Sobór Przemienienia Pańskiego w Winnicy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sobór Przemienienia Pańskiego
Спасо-Преображенський собор
sobór katedralny
Państwowy rejestr zabytków nieruchomych Ukrainy
Distinctive emblem for cultural property.svg 05-101-0047
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Ukraina
Obwód  obwód winnicki
Miejscowość Vinnytsya gerb.png Winnica
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Eparchia winnicka
Katedra od 1991
Wezwanie Przemienienia Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne 6/19 sierpnia
Położenie na mapie Winnicy
Mapa lokalizacyjna Winnicy
Sobór Przemienienia Pańskiego
Sobór Przemienienia Pańskiego
Położenie na mapie obwodu winnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu winnickiego
Sobór Przemienienia Pańskiego
Sobór Przemienienia Pańskiego
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sobór Przemienienia Pańskiego
Sobór Przemienienia Pańskiego
Ziemia49°13′59,4″N 28°28′31,6″E/49,233167 28,475444
Wnętrze soboru

Sobór Przemienienia Pańskiego w Winnicyprawosławna cerkiew w Winnicy, katedra eparchii winnickiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Zajmuje obiekt dawnego kościoła klasztornego dominikanów.

Klasztor dominikanów w Winnicy został ufundowany w 1630, jednak już w kilkanaście lat później, w czasie powstania Chmielnickiego, zakonnicy opuścili go i wrócili do miasta dopiero w końcu stulecia[1]. W 1758 kamienny kościół dla dominikanów ufundował Michał Grocholski. Pod koniec XVIII w. w klasztorze przebywało na stałe sześciu zakonników[1]. Niewielkie rozmiary i ubóstwo wspólnoty stały się oficjalną przyczyną jej likwidacji w 1832, w okresie kasaty klasztorów w zaborze rosyjskim. W tym samym roku zamknięty klasztor dominikanów został przekazany Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu. W 1833 kościół wspólnoty został ponownie wyświęcony jako sobór Przemienienia Pańskiego – po rozbiórce starej cerkwi Świętych Kosmy i Damiana stał się głównym centrum kultu prawosławnego w mieście. W 1855 w krypcie grzebalnej Grocholskich, jaka znajdowała się w podziemiach dawnego kościoła, urządzono dolną cerkiew Świętych Kosmy i Damiana, przenosząc szczątki fundatorów dominikańskiego klasztoru do odrębnego pomieszczenia w podziemiu i zamurowując je[1]. W 1847 sobór Przemienienia Pańskiego odwiedził car Mikołaj I z synami Aleksandrem i Mikołajem. Po roku car podpisał projekt remontu budynku, jednak do prac nad jego realizacją przystąpiono dopiero w 1860. Przebudowany obiekt poświęcił 27 listopada 1866 prawosławny biskup podolski Leoncjusz. W 1916 w soborze wizytę złożył car Mikołaj II[1].

W czasie wojny polsko-bolszewickiej sobór odwiedzali Symon Petlura (w kwietniu 1920) i Józef Piłsudski (16 maja 1920)[1].

W 1922, w czasie akcji konfiskaty kosztowności cerkiewnych całe cenne wyposażenie soboru zostało zarekwirowane przez władze radzieckie. W 1930 obiekt został odebrany parafii prawosławnej i zamieniony na magazyn. Następnie został zwrócony wiernym, lecz w 1962 państwo ponownie przejęło obiekt i urządziło w nim halę sportową. W latach 80. XX wieku w byłym soborze rozmieszczono salę koncertową. Funkcjonowała ona do 1990, gdy budynek został przez władze miejskie i obwodowe przekazany Ukraińskiemu Kościołowi Prawosławnemu Patriarchatu Moskiewskiego. Znajdujące się w budynku organy wykorzystywane w czasie koncertów zostały zdemontowane i trafiły do kościoła kapucyńskiego pw. Matki Bożej Anielskiej w Winnicy[1].

Przypisy