To jest dobry artykuł

Solaris Urbino 12 hydrogen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Solaris Urbino 12 hydrogen
Ilustracja
Prototypowy Urbino 12 hydrogen
Dane ogólne
Producent

Solaris Bus & Coach S.A.

Premiera

2019

Lata produkcji

od 2020

Miejsce produkcji

 Polska, Bolechowo-Osiedle

Dane techniczne
Typy nadwozia

niskopodłogowy autobus miejski klasy MAXI

Układ drzwi

2-2-2
1-2-2
2-2-0
1-2-0

Liczba drzwi

2 lub 3

Wysokość podłogi

320 mm

Po zastosowaniu przyklęku

250 mm

Szerokość drzwi

1250 mm

Silniki

Silnik elektryczny zintegrowany w tylnej osi ZF AVE110

Moc silników

2 × 110 kW (149 KM)

Długość

12 000 mm

Szerokość

2550 mm

Wysokość

3300 mm

Rozstaw osi

590 mm

Wnętrze
Liczba miejsc siedzących

maks. 37+1

Informacje dodatkowe
ABS

T Tak

ASR

T Tak

EBS

T Tak

ESP

Opcja

Klimatyzacja

Opcja

Portal Komunikacja miejska

Solaris Urbino 12 hydrogenniskopodłogowy autobus miejski klasy MAXI z rodziny Solaris Urbino produkowany przez przedsiębiorstwo Solaris Bus & Coach S.A. napędzany za pomocą energii elektrycznej wytwarzanej przez wodorowe ogniwo paliwowe. Został zaprezentowany w 2019 r. jako rozwinięcie modeli Urbino 12 oraz jego elektrycznej wersji Urbino 12 electric.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz więcej w artykule Solaris Bus & Coach, w sekcji Autobusy miejskie i międzymiastowe.

Spółka Solaris Bus & Coach zaczęła produkcję autobusów miejskich pod własną marką w 1999 r., prezentując rodzinę Solaris Urbino. W 2001 r. po raz pierwszy zaprezentowano pojazd Solaris z napędem elektrycznym – trolejbus Solaris Trollino 12. W 2004 r. zaprezentowano pierwszy niskoemisyjny autobus Solaris z napędem na gaz CNG, a w 2006 r. pierwszy na świecie seryjnie produkowany autobus miejski z napędem hybrydowym Solaris Urbino 18 Hybrid. Później do oferty włączono także autobusy hybrydowe w wersji MAXI. W 2011 r. Solaris przedstawił autobus miejski klasy MIDI z napędem w 100% elektrycznym Solaris Urbino 8,9 LE electric, a w 2013 i 2014 r. elektrobusy w wersji 12- i 18-metrowej. Solaris Urbino 12 electric jako pierwszy w historii autobus elektryczny został uhonorowany tytułem Bus of the Year 2017[1]. W 2018 r. Solaris był drugim w Europie największym producentem autobusów elektrycznych z udziałem w rynku wynoszącym 14%[2].

Pierwszą konstrukcją autobusu miejskiego Solaris z napędem wspomaganym energią elektryczną wytwarzaną przez wodorowe ogniwa paliwowe był zrealizowany w 2014 r. kontrakt na dostawę dwóch autobusów Urbino 18,75 electric dla Hochbahn Hamburg. Dzięki zastosowaniu takiej technologii autobusy te mogą pokonać dziennie do 300 km, co jest niemożliwe w przypadku autobusów z napędem tylko elektrycznym bez doładowywania baterii w ciągu dnia[3]. W 2018 r. Solaris dostarczył kolejne pojazdy wykorzystujące jako napęd pomocniczy wodór. Były to trolejbusy Trollino 18,75 dla przewoźnika miejskiego z Rygi. Dzięki wykorzystaniu ogniwa paliwowego ryskie solarisy są w stanie pokonać do 100 km bez sieci trakcyjnej, nie emitując spalin, a także bez konieczności montażu masywnych i zajmujących miejsce baterii magazynujących energię[4][5].

Urbino 12 hydrogen[edytuj | edytuj kod]

Prototyp Urbino 12 hydrogen

W czerwcu 2018 r. poinformowano, iż na przyszły rok planowana jest premiera autobusu miejskiego Solaris Urbino 12 hydrogen z napędem w 100% opartym na wodorze[6]. Jeszcze przed premierą autobusu, Urbino 12 hydrogen wyróżniono nagrodą niemieckiego czasopisma „Busplaner” w kategorii „pojazd koncepcyjny”[7]. W kwietniu 2019 r. nowy pojazd pierwszy raz przedpremierowo pokazano na terenie zajezdni MZK Piła, gdzie trafił na kilkudniowe testy[8]. W maju 2019 r. Solaris pozyskał pierwsze zamówienie na Urbino 12 hydrogen. 10 sztuk nowego modelu, z opcją na 2 kolejne, ma trafić w 2020 r. do włoskiego Bolzano[9][10][11]. W czerwcu 2019 r. podczas wystawy UITP w Sztokholmie miała miejsce oficjalna premiera Solarisa Urbino 12 hydrogen[11]. Jednocześnie poinformowano, że planowane są dziesięciotygodniowe testy wodorowego Urbino przez RATP w Paryżu[12], które odbyły się w 2020 r.[13] W sierpniu 2019 r. prototypowy autobus trafił na pierwsze testy z pasażerami – przez tydzień jeździł w barwach przewoźnika Postbus po ulicach Grazu[14]. Pierwszym przewoźnikiem, któremu dostarczono Solarisy Urbino 12 hydrogen, stało się w 2021 r. RVK z Kolonii[15].

W 2022 r. Solaris zaprezentował drugi model autobusu z napędem wodorowym – Urbino 18 hydrogen[16].

Konstrukcja i dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Dane techniczne Solaris Urbino 12 hydrogen (stan na 2019 r.)[17]
Wymiary i dane podstawowe:
Długość 12 000 mm
Szerokość 2550 mm
Wysokość 3300 mm
Zwis przedni / tylny 2700 mm / 3400 mm
Rozstaw osi 5900 mm
Kąt natarcia / zejścia 7° / 7°
Wysokość wejścia nad jezdnią 350 mm (250 mm przy przyklęku)
Układ napędowy:
Ogniwo paliwowe Ogniwo o mocy 60 kW
Silnik elektryczny Silnik asynchroniczny w osi ZF AVE110 (2 × 110 kW)
Zbiorniki wodoru Butle kompozytowe 5 × 312 l na dachu pojazdu
Baterie trakcyjne Litowo-jonowe „Solaris High Power” (29,2 kWh), dodatkowe ładowanie złączem plug-in
Podwozie i układ jezdny:
Oś przednia Oś ZF niezależna lub sztywna (opcja)
Oś tylna (napędowa) ZF z silnikami elektrycznymi
Układ smarowania Centralny punkt smarowania na smar stały lub półpłynny (opcja)
Układ kierowniczy ZF Servocom
Hamulce EBS, ABS, ASR, hamulec ręczny, hamulec przystankowy; opcjonalnie ESC
Nadwozie i wnętrze:
Szkielet Ze stali nierdzewnej
Układ drzwi 1-2-2
2-2-2
1-2-0
2-2-0
Szerokość drzwi 1250 mm
Liczba miejsc siedzących maks. 37+1
Instalacja elektryczna Oparta o magistralę CAN

Układ napędowy[edytuj | edytuj kod]

Układ napędowy Urbino 12 hydrogen
Widok na autobus z góry – widoczne butle na wodór
Wlew umożliwiający tankowanie wodoru

Solaris Urbino 12 hydrogen jest pojazdem całkowicie bezemisyjnym. Wodór, stanowiący podstawę napędu autobusu, gromadzony jest w butlach kompozytowych na dachu autobusu nad pierwszą osią. Pozwalają one na zgromadzenie maksymalnie 37,5 kg wodoru. Trafia on do ogniwa paliwowego o mocy 60 kW, gdzie energia wydzielana z reakcji połączenia wodoru z tlenem zamieniana jest w energię elektryczną magazynowaną w bateriach litowo-jonowych „Solaris High Power” o pojemności 29,2 kWh[17][6][15][18]. Dodatkowo jest możliwe jej ładowanie za pomocą złącza plug-in. Bateria dostarcza energię elektryczną do silników, wspomagając ogniwo paliwowe w momentach największego zapotrzebowania na moc. Pojazd napędza elektryczna oś napędowa ZF o mocy 2 × 110 kW[17][11]. Dzięki zastosowaniu takich rozwiązań technicznych, Solaris Urbino 12 hydrogen może przejechać na jednym tankowaniu do 350 km w warunkach eksploatacyjnych przy zużyciu wodoru na poziomie 9 kg/100 km, co nie jest możliwe przy zastosowaniu jedynie baterii do gromadzenia energii elektrycznej bez konieczności ładowania autobusu w ciągu dnia[6][18]. Jedyne efekty uboczne reakcji zachodzących w ogniwie paliwowym to para wodna oraz ciepło, które może być wykorzystywane do ogrzewania autobusu[7][19][6].

Podwozie[edytuj | edytuj kod]

Podwozie autobusu opiera się na rozwiązaniach znanych z modelu Urbino 12 electric IV generacji. Przednia oś pojazdu to niezależna, lub opcjonalnie sztywna, oś produkcji ZF, natomiast tylna napędowa to oś ZF AVE110. Podobnie jak inne modele z rodziny Solaris Urbino, autobus wyposażony jest w zawieszenie ECAS z funkcją przyklęku (70 mm) oraz podnoszenia (60 mm). W Solarisie Urbino 12 hydrogen zastosowano układ kierowniczy ZF Servocom. Pojazd wyposażono w szereg systemów bezpieczeństwa: ABS, EBS, ASR, ESC (opcjonalnie), a także w hamulec przystankowy i ręczny[17].

Nadwozie i wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze autobusu
Kabina kierowcy i przednia część pojazdu

Szkielet autobusu wykonano ze stali odpornej na korozję, a wszystkie panele boczne i czołowe nadwozia są demontowalne. Zarówno wewnętrzny, jak i zewnętrzny design został zaczerpnięty bezpośrednio z IV generacji autobusów Solaris Urbino w wersji po faceliftingu w 2018 r. Wejście na pokład autobusu umożliwiają dwie lub trzy pary dwuskrzydłowych drzwi (opcjonalnie pierwsze drzwi mogą być jednoskrzydłowe) o szerokości 1250 mm. W drugich drzwiach zamontowana jest ręczna lub elektryczna rampa dla osób niepełnosprawnych. Naprzeciwko nich znajduje się przestrzeń dla wózków inwalidzkich lub dziecięcych. Autobus jest całkowicie niskopodłogowy bez stopni poprzecznych w przestrzeni pasażerskiej. Maksymalnie, w zależności od indywidualnych potrzeb zamawiającego, może się w nim znaleźć 37 miejsc siedzących. W wyposażeniu opcjonalnym znajduje się klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej oraz kabiny kierowcy[17]. Ogrzewanie odbywa się za pomocą pompy ciepła CO2, która wykorzystuje ciepło powstałe w ogniwie paliwowym. Takie rozwiązanie pozwala na zwiększenie zasięgu pojazdu przy zachowaniu jego bezemisyjności dzięki wyeliminowaniu ogrzewania elektrycznego lub na olej opałowy znanego z autobusów bateryjnych[6][20].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Państwo Miasto Przedsiębiorstwo Liczba sztuk Lata dostaw Źródło
 Austria Villach Postbus 0 z 5 2022 [21]
 Czechy Uście nad Łabą DP 0 (20) 2023–2030 [22]
 Holandia regiony Hoekse Waard(niderl.) i Goeree-Overflakkee Connexxion 23 2021 [23][24]
Zutphen, Apeldoorn, region Achterhoek Arriva 10 2021 [25][26]
 Niemcy Kolonia RVK 15 2021 [27][28][15]
Wuppertal WSW Mobil 10 2021 [27][28][29]
 Polska Konin MZK 1 2022 [30][31]
 Słowacja Bratysława DP 0 (40) 2023 [32]
 Szwecja Sandviken Transdev 2 2021 [33][34]
 Włochy Bolzano SASA 12 2021 [10][11][35]
Stan na: luty 2022

Pierwszym przewoźnikiem, u którego pojawił się Solaris Urbino 12 hydrogen był MZK w Pile, gdzie przedpremierowo nowy autobus odbył kilkudniowe testy[36], natomiast pierwsze jazdy z pasażerami odbyły się u przewoźnika Postbus w Grazu[14]. Kolejnym miastem, gdzie testowany ma być autobus jest Paryż, gdzie trafił on do RATP na 10 tygodni[12][13]. Pierwszym przewoźnikiem, który zdecydował się na zakup Urbino 12 hydrogen, jest przedsiębiorstwo SASA z Bolzano, które zamówiło 10 pojazdów z opcją rozszerzenia zamówienia o 2 kolejne[10][11]. Kolejnymi klientami na ten model są przewoźnicy miejscy z Wuppertalu (10 sztuk) oraz Kolonii (15 sztuk), gdzie pierwsze wodorowe autobusy marki Solaris trafiły w marcu 2021 r[27][28][15]. Na rodzimym rynku pierwszym przewoźnikiem eksploatującym autobusy Urbino hydrogen (a jednocześnie pierwszym eksploatującym autobusy wodorowe w Polsce), jest MZK w Koninie, gdzie na czteroletnią dzierżawę trafił w 2022 r. 1 taki pojazd[30][31].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda w konkursie Zrównoważony Rozwój 2019 organizowanym przez czasopismo „Busplaner” w kategorii „pojazd koncepcyjny”[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia – Solaris Bus & Coach S.A., solarisbus.com [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  2. 650 electric buses supplied last year in Europe, according to Interact Analysis. The leader? VDL, sustainable-bus.com [dostęp 2019-07-06] (ang.).
  3. Premiera wodorowego Solarisa w Hamburgu, TruckFocus.pl, 19 grudnia 2014 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  4. Trolejbus, wodór, Ryga? Solaris, infobus.pl, 25 października 2016 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  5. Solaris przygotował trolejbus z ogniwem wodorowym, transport-publiczny.pl, 7 września 2017 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  6. a b c d e Solaris zaprezentuje autobus wodorowy nowej generacji, transport-publiczny.pl, 20 czerwca 2018 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  7. a b c Solaris z nagrodą za autobus, który... dopiero powstaje, transport-publiczny.pl, 19 marca 2019 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  8. Prapremiera wodorowego Nowego Urbino. Dla Piły, infobus.pl, 19 kwietnia 2019 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  9. Pierwsze zamówienie na Nowe Urbino 12 hydrogen. Bolzano!, infobus.pl, 29 maja 2019 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  10. a b c Solaris potwierdza: 12 wodorowych NU12 jedzie do Bolzano!, infobus.pl, 31 maja 2019 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  11. a b c d e Solaris zaprezentował w Sztokholmie swój autobus wodorowy [zdjęcia], transport-publiczny.pl, 10 czerwca 2019 [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  12. a b UITP 2019: RATP przetestuje wodorowego Solarisa [FILM], infobus.pl, 13 czerwca 2019 [dostęp 2019-07-13] (pol.).
  13. a b Paryż testuje wodorowego Solarisa, transport-publiczny.pl, 20 października 2020 [dostęp 2021-04-26] (pol.).
  14. a b Graz. Solaris Urbino 12 Hydrogen testowany w Austrii, transport-publiczny.pl, 19 sierpnia 2019 [dostęp 2019-09-03] (pol.).
  15. a b c d Pierwszy wodorowy Solaris dotarł do Kolonii, transport-publiczny.pl, 12 marca 2021 [dostęp 2021-04-26] (pol.).
  16. Solaris ze światową premierą przegubowego autobusu wodorowego, transport-publiczny.pl, 14 września 2022 [dostęp 2022-10-03].
  17. a b c d e Premiery 2019. Katalog produktowy, solarisbus.com [dostęp 2019-07-06] (pol.).
  18. a b Mit Wasserstoff durchs ganze Tal, wsw-online.de [dostęp 2022-02-14] (niem.).
  19. Premiera Solarisa Urbino 12 hydrogen, kurier-kolejowy.pl, 29 maja 2019 [dostęp 2019-07-13] (pol.).
  20. Berlin zamawia 90 elektrycznych autobusów od Solarisa, infobus.pl, 19 czerwca 2019 [dostęp 2019-07-13] (pol.).
  21. Największy przewoźnik w Ausrtii zamawia pierwsze autobusy wodorowe, transport-publiczny.pl, 29 grudnia 2021 [dostęp 2022-02-14] (pol.).
  22. Pierwsze wodorowe autobusy w Czechach dostarczy Solaris, transport-publiczny.pl, 8 grudnia 2021 [dostęp 2022-02-14].
  23. Holenderski przewoźnik kupuje wodorowe Solarisy, www.transport-publiczny.pl, 14 kwietnia 2020 [dostęp 2020-04-14] (pol.).
  24. First hydrogen-powered buses arrive in Zuid-Holland, the Netherlands, intelligenttransport.com, 23 listopada 2021 [dostęp 2022-02-14] (ang.).
  25. A new batch of Solaris Urbino hydrogen in the Netherlands, sustainable-bus.com, 27 stycznia 2021 [dostęp 2022-02-14] (ang.).
  26. Hydrogen bus on fire in the Netherlands. A Solaris bus in Arriva’s depot has been destroyed. Investigations are underway, sustainable-bus.com, 23 listopada 2021 [dostęp 2022-02-14] (ang.).
  27. a b c Solaris w 2019 r. z rekordowymi przychodami i 1,5 tys. pojazdów, transport-publiczny.pl, 5 marca 2020 [dostęp 2020-03-06] (pol.).
  28. a b c Kolonia i Wuppertal zamawiają autobusy wodorowe od Solarisa, transport-publiczny.pl, 13 marca 2020 [dostęp 2020-03-19] (pol.).
  29. Wuppertaler Wasserstoffbusse schaffen Kostenparität zum Diesel, vision-mobility.de, 24 czerwca 2021 [dostęp 2022-02-14] (niem.).
  30. a b Konin pierwszym miastem w Polsce z autobusem wodorowym. Umowa podpisana, transport-publiczny.pl, 7 lipca 2021 [dostęp 2022-02-14] (pol.).
  31. a b Konin jako pierwsze miasto w Polsce użytkuje autobus wodorowy Solarisa. Model Urbino 12 już w MZK Konin, samochody-specjalne.pl, 8 lipca 2022 [dostęp 2022-10-04] (pol.).
  32. Bratysława wybiera dostawcę autobusów wodorowych. Solaris pokonuje Toyotę, transport-publiczny.pl, 6 grudnia 2021 [dostęp 2022-02-14] (pol.).
  33. Wodorowe Solarisy pojadą do Szwecji, transport-publiczny.pl, 26 listopada 2020 [dostęp 2022-02-14] (pol.).
  34. Transdev Sverige AB, phototrans.eu [dostęp 2022-02-14] (pol.).
  35. Wodorowe Solarisy już we włoskim Bolzano, transport-publiczny.pl, 14 maja 2021 [dostęp 2022-02-14] (pol.).
  36. Autobus wodorowy w Pile, mzk.pila.pl, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-16] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]