Sobiesławice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sobiesławice
Kraj Pomorze Gdańskie
Tytuły książęta gdańscy
książęta świeccy
książęta lubiszewscy
książęta tczewscy
książęta białogardzcy
Założyciel Sobiesław I Gdański
Ostatni przedstawiciel Mściwój II
Rok założenia XII wiek
Rok rozwiązania 1294
Pochodzenie etniczne słowiańskie

Sobiesławicedynastia władająca w czasie rozbicia dzielnicowego Pomorzem Gdańskim, najpierw uznając zwierzchność księcia krakowskiego, od 1227 jako samodzielni książęta.

Herb[edytuj | edytuj kod]

Członkowie rodu Sobiesławiców posługiwali się różnymi godłami, jednak zdecydowanie dominowała wśród nich lilia. Pieczęci z tym symbolem używali m.in. Świętopełk, Sambor II czy Warcisław II[1].

Na zmianę herbu zdecydował się Sambor II, który po skonfliktowaniu się z Świętopełkiem przyjął w 1251 roku znak gryfa, zapożyczony od rodziny żony, księżnej meklemburskiej Matyldy (gryf ten do dziś znajduje się w herbie Tczewa). Zapewne z tego powodu część osób widzi w gryfie jeden z symboli heraldycznych Sobiesławiców, jednakże próby przypisania go innym członkom rodu, np. Świętopełkowi II czy Sobiesławowi II były ostatecznie odrzucane przez badaczy[2]. Natomiast gryfa widniejącego na grobowcu Sobiesławiców w katedrze Oliwskiej należy uznać za anachronicznego, gdyż nie zdobił on oryginalnych grobowców przedstawicieli tego rodu, ale po ich zniszczeniu został błędnie umieszczonym na nowym, symbolicznym grobowcu na polecenie opata Dawida Konarskiego, który zapewne błędnie przypisał Sobiesławicom herb Gryfitów, będący wtedy herbem Pomorza[3].

Ok. lat 70. XIII wieku książę Mściwój II zaczął posługiwać się symbolami lwa i orła, które występowały w herbach książąt wielkopolskich, co było wynikiem politycznego zbliżenia się z nimi[4].

Historia dynastii[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie dynastii jest nieznane. Według części historyków wywodzili się z rodu możnowładczego rodzimego lub z innej dzielnicy (sieradzkiej?). Zdaniem innych byli potomkami książąt pomorskich znanych z XI-XII w. (Siemomysł, Świętobor, Świętopełk). Niektórzy opowiadający się za drugą możliwością sądzą, że Sobiesławice i zachodniopomorscy Gryfici pochodzili z tego samego rodu. Według Edwarda Rymara (Rodowód książąt pomorskich) obie te dynastie mogły być boczną linią Piastów, a ich protoplastą był jeden z młodszych braci Bolesława Chrobrego – Świętopełk.

Ciągłość dynastii daje się jednak potwierdzić w sposób pewny dopiero od Sobiesława z drugiej połowy XII w.

W pierwszych pokoleniach nosili tytuł "princeps" (niższy tytuł książęcy lub namiestniczy). Od 1227 r. tytułowali się "dux" (książę).

Większość przedstawicieli dynastii została pochowana w (fundowanym przez nich) klasztorze oliwskim. Groby kilkakrotnie były niszczone w czasie pożarów klasztoru, największego spustoszenia dokonały wojska gdańskie, które w 1577 zniszczyły klasztor podczas wojny z królem Stefanem Batorym. Obecny grobowiec dynastii, z czarnego marmuru w kształcie sarkofagu, ufundował w 1615 opat oliwski Dawid Konarski. Stał on początkowo w prezbiterium a w 1889 został przeniesiony do ambitu. Od 1984 grobowiec znajduje się w południowym transepcie Archikatedry Oliwskiej. Łaciński napis na grobowcu głosi: "Grobowiec przesławnych książąt pomorskich fundatorów tej budowli".

Grobowiec Sobiesławiców w Archikatedrze Oliwskiej

Drzewo genealogiczne[edytuj | edytuj kod]


Sambor I
(ok.1150-przed 1205)
1117/80-1205 książę/namiestnik gdański
Sobiesław II
(?-1217/23)
Katarzyna
(ok.1257-po 1312)
------
mąż od ok. 1276 Przybysław ks. meklemburski
Sobiesław I
(ok.1130-ok.1177/80)
książę/namiestnik gdański
------
żona od ok. 1150 NN Powałówna
Mściwoj II
(ok.1220-25 XII 1294)
1255-1270 ks. świecki
1270-1294 ks. pomorski
------
żona(1) od ok. 1257 Judyta hr. Bremy, zm. ok. 1275
żona(2) od ok. 1275 Eufrozyna ks. opolska, rozwód 1288, zm.4 XI 1292
żona(3) od 1288 Sulisława
Eufemia
(ok.1260-zm.1317)
------
mąż od ok. 1272/73 Adolf hr. Holsztynu
Mirosława
(ok.1190-1233/40)
------
mąż od ok. 1205 Bogusław II ks. szczeciński
Elżbieta
(po 1220-29 IV 1270)
------
mąż od ok. 1240 Jaromar II ks. rugijski
Mściwoj I
(ok.1160-1 V 1219/20)
1205-1213/20 książę/namiestnik gdański
------
żona od ok. 1190 Zwinisława, zm.4 IX ok. 1240
Świętopełk
(przed 1195-11 I 1266)
1119/20-1227 książę/namiestnik gdański
1227-1266
------
żona(1) od ok. 1220 Eufrozyna ks. wielkopolska, zm. 23 VIII ok. 1230
żona(2) od ok. 1230 Ermengarda hr. szweryńska, zm. po 1270
Jan
(po 1230-ok.1248)
Warcisław II
(ok.1237-9 V 1271)
1266-1270 ks. gdański
Warcisław I
(po 1195-1227/33)
1227-1227/33 ks. świecko-lubiszewski
NN (Salomea?)
(?-31 III 1273)
------
mąż od ok. 1269 Henryk hr. Kirchberg
Jadwiga
(ok.1200-29 XII 1249)
------
mąż od ok. 1219 Władysław Odonic ks. wielkopolski
Damroka
(?-przed 1280)
Witosława
(ok.1205-9 VII 1290)
ksienia żukowska
Sambor II
(1211/12-30 XII 1276/78)
1233-1269 ks. lubiszewsko-tczewski
------
żona Matylda ks. meklemburska
Małgorzata
(1234-1282)
------
mąż od 1248 Krzysztof I król duński
Sobiesław III
(ok.1235-11 IV 1254)
Zwinisława
(przed 1240-po 1280)
------
mąż od ok. 1255/1257 Dobiesław z rodu Odrowążów
Racibor
(ok.1212-6 VI 1272)
1233-1262 ks. białogardzki
Eufemia
(przed 1254-1296/1309)
------
mąż od ok. 1260 Bolesław II Rogatka ks. śląski
NN (Zwinisława?)
(?-przed 1270?)
mniszka żukowska
Salomea
(przed 1250-3 X 1314)
------
mąż od ok. 1268 Siemomysł ks. inowrocławski
NN (Anastazja?)
(?-przed 1270?)
mniszka żukowska
Gertruda
(po 1250-1314)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Agnieszka Rusakiewicz. [www.ejournals.eu/pliki/art/9743/ Najdawniejsze godła książąt wschodniopomorskich: lilia i gryf]. „Gdańskie studia z dziejów średniowiecza”. 9, s. 153-154, 2003. 
  2. Agnieszka Rusakiewicz. [www.ejournals.eu/pliki/art/9743/ Najdawniejsze godła książąt wschodniopomorskich: lilia i gryf]. „Gdańskie studia z dziejów średniowiecza”. 9, s. 166-186, 2003. 
  3. Błażej Śliwiński: Sobiesławice. [dostęp 2019-07-21].
  4. Błażej Śliwiński: Sobiesławice. [dostęp 2019-07-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rusakiewicz A., Najdawniejsze godła książąt wschodniopomorskich: lilia i gryf, „Gdańskie studia z dziejów średniowiecza” 2003, nr 9, s. 147-188;
  • Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, t. 1, Szczecin 1995; Suplement, Gdańsk 2003;
  • Śliwiński B., Poczet książąt gdańskich, Gdańsk 1997