Przejdź do zawartości

Solkanski most

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Solkanski most
{{{alt zdjęcia}}}
Państwo

 Słowenia

Podstawowe dane
Przeszkoda

Socza

Rozpiętość przęseł

85 m

Data budowy

19051906 r.

Data zburzenia

1917 r.

Data odbudowy

19251926 r.

Położenie na mapie Słowenii
Mapa konturowa Słowenii, po lewej znajduje się punkt z opisem „Solkanski most”
Ziemia45°58′44,31″N 13°39′06,75″E/45,978975 13,651875

Solkanski most (wł. Ponte di Salcano) – kamienny most kolejowy w Słowenii nad rzeką Soczą na linii Jesenice – Sežana.

Most przed zburzeniem w czasie I wojny światowej

Most został zbudowany pod nadzorem inżyniera Leopolda Oerleya(inne języki)[1] według projektu Oerleya i Rudolfa Jaussnera w latach 1904–1905 przez wiedeńską firmę budowlaną Brüder Redlich & Berger(inne języki)[2] nad rzeką Soczą w ramach budowy linii kolejowej pomiędzy Triestem a Wiedniem[1]. Pierwotnie w tym miejscu planowano stalowy most łukowy, ale ostatecznie zdecydowano się na most kamienny[3]. Most ma 219,70 metrów długości i wznosi się 36 m ponad poziom wód rzeki[2], przy czym kamienny łuk o rozpiętości 85 metrów czyni go największym na świecie łukowym mostem kolejowym z tego surowca[1]. Początkowo łuk miał mieć 80 m długości, ale konieczna stała się zmiana projektu ze względu na nośność gruntu[2].

Most został zbudowany segmentową metodą łączenia kamiennych bloków ze stopniowym ułożeniem poszczególnych kamieni łuku[1]. Wykorzystane do budowy bloki kamienne o wielkości od 0,2 m³ do 0,7 m³ pochodziły z kamieniołomu wapienia muszlowego[2] Cava Romana[1] w Nabrežinie(inne języki). W trakcie budowy do opuszczania kamiennych bloków na właściwe miejsca wykorzystywano windy parowe[2]. Do budowy centralnej, łukowej części mostu wykorzystano 1960 m³ kamienia[3] (w tym 4533 bloki w samym łuku)[2], a do drewnianego rusztowania 1161 m³ drewna i 25 ton żelaza. Budowa konstrukcji pochłonęła 1 100 000 koron austriackich[3].

Zniszczony most w 1917 r.

Otwarcia mostu dokonano 19 lipca 1906 r.[2], w uroczystości uczestniczył arcyksiążę Franciszek Ferdynand. Podczas I wojny światowej most został zburzony[1] w 1916 r.[2] podczas szóstej ofensywy nad Soczą (wojska austro-węgierskie go zaminowały)[4]. Po zakończeniu wojny ruch kolejowy odbywał się po tymczasowej żelaznej konstrukcji z 1918 r. Od 1925 r. trwał remont właściwego mostu[2], a 9 grudnia 1926 r. rozpoczęto odbudowę samego przęsła, wykorzystując kamienne bloki przywiezione z kamieniołomów Chiampo w pobliżu Vicenzy, Nabrežiny i Aviano oraz cement z cementowni Anhov[1]. Ze względów prestiżowych Włosi zdecydowali o rekonstrukcji mostu zamiast budowy prostszej, betonowej konstrukcji[4]. Odbudowany łuk został wykonany nieznacznie inaczej niż oryginalny, z czterema otworami odciążającymi po obu stronach. Inauguracja odbudowanego mostu miała miejsce 8 sierpnia 1927 r.[1]

W czasie II wojny światowej most był ostrzeliwany[3]. Jedno z bombardowań o mało nie zakończyło jego istnienia, ale okazało się, że szczęśliwie nie doznał większych uszkodzeń, po czym został prowizorycznie naprawiony przez niemieckie wojsko w kilka dni. Odrestaurowany w 1954 r. W 1985 r. wybudowano obok sąsiedni, betonowy most drogowy[2], nawiązujący architektonicznie do mostu kolejowego, który w tym samym roku otrzymał status chronionego zabytku techniki. Most jest jedynym w Słowenii miejscem, gdzie można legalnie wykonywać skoki na bungee[5].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c d e f g h Największy na świecie most kamienny – Klub Podróżników Śródziemie [online], klubpodroznikow.com [dostęp 2022-08-04].
  2. a b c d e f g h i j Solkanski kamniti most: Travel-Slovenia [online], Travel Slovenia – Sledite lepotam naše male državice [dostęp 2022-08-10] (słoweń.).
  3. a b c d Bohinjska proga – Solkanski most – Tolminski muzej [online], www.tol-muzej.si [dostęp 2022-08-04].
  4. a b Rodolfo de Carvalho, Ponte di Salcano: il ponte in pietra più grande del mondo (Slovenia) [online], Vimado, 26 marca 2018 [dostęp 2022-08-04] (wł.).
  5. Solkanski most [online], Vipavska dolina | Uradni turistični portal [dostęp 2022-08-04] (ang.).