecki Hilarion, który objął katedrę w 1996. Uzyskał on pomoc gubernatora donieckiego Wiktora Janukowicza oraz osób prywatnych – kierowników przedsiębiorstw działających w Donbasie[1]. Projekt soboru wykonał W. Onufrijenko, w zamyśle którego świątynia łączy elementy typowe dla rosyjskiego klasycyzmu (stylu, który reprezentował pierwszy sobór w Doniecku) z cechami typowymi dla sakralnej architektury ukraińskiej. Zewnętrznie sobór zdobiony jest mozaikami-wizerunkami Chrystusa, Matki Boże i różnych świętych. Budynek przeznaczony jest dla 3 tys. wiernych[1].

W 2004 do użytku liturgicznego oddana została dolna cerkiew, której patronem został św. Sergiusz z Radoneża. Poświęcenia świątyni dokonał metropolita doniecki Hilarion w październiku 2004. W podziemiu głównego soboru rozmieszczono także baptysterium, salę posiedzeń, refektarz, bibliotekę, zakrystię i kuchnię, gdzie wypiekane są prosfory[1]. Główny ołtarz został konsekrowany 18 lipca 2009[1]. Wcześniej oddano do użytku dwa ołtarze boczne – św. Wiktora i św. Hilariona Pieczerskiego.

Przypisy