Sosna koreańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sosna koreańska
Pinus koraiensis 02.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek sosna koreańska
Nazwa systematyczna
Pinus koraiensis Siebold & Zucc.
Fl. Jap. ii. 28. t. 116. 1842
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Sosna koreańska (Pinus koraiensis Siebold & Zucc.) – gatunek drzewa iglastego należący do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna koreańska występuje na obszarze wschodniej Azji, gdzie jej duże nasiona są zbierane i spożywane. Jest sosną pięcioigielną, chętnie sadzoną w parkach i przydomowych ogródkach.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Sosna koreańska występuje we wschodniej Azji. Porasta duże obszary w Korei Północnej, północnych Chinach (Heilongjiang, Jilin) oraz na krańcach wschodniej Rosji (Obwód amurski, Kraj Chabarowski, Kraj Nadmorski). Mniejsze populacje rosną w Korei Południowej i Japonii (Hokkaido, Honsiu)[2].

Na północnym obszarze występowania, w Rosji, porasta obszary na wysokości 200–600 m n.p.m., w Chinach od 500 do 1300 m n.p.m., a dalej na południe rośnie na terenach górzystych, sięgając w Japonii 2500 m n.p.m.[2]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo iglaste, wiecznie zielone, wolno rosnące, osiągające wysokość 40–50 m (w uprawie rzadko 35 m[3]). Korona drzewa początkowo stożkowata, z wiekiem staje się owalna lub nieregularna.
Pień
Kora szarobrązowa, łuszcząca się.
Liście
Igły zebrane w pęczki po 5, sztywne, tępo zakończone, z wierzchu ciemnozielone, na spodzie niebieskawe, osiągają długość 5–12 cm[4].
Szyszki
Początkowo zielone do fioletowych, dojrzewając brązowieją. Owalne, długości 9–14 cm, szerokości 6–8 cm, wyrastają pojedynczo lub po 3. Nasiona długości 12–16 mm, bez skrzydełek.
Gatunki podobne
Od sosny syberyjskiej (P. sibirica) odróżniają ją większe szyszki i dłuższe igły.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Drzewo wiecznie zielone. Igły pozostają na drzewie przez 3 lata, następnie opadają. Roślina jest jednopienna, wiatropylna. Kwitnie w maju. Nasiona dojrzewają w ciągu 18 miesięcy od zapylenia, rozsiewane są przez ptaki.

Jedna wiązka przewodząca w liściu, 3 kanały żywiczne. Igły trójkątne w przekroju poprzecznym[5].

Tworzy lasy sosnowo-liściaste. Dobrze adaptuje się do nowych warunków, preferuje gleby żyzne i wilgotne, toleruje także gleby piaszczyste, suchsze, ale dobrze drenowane. Lubi stanowiska nasłonecznione i półcieniste. W nieznacznym stopniu toleruje susze, odporna na chłody (do -50 °C).

Duże nasiona są chętnie zjadane przez orzechówki.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Synonimy

Pinus strobus Thunb. non L., Pinus mandschurica Rupr., Pinus cembra var. mandschurica (Rupr.) Carr., Strobus koraiensis (Sieb. et Zucc.) Moldenke, Apinus koraiensis (Sieb. et Zucc.) Moldenke, Pinus prokoraiensis Zhao et al.

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[6]

  • podrodzaj Strobus
    • sekcja Quinquefoliae
      • podsekcja Strobus
        • gatunek P. koraiensis

Najbliżej spokrewniona jest z sosną himalajską (Pinus wallichiana).

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa organizacja IUCN umieściła ten gatunek w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych, przyznając mu kategorię zagrożenia LC (least concern, system oceny w wersji 2.3 i 3.1) jako gatunkowi najmniejszej troski, nie spełniającemu kryteriów gatunków zagrożonych[7][2]. Równocześnie stwierdzono trend spadkowy liczebności populacji, w wyniku intensywnej eksploatacji stanowisk i zbioru nasion. Utrzymanie tego trendu może doprowadzić w ciągu następnej dekady do zmiany kategorii zagrożenia na NT[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Nasiona sosny koreańskiej
Roślina ozdobna

Drzewo sadzone w parkach i w przydomowych ogródkach, cenione głównie za zimowy kolor. Popularne w rejonach o chłodnym klimacie, np. we wschodniej Kanadzie i północno-wschodnich stanach USA. W Europie introdukowane przez angielskiego botanika Jamesa Veitcha w 1861 r.[3]

Roślina jadalna

Nasiona sosny koreańskiej są zbierane i sprzedawane w Azji jako orzeszki.

Surowiec drzewny

Drewno stosowane jest do budowy mostów, konstrukcji drewnianych i wyrobu mebli[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - PINACEAE (ang.). 2001–.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 P. Thomas, A. Farjon: Pinus koraiensis (ang.). IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1. [dostęp 2013-10-03].
  3. 3,0 3,1 Tony Russell, Catherine Cutler, Martin Walters: Drzewa świata. Kraków: TAiWPN, 2008, s. 320. ISBN 9788324208425. (pol.)
  4. 4,0 4,1 Pinus korainensis (ang.). Flora of China. [dostęp 2009-07-19].
  5. Christopher J. Earle: Pinus koraiensis (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-07-19].
  6. Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-07-19].
  7. Conifer Specialist Group (1998): Pinus koraiensis (ang.). IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1. [dostęp 2009-07-19].