Sojuz 7K-Ł1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sojuz 7K-Ł1
Ilustracja
Producent OKB-1
Operator ZSRR
Państwo pochodzenia ZSRR
Zastosowanie Przelot dwóch kosmonautów wokół księżyca i powrót na Ziemię
Poprzednik Sojuz 7K-OK
Następca Sojuz 7K-Ł3
Produkcja
Stan obecny wycofany
Liczba wszystkich lotów 12
Liczba udanych lotów 6
Liczba nieudanych lotów 6
Pierwszy lot 10 marca 1967
Ostatni lot 20 października 1970
Dane techniczne
Zasilanie baterie słoneczne

Sojuz 7K-Ł1 "Zond" (ros. Союз 7К-Л1) to radziecki statek kosmiczny z serii Sojuz przeznaczony do lotów wokółksiężycowych w ramach programu Zond. Wszystkie odbyte loty programu były bezzałogowe, planowano jednak wykonanie lotu z dwuosobową załogą. Po sukcesie amerykańskiego lotu Apollo 8 oraz z powodu nękających program awarii i katastrof zrezygnowano z przeprowadzenia lotu załogowego.

Konstrukcja[1][edytuj | edytuj kod]

Statek został w dużej mierze oparty na pojeździe Sojuz 7K-OK. Kilka modyfikacji zmniejszyło masę pojazdu i zwiększyło zdolność obwodu. Najbardziej znaczącymi modyfikacjami były: likwidacja modułu orbitalnego (w jego miejscu zamontowano stożek z systemem ratunkowym i antenę paraboliczną o wysokim zysku), usunięcie spadochronu rezerwowego oraz dodanie platformy żyroskopowej i czujników nawigacji gwiazdowej do dalekiej nawigacji kosmicznej. Sonda była w stanie przewozić dwóch kosmonautów. Na początku testów pojawiły się poważne problemy z niezawodnością nowej rakiety Proton oraz Sojuza 7K-OK, na których opierał się L1.

Rozwinięciem statku był Sojuz 7K-Ł3 zdolny do wejścia na orbitę okołoksiężycową

Artystyczna wizja statku Zond w drodze na księżyc

Loty[edytuj | edytuj kod]

Odbyte loty[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie daty podane są według czasu uniwersalnego (UTC). Kursywą oznaczono nieoficjalne nazwy misji zakończonych katastrofami rakiet nośnych.

  • Szarożółty oznacza misje zakończone częściowym lub pełnym sukcesem.
  • Jasnoszary oznacza misje zakończone niepowodzeniem.
Nazwa Typ i numer seryjny Data startu Opis Rezultat misji
Kosmos 146 7K-Ł1 No. 2P 10 marca 1967 Testy statku na orbicie okołoziemskiej[a]. Krążył wokół Ziemi przez osiem dni. W tym czasie dwukrotnie odpalono sekcję D. powodzenie misji
Kosmos 154 7K-Ł1 No. 3P 8 kwietnia 1967 Testy statku na orbicie wokółziemskiej. Tym razem wystąpiły problemy. Blok D nie odpalił wskutek awarii układu sterowania lądownika. niepowodzenie misji
Zond 1967A 7K-Ł1 No. 4Ł 27 września 1967 Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria pierwszego stopnia rakiety nośnej UR-500K Proton. Rakieta została zniszczona, natomiast awaryjny system ratowniczy uratował kapsułę powrotną. niepowodzenie misji
Zond 1967B 7K-Ł1 No. 5Ł 22 listopada 1967 Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria rakiety nośnej. Zepsuł się jeden z czterech silników drugiego stopnia. Niezrównoważony ciąg doprowadził do niepowodzenia misji. niepowodzenie misji
Zond 4 7K-Ł1 No. 6Ł 2 marca 1968 Lot testowy statku typu Sojuza 7K-Ł1 na orbicie eliptycznej przeciwstawnej do faktycznej pozycji Księżyca. Zniszczony podczas powrotu na Ziemię[b]. powodzenie misji
Zond 1968A 7K-Ł1 No. 7Ł 22 kwietnia 1968 Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria rakiety nośnej. niepowodzenie misji
- 7K-Ł1 No. 8Ł 14 lipca 1968 Eksplozja górnego stopnia rakiety nośnej na wyrzutni podczas przygotowań przedstartowych[c]. niepowodzenie misji
Zond 5 7K-Ł1 No. 9Ł 14 września 1968 Oblot Księżyca 18 września 1968 i powrót na Ziemię 21 września 1968. powodzenie misji
Zond 6 7K-Ł1 No. 12Ł 10 listopada 1968 Oblot Księżyca 14 listopada 1968 i powrót na Ziemię 17 listopada 1968. Kapsuła uległa zniszczeniu podczas lądowania. powodzenie misji
Zond 1969A 7K-Ł1 No. 13Ł 20 stycznia 1969 Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria rakiety nośnej. niepowodzenie misji
Zond 7 7K-Ł1 No. 11Ł 7 sierpnia 1969 Oblot Księżyca 11 sierpnia 1969 i powrót na Ziemię 14 sierpnia 1969. powodzenie misji
Zond 8 7K-Ł1 No. 14Ł 20 października 1970 Oblot Księżyca 24 października 1970 i powrót na Ziemię 27 października 1970. powodzenie misji

Loty planowane[edytuj | edytuj kod]

  • Zond 9 (Sojuz 7K-L1 s/n 10)
  • Zond 10 (Sojuz 7K-L1 s/n 15)

Podczas pierwszego lotu załogowego, na pokładzie statku mieli znaleźć się Aleksiej Leonow oraz Walerij Bykowski.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Źródła nie są zgodne co do przebiegu lotu Kosmosa 146.[2]
  2. Awaria układu sterowania podczas wejścia w atmosferę i lądowanie po trajektorii balistycznej. Kapsuła lądownika Zond 4 została, na rozkaz kontroli naziemnej, wysadzona przez układ samozniszczenia nad Zatoką Gwinejską. Oficjalnie podano wówczas fałszywą informację, że sonda została wprowadzona na orbitę heliocentryczną.
  3. Według różnych źródeł w wypadku zginął jeden lub trzech techników.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Soyuz 7K-L1, Astronautix.com [dostęp 2021-06-02].
  2. Sven Grahn, Bart Hendrickx, The continuing enigma of Kosmos 146 and Kosmos 154 (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]