Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Charkowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Успенський собор
sobór parafialny
Widok ogólny
Widok ogólny
Państwo  Ukraina
Miejscowość Kharkiv-town-herb.svg Charków
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Eparchia charkowska
Wezwanie Zaśnięcia Matki Bożej
Wspomnienie liturgiczne 15/28 sierpnia
Położenie na mapie obwodu charkowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu charkowskiego
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Ziemia 49°59′24″N 36°13′51″E/49,990000 36,230833

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Charkowieprawosławny sobór w Charkowie (dawna katedra eparchii charkowskiej Patriarchatu Moskiewskiego); położony na wzgórzu, na brzegu rzeki Łopań, dominuje nad miastem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1657 w Charkowie powstała pierwsza drewniana cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej, położona na terenie twierdzy charkowskiej. W związku ze wzrostem liczby ludności w mieście w latach 1685–1687 na miejscu dzisiejszego soboru wzniesiono nową cerkiew pod tym samym wezwaniem. Była to pierwsza charkowska murowana świątynia prawosławna, konstrukcji krzyżowo-kopułowej, z wolno stojącą dzwonnicą krytą dachem namiotowym. Obiekt ten funkcjonował do 1733, gdy został zniszczony przez pożar. Podjęta została próba odbudowy świątyni, jednak budowla, będąca w złym stanie technicznym, w latach 70. XVIII w. musiała zostać rozebrana[1].

Na miejscu zniszczonej cerkwi powstał nowy murowany sobór, wzniesiony w stylu przejściowym między barokiem a upowszechniającym się w architekturze sakralnej Rosji klasycyzmem. Wzorem dla budowniczych świątyni była cerkiew św. Klemensa w Moskwie, której budowa zakończyła się w 1770. Projekt ikonostasu dla soboru wykonał Bartolomeo Rastrelli. Nowy sobór był znacznie obszerniejszy od starszej cerkwi i jego budowa trwała do 1783. W budynku znalazły się cztery ołtarze: główny – Zaśnięcia Matki Bożej oraz boczne Kazańskiej Ikony Matki Bożej, św. Katarzyny i Świętych Piotra i Pawła. Szczególnym kultem wiernych otaczana była przechowywana w świątyni ikona św. Mikołaja oraz Jelecka Ikona Matki Bożej[1]. Od 1821 do początku lat 40. XIX w. w sąsiedztwie soboru wzniesiono wolno stojącą dzwonnicę z cerkwią św. Aleksandra Newskiego. Obiekt ten miał służyć jako pomnik zwycięstwa w wojnie francusko-rosyjskiej 1812. Ostatnim etapem pracy, w latach 1837–1844, kierował Konstantin Thon[1]. Dzwonnica, która osiągnęła wysokość 89,5 m, była najwyższą budowlą w Charkowie[1].

W dniach 9–12 stycznia 1826 w soborze wystawione było ciało cara Aleksandra I, zmarłego w Taganrogu[2].

W 1930 budynek, pełniący funkcje katedry eparchii charkowskiej, został odebrany Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu[2] i zaadaptowany na cele świeckie, co łączyło się z jego znaczącą dewastacją (m.in. zniszczony został ikonostas[2]). W 1973 przeprowadzony został kompleksowy remont soboru. W 1986 działalność w świątyni rozpoczął Dom Muzyki Organowej i Kameralnej[1].

Administracja obwodu charkowskiego w 2004 zobowiązała się przekazać eparchii charkowskiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego pomieszczenie w dzwonnicy soboru, zaś do 2006 – cały obiekt. Od 2009, na mocy nowego porozumienia między administracją obwodową i eparchią charkowską, świątynia stała się ponownie własnością Kościoła. Do 2010 sobór był współużytkowany przez parafię prawosławną i filharmonię charkowską. Eparchia charkowska stanie się jedynym administratorem budynku po wzniesieniu w Charkowie nowego obiektu na potrzeby filharmonii[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Успенский собор, www.eparchia.kharkov.ua [dostęp 2012-09-25]
  2. 2,0 2,1 2,2 Успенский собор Харькова возвращен Церкви, www.pravoslavie.ru [dostęp 2012-09-25]