Sobór Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Witebsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny i klasztor Bazylianów
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы і манастыр бызыльян у Віцебску
sobór
Państwowy spis historycznych i kulturowych zabytków Republiki Białorusi
Distinctive emblem for cultural property.svg 212Г000062
Ilustracja
Odbudowana cerkiew
Państwo  Białoruś
Obwód  witebski
Miejscowość Coat of Arms of Viciebsk, Belarus.svg Witebsk
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia witebska i orszańska
Wezwanie Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny
Wspomnienie liturgiczne 15/28 sierpnia
Położenie na mapie Witebska
Mapa lokalizacyjna Witebska
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Ziemia55°11′45″N 30°12′09″E/55,195833 30,202500

Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny i klasztor Bazylianów w Witebsku, sobór (biał. Царква Успення Прасвятой Багародзіцы і манастыр бызыльян у Віцебску, Успенскі сабор) – cerkiew w Witebsku, pomnik architektury wileńskiego baroku. Przy budowie za wzór wzięto kościół San Carlo al Corso w Rzymie. Budynek zaprojektował Józef Fontana. Znajduje się na Wzgórzu Wniebowzięcia NMP. Został zbudowany jako unicka cerkiew w latach 1715–1743, następnie służył parafii prawosławnej, zniszczony przez bolszewików i odbudowany na początku XXI wieku. Jest to jedna z największych cerkwi na Białorusi[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze informacje o cerkwi i klasztorze, które istniały na Wzgórzu Wniebowzięcia pojawiają się w 1406. Po zabójstwie unickiego arcybiskupa Jozafata Kuncewicza świątynia została zburzona w 1630 roku. W 1682 na polecenie Antoniego Sielawy zbudowano nową drewnianą świątynię, którą miał ufundować podkomorzy witebski J. Kisiel. W tym samym roku został założony klasztor Bazylianów. Podczas wojny północnej w 1708 rosyjski car Piotr I rozkazał podpalić miasto z czterech stron, co było zemstą za to, że mieszkańcy miasta potajemnie wysłali 7000 talarów królowi Stanisławowi Leszczyńskiemu, jako pomoc w objęciu tronu szwedzkiego przez Karola XII.

W latach 1715–1743 z fundacji Mirona Hałłuzy wybudowano murowaną cerkiew według projektu Józefa Fontany w stylu późnego baroku z trzypiętrowym korpusem klasztornym. Przy klasztorze funkcjonowała szkoła świecka i studia filozoficzne dla mnichów, gdzie uczono logiki, fizyki i innych nauk. Postanowieniem imperatora Pawła I 18 lipca 1799 cerkiew została przekazana prawosławnym. W 1804 nad prezbiterium wybudowano masywną kopułę oraz przebudowano barokową fasadę. W 1861 do budynku dawnego klasztoru przeniesiono z Połocka Seminarium Duchowne.

W 1913 Imperatorska Komisja Archeologiczna dała pozwolenie na restaurację świątyni, uznając ją za cenny pomnik kultury i historii.

Budynek został wysadzony w powietrze w 1937 przez brygadę saperów dowodzona przez Petra Hryhorenko, później znanego dysydenta.

26 września 1998 Patriarcha Moskwy i Wszechrusi Aleksy II położył pierwszy kamień i kapsułę z pamiątkowym dyplomem w miejscu odbudowy Soboru Zaśnięcia. W czerwcu 2000 rozpoczęto prace budowlane, które zakończono w 2010.

30 września 2011 sobór został uroczyście poświęcony przez egzarchę Białorusi, metropolitę mińskiego i słuckiego Filareta. Wśród obecnych archirejów (biskupów) był metropolita nowogrodzki i staroruski Lew, syn witebskiego duchownego.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Artykuły - Przegląd Prawosławny, www.przegladprawoslawny.pl [dostęp 2016-03-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001, str. 287, ​ISBN 985-04-0499-X​.
  • Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993, str. 620, ​ISBN 5-85700-078-5​.
  • Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. — Мн.: Беларуская савецкая энцыклапедыя, [1986—1988].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]