Somaliland

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jamhuuriyadda Soomaaliland
جمهورية ارض الصومال
Jumhūrīyat Ard as-Sūmāl

Republika Somalilandu
Flaga Somalilandu
Godło Somalilandu
Flaga Somalilandu Godło Somalilandu
Dewiza: (ang.) „Justice, Peace, Freedom, Democracy and Success for All”
(Sprawiedliwość, pokój, wolność, demokracja i sukces dla wszystkich)
Hymn:
Samo ku waar
Położenie Somalilandu
Język urzędowy somalijski, arabski
Stolica Hargejsa
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Ahmed M. Mahamoud Silanyo
Szef rządu prezydent Ahmed M. Mahamoud Silanyo
Powierzchnia
 • całkowita

137 600[1] km²
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne

4 500 000[1]
32,7 osób/km²
Somalijczycy
Jednostka monetarna szyling Somalilandu (SlSh)
Niepodległość
• ogłoszona
• uznana
od Somalii
18 maja 1991
(nieuznana)
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +3
Kod telefoniczny +27
Mapa Somalilandu

Somaliland (Republika Somalilandu, somal. Soomaaliland, arab. ‏Ard as-Sūmāl‎, ang. Somaliland) – islamska republika, nieuznawana przez społeczność międzynarodową, leżąca we wschodniej Afryce nad Zatoką Adeńską. Somaliland ogłosił secesję od Somalii w 1991 roku i od tamtej pory zdołał zbudować funkcjonujący organizm państwowy z demokratycznie wybieranym prezydentem i parlamentem. Graniczy z Dżibuti, Etiopią i Puntlandem – inną częścią Somalii.

Geografia[edytuj]

Mapa Somalilandu

Somaliland zajmuje tereny dawnego Somali Brytyjskiego. Położony jest w zasięgu ciepłego klimatu pustynnego (BWh)[2]. Północne niziny położone są w sąsiedztwie Zatoki Adeńskiej[3]. Na północnym wschodzie wzdłuż wybrzeża ciągnie się pasmo górskie Cal Madow, którego najwyższy szczyt to Shimbiris (2407 m n.p.m.)[3]. Południowa część kraju jest wyżynna i w przeważającym stopniu półpustynna[3].

Górnictwo w Somalilandzie nie jest rozwinięte, choć w kraju potwierdzone jest występowanie złóż m.in. ropy naftowej, gazu ziemnego, złota i węgla brunatnego. Wschodnie regiony Sool i Sanaag, posiadające złoża ropy i gazu, są przedmiotem sporu z sąsiednim Puntlandem, który okresowo przeradza się w starcia zbrojne[4][5][6]. Do głównych miast kraju należą: Hargejsa (stolica), Burco, Boorama, Berbera, Ceerigaabo, Gabiley i Laas Caanood[3].

Historia[edytuj]

Do 1960 Somaliland był protektoratem brytyjskim, następnie na krótko był niepodległy, by później, wraz z posiadłościami włoskimi, stworzyć Republikę Somalii[7]. 18 maja 1991 roku Somaliland w obliczu załamania się rządu somalijskiego wystąpił z unii i ogłosił swoją niepodległość[8]. Nowe państwo nie zostało uznane przez społeczność międzynarodową, co nie przeszkodziło mu w stabilnym istnieniu, podczas gdy pozostałe tereny Somalii są pogrążone w wojnie domowej[9].

W 1993 roku prezydentem został wybrany Mohammed Ibrahim Egal. W maju 2001 roku przeprowadzono referendum[10], w którym 97% obywateli opowiedziało się za niepodległością. Prezydent Egal zmarł podczas operacji w Południowej Afryce 3 maja 2002 roku. Urząd po nim przejął jego dotychczasowy zastępca, Daahir Rayaale Kaahin. 29 września 2005 odbyły się wybory do parlamentu, pierwsze w regionie somalijskim od 1969 roku[11].

Następne wybory prezydenckie miały mieć miejsce 31 sierpnia 2008 roku, jednak niestabilna sytuacja we wschodnich regionach kraju skłoniła wyższą izbę parlamentu do przesunięcia daty o pół roku. Mimo początkowej niechęci partii opozycyjnych, udało się wypracować kompromisowy termin 6 kwietnia 2009 roku[12]. Mimo to, data została później przesunięta o kolejne pół roku. Partie opozycyjne nie uznały tej decyzji[13], w kraju doszło do protestów, a nawet starć[14]. Udało się jednak uniknąć rozlewu krwi, a strony postanowiły rozwiązać konflikt przy stole obrad[15]. Ostatecznie wybory odbyły się 26 czerwca 2010 roku, zwyciężył w nich lider opozycyjnej partii Kulmiye („Jedność”), Ahmed M. Mahamoud Silanyo, zdobywając niemal 50% głosów[16].

28 czerwca 2012 prezydent Somalii Szarif Szajh Ahmed spotkał się z w Dubaju z prezydentem Somalilandu, Ahmedem Mahamoudem Silanyo. Było to pierwsze spotkanie przywódców dwóch krajów od czasu ogłoszenia przez Somaliland niepodległości w 1991. Prezydenci podpisali wówczas porozumienie o współpracy (tzw. Karta Dubajska), zakładające wzmocnienie wzajemnych stosunków oraz podjęcie wysiłków na rzecz osiągnięcia porozumienia w kwestiach spornych i dążenia do stabilizacji w regionie[17].

Polityka[edytuj]

Ustrój polityczny[edytuj]

Sala posiedzeń Izby Reprezentantów

Somaliland jest republiką konstytucyjną z systemem prezydenckim. Od 2010 roku prezydentem jest Ahmed M. Mahamoud Silanyo. Parlament Somalilandu jest dwuizbowy: w jego skład wchodzi Izba Starszych (izba wyższa) i Izba Reprezentantów (izba niższa). Izba Reprezentantów wybierana jest w wyborach powszechnych. Od 2005 roku jej przewodniczącym jest Abdirahman Mohamed Abdullahi. Członkowie Izby Starszych wybierani są przez lokalne społeczności na 6-letnie kadencje. Obie izby liczą po 82 członków[18].

W wyborach parlamentarnych w 2005 roku wzięły udział trzy partie: Partia Pokoju, Jedności i Rozwoju (Kulmiye), Zjednoczona Demokratyczna Partia Ludowa (UDUB) oraz Partia Sprawiedliwości i Dobrobytu (UCIB). Freedom House w rankingu na 2017 rok ocenił Somaliland jako częściowo wolny[19].

Uznanie międzynarodowe[edytuj]

Obecna sytuacja polityczna w Somalii. Kolorem żółtym zaznaczono terytoria pod kontrolą rządu Somalilandu

Somaliland do dziś nie jest uznawany przez żadne niepodległe państwo na świecie[8]. Ma na to wpływ niestabilna sytuacja w pozostałej części Somalii, jak również spór graniczny z sąsiednim Puntlandem o regiony Sool i Sanaag[20].

Unia Afrykańska pozostaje powściągliwa w sprawie Somalilandu, obawiając się prób rewizji granic w innych częściach kontynentu, choć raport z misji UA w 2005 roku jest przychylny wobec uznania republiki[21]. Brak uznania skutkuje tym, że kraj nie może liczyć na pomoc międzynarodową i zagraniczne inwestycje w jego rozwój są bardzo ograniczone[22]. Nie ma także wsparcia w walce z rosnącym problemem terroryzmu islamskich radykałów z Somalii[7].

Somaliland od 2004 roku jest członkiem Organizacji Narodów i Ludów Niereprezentowanych[1].

Stosunki dyplomatyczne[edytuj]

Somaliland nie jest oficjalnie uznawany przez żadne państwo, ale utrzymuje nieformalne stosunki ze swoimi sąsiadami, Dżibuti[23] i Etiopią[24][25], a także z Arabią Saudyjską[26], Francją[27], Ghaną[24], Irlandią[28], Kenią[29][30], Południową Afryką[24], Stanami Zjednoczonymi[31], Szwajcarią[32], Szwecją[33], Tanzanią[29][34], Wielką Brytanią[35][36] i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi[37][38]. Organizacje międzynarodowe współpracujące z Somalilandem to Unia Afrykańska[21], Unia Europejska[39][40], Międzyrządowa Władza ds. Rozwoju[41] i Organizacja Narodów Zjednoczonych[42][43].

Przedstawicielstwa dyplomatyczne Somalilandu mieszczą się w Dżibuti[44], Addis Abebie[45], Londynie[46] i Waszyngtonie[47]. W Hargejsie znajduje się przedstawicielstwo dyplomatyczne Danii[48] oraz konsulaty Etiopii[49] i Turcji[50].

Siły zbrojne[edytuj]

 Osobny artykuł: Siły Zbrojne Somalilandu.

Siły Zbrojne Somalilandu zostały założone 2 lutego 1994 roku[51][52] i składają się z wojsk lądowych oraz marynarki wojennej, określanej często jako straż wybrzeża[53]. W 2011 roku armia liczyła około 28 tysięcy żołnierzy[53]. Marynarka wojenna zajmuje się przede wszystkim zwalczaniem piractwa[7], którego głównym ośrodkiem jest Puntland[54]. Armia powstrzymuje także islamskich ekstremistów takich jak Asz-Szabab przed zdobywaniem kolejnych terenów[7][55]. Jednym z najważniejszych partnerów wojskowych Somalilandu jest Wielka Brytania, która angażuje się w walkę z piractwem oraz wsparła budowę siedziby sił zbrojnych tego kraju, rozpoczętej w maju 2017 roku[56]. Wydatki na siły zbrojne stanowią około 30% budżetu Somalilandu[57].

19 marca 2017 roku Somaliland i Zjednoczone Emiraty Arabskie podpisały umowę dotyczącą utworzenia emirackiej bazy wojskowej w porcie w Berberze[38]. Miasto jest położone około 260 km od wybrzeża zniszczonego wojną domową Jemenu, gdzie interweniuje armia Zjednoczonych Emiratów Arabskich[37][58].

Gospodarka[edytuj]

Waluta kraju to szyling Somalilandu, który nie jest uznawany za granicą. Za jego wydawanie odpowiada Bank Somalilandu[59]. Brak uznania niepodległości Somalilandu przez inne kraje utrudnia jego rozwój gospodarczy. Bardzo duże znaczenie mają więc pieniądze przysyłane przez emigrantów rodakom pozostającym w kraju (szacunkowo miliard USD rocznie). Za większość przelewów zagranicznych odpowiada przedsiębiorstwo Dahabshiil. W lutym 2009 roku w Hargejsie otwarto placówkę dżibutyjskiego banku Banque pour le Commerce et l'Industrie – Mer Rouge[60].

Największą firmą telekomunikacyjną jest założone w 2002 roku przedsiębiorstwo Telesom. Odpowiada za sieć GSM, telefony stacjonarne oraz dostęp do Internetu. Jego zasięg obejmuje wszystkie największa miasta w Somalilandzie oraz 40 dystryktów w Somalilandzie jak i w Somalii. Pozostałe firmy telekomunikacyjne to Somtel[61], Telcom[62], NationLink Telecom[63] i Golis Telecom[64].

Podstawą gospodarki Somalilandu jest hodowla zwierząt gospodarskich takich jak owce, wielbłądy i bydło, a następnie sprzedaż ich do państw Zatoki Perskiej, m.in. do Arabii Saudyjskiej. Eksport zwierząt wytwarza 60% PKB kraju[65]. Aby był możliwy w mieście Shiikh otwarto szkołę weterynaryjną[66]. W wyniku suszy w 2017 roku padło od 50% do 80% zwierząt gospodarczych[67].

Najważniejszym portem w kraju jest port w Berberze, który jest największym portem do eksportu zwierząt w regionie. Władze obiektu zatrudniają co najmniej 3500 pracowników[65]. W maju 2016 roku Somaliland podpisał umowę z emiracką firmą DP World dotyczącą zainwestowania 442 mln USD w rozbudowę portu[37]. Korzystaniem z niego zainteresowana jest także Etiopia, która w 1993 roku utraciła dostęp do morza, a obecnie większość jej handlu morskiego jest prowadzona przez Dżibuti[23][68][69][70].

Transport[edytuj]

Transport drogowy w Somalilandzie jest słabo rozwinięty[71]. Jednym z problemów jest duża liczba wypadków[72]. Od 2015 roku rząd Somalilandu planuje naprawę drogi łączącą Berberę z miastem Shiikh[73][74]. Najpopularniejszymi liniami lotniczymi są dżibutyjskie Daallo Airlines, które obsługują lotniska w Hargejsie, Burco i Berberze[75]. Pozostałe linie lotnicze to Air Djibouti[76], Jubba Airways[77], African Express Airways[78] i Ethiopian Airlines[79].

Demografia[edytuj]

Według danych szacunkowych Somaliland liczy około 3,5 miliona ludności[16][19][59]. Językiem narodowym jest somalijski, ale arabski i angielski także są w użyciu[59].

Największą religią w Somalilandzie jest sunnicki islam, który jest religią państwową. Konstytucja opiera się m.in. na prawie szariatu[80], na fladze znajduje się szahada, a na godle basmala. Promowanie innych religii jest zabronione[80]. W ostatnich latach odnotowano wzrost popularności wahhabizmu[81].

Język urzędowy[edytuj]

Po proklamowaniu niepodległości została przyjęta Narodowa Karta Somalilandu (przyjęta 25 kwietnia 1993 roku, weszła w życie 3 maja tego samego roku), w której art. 4 określał, że językami oficjalnymi są somalijski, arabski i angielski[82]. W tymczasowej konstytucji, przyjętej w 1997 roku, określono, że językami urzędowymi są somalijski i arabski, angielski został pozbawiony tego statusu[83]. 31 maja 2001 roku weszła w życie nowa konstytucja, przyjęta w referendum, która zachowała status języka urzędowego dla somalijskiego i arabskiego (art. 6)[80].

Przypisy

  1. a b c UNPO: Somaliland (ang.). Organizacja Narodów i Ludów Niereprezentowanych. [dostęp 2017-05-28].
  2. JetStream Max: Addition Köppen-Geiger Climate Subdivisions (ang.). National Oceanic and Atmospheric Administration. [dostęp 2017-06-01].
  3. a b c d Fronczak str. 203 ↓.
  4. Błażej Popławski: Puntland i Somaliland/ Konflikt między nowymi państwami Afryki (pol.). psz.pl, 2007-04-19. [dostęp 2017-05-28].
  5. Michelle Nichols i Louis Charbonneau: Exclusive: Western oil exploration in Somalia may spark conflict - U.N. report (ang.). Reuters, 2013-07-17. [dostęp 2017-05-28].
  6. Benson Muriithi: Somaliland vs Puntland: the oil conflict (ang.). somalilanders.net, 2013-10-24. [dostęp 2017-05-28].
  7. a b c d President Silanyo: Why the UK should support a sovereign Somaliland (ang.). somalilandembassy.com, 2016-06-23. [dostęp 2017-05-28].
  8. a b James Jeffrey: Somaliland: 25 years as an unrecognised state (ang.). Al-Dżazira, 2016-05-23. [dostęp 2017-05-28].
  9. Nimo Ismail: Somaliland: A Stable and Independent State, But No Recognition (ang.). World Policy Institute, 2017-02-21. [dostęp 2017-05-28].
  10. Somaliland referendum "impressingly free and fair" (ang.). afrol.com, 2001-06-08. [dostęp 2017-05-28].
  11. Abokor 2006 ↓, s. 4-8.
  12. Somaliland: Timeframe Set for Elections (ang.). Organizacja Narodów i Ludów Niereprezentowanych, 2008-06-19. [dostęp 2017-05-28].
  13. Somaliland: “No Legitimate Government After 6th April” Says Kulmiye (ang.). hiiraan.com, 2009-03-31. [dostęp 2017-05-28].
  14. Protestors dispersed with gunfire in Somaliland (ang.). afrol.com, 2009-04-07. [dostęp 2017-05-28].
  15. Somailand: Results Of Todays Talks (ang.). somalilandpress.com, 2009-04-25. [dostęp 2017-05-28].
  16. a b Hussein Ali Noor: Somaliland opposition head wins presidential poll (ang.). Reuters, 2010-07-01. [dostęp 2017-05-28].
  17. Somali and Somaliland presidents meet in Dubai (ang.). BBC News, 2012-06-28. [dostęp 2017-05-28].
  18. Somaliland Parliament (ang.). somalilandlaw.com. [dostęp 2017-05-28].
  19. a b Somaliland (ang.). Freedom House. [dostęp 2017-05-28].
  20. Somalia: How to solve the turmoil in Sool (ang.). Horseed Media, 2017-04-25. [dostęp 2017-05-28].
  21. a b AU supports Somali split (ang.). mg.co.za, 2006-02-10. [dostęp 2017-05-28].
  22. Ben Quinn: Somaliland hopes Brexit will pave way for UK to grant international recognition (ang.). The Guardian, 2016-10-19. [dostęp 2017-05-28].
  23. a b James Jeffrey: Djibouti faces new kid on the block (ang.). BBC News, 2016-06-23. [dostęp 2017-05-28].
  24. a b c Somaliland closer to recognition by Ethiopia (ang.). afrol.com. [dostęp 2017-05-28].
  25. Ethiopia Prime Minister meets with Somaliland President (ang.). slnnews.com. [dostęp 2017-05-28].
  26. Yusuf M Hasan: Somaliland: President to Visit Saudi Arabia (ang.). somalilandsun.com. [dostęp 2017-05-28].
  27. President Silanyo congratulates Emmanuel Macron on French election win (ang.). thenational-somaliland.com, 2017-05-10. [dostęp 2017-05-28].
  28. Latifa Yusuf Masai: Somaliland: President on Official Visit to Ireland (ang.). somalilandsun.com. [dostęp 2017-05-28].
  29. a b Somaliland President Visits Five African Nations (ang.). Głos Ameryki, 2009-10-31. [dostęp 2017-05-28].
  30. Somaliland:Kenya Interested Economically and politically Cooperation With Somaliland” Says Ms.Amina Kenya foreign minister (ang.). slnnews.com. [dostęp 2017-05-28].
  31. David Gollust: US Not Moving To Recognize Somaliland (ang.). hiiraan.com, 2008-01-17. [dostęp 2017-05-28].
  32. Somaliland President Met His Office with Switzerland Foreign state Minister watch Pictures+Vedio (ang.). slnnews.com. [dostęp 2017-05-28].
  33. Somaliland opens its first representative office in Sweden (ang.). thenational-somaliland.com, 2017-05-20. [dostęp 2017-05-28].
  34. Somaliland Ministerial level delegation met with Tanzania foreign minister (ang.). somalilandinformer.com, 2017-02-22. [dostęp 2017-05-28].
  35. House of Commons Hansard Debates for 4 Feb 2004 (pt 3) (ang.). Izba Gmin, 2004-02-04. [dostęp 2017-05-28].
  36. Our Mission (ang.). somaliland-mission.com. [dostęp 2017-05-28].
  37. a b c Somaliland agrees to UAE military base in Berbera (ang.). BBC News, 2017-02-13. [dostęp 2017-05-28].
  38. a b Somaliland, UAE sign historic economic and military pact (ang.). thenational-somaliland.com, 2017-03-21. [dostęp 2017-05-28].
  39. Somaliland: EU Commissioner Andris Piebalgs announces more support for stability and regional cooperation (ang.). europa.eu, 2011-07-06. [dostęp 2017-05-28].
  40. Somaliland FM meets with EU delegation (ang.). thenational-somaliland.com, 2017-04-28. [dostęp 2017-05-28].
  41. Somaliland Minister of Foreign Affairs on a courtesy visit to IGAD Secretariat (ang.). Międzyrządowa Władza ds. Rozwoju, 2013-11-04. [dostęp 2017-05-28].
  42. UN Envoy visits Somaliland, pledges UN support for peace and progress (ang.). unsom.unmissions.org, 2014-08-18. [dostęp 2017-05-28].
  43. New UN envoy hails Somaliland as ‘island of relative peace and stability’ in insecure region (ang.). Organizacja Narodów Zjednoczonych, 2013-06-13. [dostęp 2017-05-28].
  44. Representative Office of Somaliland in Djibouti Ville, Djibouti (ang.). embassypages.com. [dostęp 2017-05-28].
  45. Representative Office of Somaliland in Addis Ababa, Ethiopia (ang.). embassypages.com. [dostęp 2017-05-28].
  46. Representative Office of Somaliland in London, United Kingdom (ang.). embassypages.com. [dostęp 2017-05-28].
  47. Somaliland FM Inaugurates U.S. Representative Office during Diplomatic Mission to Washington, DC (ang.). horndiplomat.com, 2017-05-27. [dostęp 2017-05-28].
  48. Representative Office of Denmark in Hargeisa, Somaliland (ang.). embassypages.com. [dostęp 2017-05-28].
  49. Consulate General of Ethiopia in Hargeisa, Somaliland (ang.). embassypages.com. [dostęp 2017-05-28].
  50. Consulate General of Turkey in Hargeisa, Somaliland (ang.). embassypages.com. [dostęp 2017-05-28].
  51. Yusuf M Hassan: Somaliland: Armed Forces Commemorates 20th Anniversary (ang.). somalilandsun.com. [dostęp 2017-05-28].
  52. Somaliland: Armed Forces Commemorate 23rd Anniversary (ang.). somalilandsun.com, 2017-02-02. [dostęp 2017-05-28].
  53. a b Abdi Hussein: Somaliland's Military is a Shadow of the Past (ang.). piracyreport.com, 2011-08-13. [dostęp 2017-05-28].
  54. Jatin Dua: Piracy and the Narrative of Recognition: The View from Somaliland (ang.). ssrc.org. [dostęp 2017-05-28].
  55. Building capability and accountability within the Somaliland army and coastguard (ang.). adamsmithinternational.com. [dostęp 2017-05-28].
  56. Defence Minister lays foundation stone for new military headquarters (ang.). thenational-somaliland.com, 2017-05-14. [dostęp 2017-05-28].
  57. Yusuf M Hasan: Somaliland: After Two Decades the Armed Forces Come to Age (ang.). somalilandsun.com. [dostęp 2017-05-28].
  58. Nizar Manek: U.A.E. May Fly Warplanes From Somalia as Africa Reach Grows (ang.). Bloomberg L.P., 2017-05-25. [dostęp 2017-05-28].
  59. a b c Our Country (ang.). somalilandgov.com. [dostęp 2017-05-28].
  60. Briggs 2012 ↓, s. 23.
  61. Corporate – Somtel International LTD (ang.). somtelnetwork.net. [dostęp 2017-05-28].
  62. Telecoms thriving in lawless Somalia (ang.). BBC News, 2004-11-19. [dostęp 2017-05-28].
  63. About us (ang.). golistelecom.com. [dostęp 2017-05-28].
  64. a b Zamzam Abdi Karim: Berbera Port, Somaliland’s lifeline (ang.). somalilanders.net, 2015-03-20. [dostęp 2017-05-28].
  65. James Melik: Riches of Somaliland remain untapped (ang.). BBC News, 2009-03-15. [dostęp 2017-05-28].
  66. Patrick Wintour: Somaliland's hunger crisis: ‘The world doesn't respond until children are dying' (ang.). The Guardian, 2017-05-24. [dostęp 2017-05-28].
  67. Ethiopia buys 19% stake in Somaliland’s Berbera port deal (ang.). hornaffairs.com, 2017-05-14. [dostęp 2017-05-28].
  68. Turloch Mooney: Ethiopia gains access to Berbera Port (ang.). joc.com, 2017-05-15. [dostęp 2017-05-28].
  69. Katrina Manson: Breakaway Somaliland hopes to become gateway for Horn of Africa (ang.). Financial Times, 2013-09-17. [dostęp 2017-05-28].
  70. E A Abdirizak: Somaliland: Roads Development Authority Saga (ang.). somalilandsun.com, 2013-09-08. [dostęp 2017-05-31].
  71. Hashi Salah: Somaliland Road Safety Program (ang.). somalilandsun.com, 2016-11-27. [dostęp 2017-05-31].
  72. Somaliland: SDF Invites Bids for Lafaruk – Berbera – Sheikh Road Rehabilitation Project (ang.). somalilandsun.com, 2017-05-19. [dostęp 2017-05-31].
  73. From Road of Death to Road of Life (ang.). slministryofplanning.org, 2015-08-01. [dostęp 2017-05-28].
  74. Daallo Airlines (ang.). Daallo Airlines. [dostęp 2017-05-31].
  75. Home - Air Djibouti (ang.). Air Djibouti. [dostęp 2017-05-28].
  76. Jubba airways (ang.). Jubba Airways. [dostęp 2017-05-31].
  77. African Express Airways (ang.). African Express Airways. [dostęp 2017-05-31].
  78. International Flights, Airfares, Tickets - Fly Ethiopian (ang.). Ethiopian Airlines. [dostęp 2017-05-31].
  79. a b c Somaliland Constitution (ang.). somalilandlaw.com. [dostęp 2017-05-28].
  80. Somaliland: Going it alone (ang.). The Economist, 2015-10-25. [dostęp 2017-05-28].
  81. Somaliland National Charter (somal.). somalilandlaw.com. [dostęp 2017-05-28].
  82. 1997 Interim Constitution (ang.). somalilandlaw.com. [dostęp 2017-05-28].

Bibliografia[edytuj]

  • Adan Yusuf Abokor, Steve Kibble, Mark Bradbury, Haroon Ahmed Yusuf, Georgina Barrett: Further steps to democracy: the Somaliland parliamentary elections, September 2005. Londyn: Progressio, 2006. ISBN 9781852873189. (ang.)
  • Philip Briggs: Somaliland: with Addis Ababa & Eastern Ethiopia. Chalfont St. Peter (Buckinghamshire): Bradt Travel Guides, 2012. ISBN 9781841623719. (ang.)
  • Jacek Fronczak: Ilustrowany Atlas Świata. Warszawa: Reader’s Digest, 2003. ISBN 83-88243-86-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]