Soplówka jeżowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Soplówka jeżowata
Soplówka jeżowata: zdjęcie
Starszy okaz soplówki jeżowatej
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina soplówkowate
Rodzaj soplówka
Gatunek soplówka jeżowata
Nazwa systematyczna
Hericium erinaceus (Bull.) Pers.
Comm. fung. clav. (Lipsiae): 27 (1797)
Młody okaz soplówki jeżowatej

Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus (Bull.) Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny soplówkowatych (Hericiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hericium, Hericiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1781 r. Bulliard nadając mu nazwę Hydnum erinaceus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1797 r. Persoon, przenosząc go do rodzaju Hericium[1]. Synonimy naukowe:[2].

  • Clavaria conferta Paulet
  • Clavaria erinaceus (Bull.) Paulet
  • Dryodon caput-medusae (Bull.) Quél.
  • Dryodon erinaceus (Bull.) P. Karst.
  • Dryodon juranus Quél.
  • Hericium caput-medusae (Bull.) Pers.
  • Hericium echinus (Scop.) Pers.
  • Hericium erinaceus (Bull.) Pers.
  • Hericium grande Raf.
  • Hericium hystrix Pers.
  • Hericium unguiculatum (Pers.) Legon & A. Henrici
  • Hydnum caput-medusae Bull.
  • Hydnum echinus (Scop.) Fr.
  • Hydnum erinaceus Bull.
  • Hydnum grande (Raf.) Steud.
  • Hydnum hystricinum Batsch
  • Hydnum hystrix (Pers.) Fr.
  • Hydnum juranum (Quél.) Sacc. & D. Sacc.
  • Hydnum omasum Panizzi
  • Hydnum unguiculatum (Pers.) Streinz
  • Manina cordiformis Scop.
  • Martella echinus Scop.
  • Martella hystricinum (Batsch) Kuntze
  • Martella hystrix (Pers.) Lloyd
  • Merisma caput-medusae (Bull.) Spreng.
  • Merisma hystrix (Pers.) Spreng.
  • Steccherinum quercinum Gray

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r[3].

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Kulisty lub poduchowaty, czasami strzechowaty, wielkości od 8-20 cm, ale dorastający nawet do 30 cm. W młodości jest biały, potem później białokremowy, żółtosiny, w końcu ochrowobrązowawy. Przyrasta do drzewa bokiem lub bulwiastą częścią, która w starszych okazach drewnieje. Jest gęsto pokryty kolcami o długości 2-6 cm i o grubości (przy podstawie) 1,5-2 mm. Kolce za młodu są białawożółte, później śmietankowe, na starość mają kolor od żółtopomarańczowego do siwobrązowawego[4].

Miąższ

Mięsisty, elastyczny, sprężysty i trochę włóknisty. Ma biały kolor jest zwarty i dziurkowany. Smak słodkawy, zapach grzybowy[4].

Wysyp zarodników

Biały, amyloidalny. Zarodniki bardzo drobno kropkowane, o rozmiarach 5-6 x 4-5 µm[5][6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Rośnie w lasach liściastych ze starym drzewostanem, głównie na pniach starszych drzew w ich dolnej części, do wysokości kilku metrów. Występuje głównie na pniach buków i dębów, lecz także jabłoni lub orzechów włoskich[4].

W Polsce jest bardzo rzadka. Występuje np. na buku zwyczajnym – pomniku przyrody nr 1066 w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym w Gdańsku[7]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – wymierający[8]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Czechach, Szwajcarii, Niemczech, Danii, Anglii, Holandii, Szwecji, Słowacji[3].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof[3]. Za młodu grzyb jadalny; w Japonii i Chinach jest ulubionym i uprawianym grzybem spożywczym[5][6]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[9].

Gatunki podobne[edytuj]

W Polsce występuje jeszcze soplówka bukowa (Hericium coralloides) i soplówka jodłowa (Hericium alpestre), jednak różnią się one dość znacznie kształtem owocnika i kolcami[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b Andreas Gminder, Tanja Böhning, Soplówka jeżowata, w:, tenże, Jaki to grzyb? / Welcher Pilz ist das?, Warszawa, Wyd. Świat Książki, ss. 256, 2009, ISBN 978-83-247-1016-4
  6. a b Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 572. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Formy ochrony przyrody na terenie Nadleśnictwa Gdańsk. [dostęp 2016-09-09].
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  9. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów