Soplówka jodłowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Soplówka jodłowa
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

gołąbkowce

Rodzina

soplówkowate

Rodzaj

Hericium

Gatunek

soplówka jodłowa

Nazwa systematyczna
Hericium alpestre Pers.
Mycol. eur. (Erlanga) 2: 151 (1825)
Dwa owocniki soplówki jodłowej na powalonym i martwym pniu jodły (żywa gałązka jest od innej rosnącej obok jodły)
Dojrzały owocnik soplówki jodłowej
Fragment owocnika

Soplówka jodłowa (Hericium alpestre Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny soplówkowatych (Hericiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hericium, Hericiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r.[2] Synonimy naukowe[3]:

  • Clavaria reisneri Velen. 1922
  • Clavicorona reisneri (Velen.) Corner 1958
  • Dryodon alpestris (Pers.) Pilát 1931
  • Hericium abietis f. alpestre (Pers.) D. Hall & D.E. Stuntz 1971
  • Hericium alpestre Pers. 1825, f. alpestre
  • Hericium alpestre f. caucasicum (Singer) Nikol. 1950
  • Hericium caucasicum Singer 1929
  • Hericium flagellum (Scop.) Pers. 1797
  • Hericium stalactitium Schrank 1786
  • Manina flagellum Scop. 1772
  • Martella alpestris (Pers.) Kuntze 1898

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Ma nieregularnie kulisty lub bryłowaty kształt i osiąga długość do kilkudziesięciu cm. Początkowo jest biały, później kremowy, w końcu ochrowy. Do podłoża przyrasta trzonem, z którego wyrastają liczne i wielokrotnie rozgałęziające się gałązki, zakończone pęczkiem cienkich, długich i zwisających igiełek[4].

Miąższ

Elastyczny i miękki, o nieprzyjemnym zapachu, ale w smaku łagodny[4].

Cechy mikroskopowe

Strzępki ze sprzążkami, bezbarwne, u niektórych okazów amyloidalne. Występują w nich żółtawe, oleiste gloeocystydy. Podstawki zgrubiałe, 4-zarodnikowe, o rozmiarach 20-25 × 4-6 µm[5]. Zarodniki o kształcie od szerokoelipsoidalnego do mniej więcej kolistego, grubościenne, przejrzyste, o powierzchni gładkiej lub drobno punktowanej, niektóre z kroplami. Rozmiar 6–7 × 4,5–5,5 µm[4]. Są amyloidalne[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – zagrożony wyginięciem[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Szwajcarii, Niemczech, Anglii, Finlandii[2]. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[8]. Dawniej podlegał ochronie ścisłej.

Występuje w lasach iglastych i mieszanych na jodle pospolitej. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października[2]. W Europie zasięg jej występowania pokrywa się mniej więcej z zasięgiem występowania jodły pospolitej[6]. Stwierdzono występowanie w Polsce, Belgii, Francji, Holandii, Rumunii, Bułgarii, Włoszech i Ukrainie[5].

Spotkać ją można głównie w lasach górskich, na wilgotnych miejscach. Owocniki wyrastają na martwych, przewróconych lub stojących pniach drzew[9] i tylko na grubszym drewnie o pewnej minimalnej średnicy[10].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[2]. Młode owocniki są jadalne, ale jest grzybem rzadkim, wymierającym i prawnie chronionym, więc obowiązuje zakaz zbierania[11]. Ponadto nie jest smaczny[10].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • Bardzo podobna jest soplówka bukowa (Hericium coralloides), która rośnie głównie na buku, rzadziej na brzozie brodawkowatej i topoli osice[2]. Zasadnicza różnica w budowie polega na tym, że u soplówki jodłowej brak jest igiełek na gałązkach, są one skupione w pęczki na końcu gałązki. Są zwisające, dłuższe niż u soplówki bukowej, i mają ostre końce[4]. Ponadto zarodniki soplówki jodłowej są większe od zarodników soplówki bukowej[6],
  • Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus) ma owocnik też porośnięty zwisającymi igiełkami, ale nie rozgałęzionymi[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum. [dostęp 2013-10-15]. (ang.).
  2. a b c d e Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum. [dostęp 2013-09-20]. (ang.).
  4. a b c d Atlas grzybów Polski. Soplówka jodłowa. [dostęp 2013-10-15].
  5. a b Mycobank. Hericium alpestre. [dostęp 2015-01-12].
  6. a b c Występowanie przedstawicieli rodzaju Hericium we Włoszech. [dostęp 2013-10-18].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz.U. z 2014 r. poz. 0 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.
  9. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  10. a b c Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  11. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.