Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Poczajowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Свято-Успенський собор у Почаєві
sobór
Ilustracja
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Państwo  Ukraina
Obwód  obwód tarnopolski
Miejscowość Pocaiv.png Poczajów
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Eparchia stauropigia
Wezwanie Zaśnięcia Matki Bożej
Wspomnienie liturgiczne 15/28 sierpnia
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Ziemia50°00′22,6″N 25°30′26,0″E/50,006278 25,507222
Ikonostas, ambona

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Poczajowie (ukr. Свято-Успенський собор у Почаєві) – największa cerkiew wschodnich kresów dawnej Rzeczypospolitej, zbudowana w latach 1771–1779[potrzebny przypis] na polecenie Mikołaja Bazylego Potockiego przez śląskiego architekta Jana Gotfryda Hoffmana, ukończona w 1785 według wskazówek Piotra Polejowskiego ze Lwowa. Okazała świątynia o potężnej, spiętrzonej bryle zewnętrznym wyglądem przypomina założenia klasztorne Austrii lub Niemiec, ponieważ poczajowscy bazylianie, dla których była wznoszona, dążyli do zbliżenia z kulturą Zachodu.

Historia[edytuj]

Z woli fundatora, magnata Mikołaja Bazylego Potockiego lwowianin Maciej Polejowski objął pracę przy "fabryce poczajowskiej". Przebywając przejazdem w Buczaczu w październiku 1780 otrzymał on list od wojewodzica bełskiego polecający dla OO. Bazylianów z nakazem objęcia zwierzchnictwa nad budową cerkwi. Zakonnicy nie byli przychylni Polejowskiemu, następnego dnia odsunęli go od pracy przy "fabryce" za krytykę, zdaniem Polejowskiego, źle wzniesionego filaru w nowej cerkwi[1]. Maciej Polejowski powrócił do Poczajowa jako prefekt "fabryki" cerkwi w 1790[2]..

8 wreśnia 1791 cudowny obraz Matki Boskiej został uroczyście umieszczony w nowym ikonostasie[3].

Opis[edytuj]

Cerkiew Uspieńska stoi nad pieczarą, w której według tradycji miała ukazać się Matka Boska (w cerkwi znajduje się kamień z odbitym śladem jej stopy)[4]. W innej z pieczar znajduje się cerkiew Pieczarna, ze szczątkami św. Hioba, wielkiego autorytetu prawosławia. Obok jest pieczara, w której święty medytował. Jeszcze niżej jest cerkiew św. Antoniego.

Cerkiew jest trójnawową bazyliką, z fasadą flankowaną dwiema wieżami i kopułą na ogromnym tamburze. Wystrój wnętrza jest utrzymany w stylu rokokowym. Uwagę zwraca XIX-wieczny, bogato zdobiony eklektyczny ikonostas (wcześniejszy rokokowy wykonany przez warsztat Macieja Polejowskiego[5] usunięto w XIX wieku), w którym znajduje się cudowna ikona Matki Boskiej Poczajowskiej.

W pewnej odległości od cerkwi wznosi się 65-metrowa dzwonnica z poł. XIX w.[6]

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej stanowi część kompleksu klasztornego pod nazwą Ławra Poczajowska.

Przypisy

  1. Dworzak, s. 102.
  2. Dworzak, s. 108.
  3. Dworzak, s. 108 (przyp.).
  4. Aleksandra Górska: Kresy. Przewodnik. s. 152.
  5. Dworzak, s. 101-114.
  6. Marta Dvorák: Ławra Poczajowska. Pod złotą kopułą. [dostęp 2012-12-30].

Bibliografia[edytuj]

  1. Ryszard Brykowski. Powroty (2). „Spotkania z zabytkami”. Nr 2 (54), s. 19, 1991. Warszawa: Ministerstwo Kultury i Sztuki, Ośrodek Dokumentacji Zabytków. ISSN 0137-222X. 
  2. Aleksandra Górska: Kresy. Przewodnik. Kraków: Wydawnictwo Kluszczyński, 2005, s. 152. ISBN 83-7447-006-2.
  3. Agata Dworzak. „Nie może mi Wielebny Monaster zadać, aby robota niebyła doskonała”. Kilka uwag na temat sporu Macieja Polejowskiego z bazylianami poczajowskimi.Biuletyn Historii Sztuki”, t. 75, 2013, s. 101-114. ISSN 0006-3967.