Sosnowiec Maczki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sosnowiec Maczki
Obiekt zabytkowy nr rej. 807/67 z 9 grudnia 1967
Ilustracja
Budynek dworca, wrzesień 2011 roku
Państwo  Polska
Miejscowość Sosnowiec
Lokalizacja Maczki
Data otwarcia 1848
Poprzednie nazwy Maczki Granica, Maczki Uroczysko
Dane techniczne
Liczba peronów 3
Liczba krawędzi
peronowych
3
Kasy N
Linie kolejowe
Położenie na mapie Sosnowca
Mapa lokalizacyjna Sosnowca
Sosnowiec Maczki
Sosnowiec Maczki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sosnowiec Maczki
Sosnowiec Maczki
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Sosnowiec Maczki
Sosnowiec Maczki
Ziemia50°15′44″N 19°16′10″E/50,262222 19,269444
Portal Portal Transport szynowy

Sosnowiec Maczkistacja kolejowa i dworzec kolejowy w Sosnowcu-Maczkach, położone między ulicami: Krakowską a Skwerową.

Ostatnia stacja Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej Królestwa Polskiego, części Imperium Rosyjskiego. Monumentalnej stacji towarzyszyła komora celna i koszary. Po drugiej stronie rzeki Białej Przemszy znajdowało się Cesarstwo Austrii. Stąd też długo miejsce to nazywano Granicą.

Budynek stacji granicznej budowano w latach 1839-1848, według projektu Teofila Schüllera[1][2], ucznia znanego architekta Enrico Marconiego[3][4]. W 1967 roku ten okazały gmach został wpisany do rejestru zabytków[3][4], próżno go jednak szukać na liście Szlaku Zabytków Techniki. Ten jeden z najcenniejszych zabytków kolejowych w Polsce nie zyskał jeszcze uznania wojewódzkiego konserwatora zabytków. Obecnie zagłębiowska perła architektury powoli umiera, a reprezentacyjne niegdyś pomieszczenia zostały zamurowane. Cały budynek wymaga renowacji, jest bowiem w fatalnym stanie technicznym, a jego wnętrza są niewykorzystane i zaniedbane.

Pocztówka z wizerunkiem dworca

Budowla została wzniesiona na planie wydłużonego prostokąta, złożona z trzech części: skrajnych parterowych i środkowej piętrowej. W częściach parterowych południowej i środkowej można było kiedyś podziwiać bogaty wystrój architektoniczny ścian i sufitów, wśród których wyróżniały się profilowane gzymsy, stiuki, pilastry i kolumny żeliwne, które również miały za zadanie podpierać zadaszenia peronów[5]. W pobliżu budynku murowanego z cegły częściowo podpiwniczonego powstało osiedle dla kolejarzy, pracowników komory celnej, funkcjonariuszy straży granicznej, wojska rosyjskiego i żandarmerii, które w 1975 roku[6] na mocy postanowień reformy administracyjnej zostało włączone do miasta Sosnowca. Wraz z rozwojem osady powstawały tu hotele, poczta, bloki mieszkalne, cerkiew prawosławna, kaplica rzymsko-katolicka (1857), kościół (1893), szkoła powszechna (1886). Obecna nazwa Maczki jest używana dopiero od 1925 roku. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku znaczenie osady jako węzła komunikacyjnego osłabło, zlikwidowano bowiem granicę z Austrią, a granicę państwową Polski przesunięto na południe.

Dworzec kolejowy w Maczkach, podobnie jak Sosnowiec Główny, został zdobyty przez powstańców polskich w 1863 roku[3] co w latach niewoli narodowej było wydarzeniem wielkiej wagi. Mówiąc o dworcu nie należy zapominać, że pierwotnie trasa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej miała przebiegać trochę inaczej, zwłaszcza jej ostatni odcinek do samej granicy Królestwa Polskiego miał być przesunięty bardziej na zachód, a stacja graniczna miała powstać w pobliżu Trójkąta Trzech Cesarzy. Stacja miała połączyć Warszawę z kopalniami Niwki i stać się impulsem do rozwoju potężnego okręgu przemysłowego nazywanego Zagłębiem Dąbrowskim. Ostatecznie lokalizację stacji uzgodniono z władzami Austrii i Wolnego Miasta Krakowa. Rozstrzygnięto, że stacja powstanie w okolicach przysiółka Maćki na całkowitym pustkowiu w pobliżu koryta Białej Przemszy. Budowę trasy kolejowej realizowano etapami. Uroczystość położenia „kamienia węgielnego” pod dworzec wiedeński w Warszawie odbyła się 14 lipca 1844 roku[6], zaś otwarcie ruchu osobowego do stacji Granica niespełna cztery lata później – 1 kwietnia 1848 roku[6].

Rozbudowa infrastruktury kolejowej trwała przez cały XIX wiek, jednakże zaraz po otwarciu była to najważniejsza linia kolejowa Królestwa Polskiego. Później, gdy oddawano do użytku inne linie drogi żelaznej, znaczenie tej trasy malało, jednakże do końca I wojny światowej była to nadal bardzo ważna linia kolejowa.

Na stacji od 2009 roku nie zatrzymują się żadne pociągi pasażerskie z wyjątkiem pociągu R 34220 Orlik do Częstochowy oraz pociągu R 43221 do Krakowa[7].

Rewitalizacja[edytuj | edytuj kod]

Stan po przerwaniu prac budowlanych

Politechnika Śląska i PKP planowały utworzenie Centrum Naukowo-Dydaktycznego Transportu Kolejowego. Jego siedziba miała być usytuowana w dawnym dworcu Sosnowiec Maczki, który miał być odrestaurowany i przygotowany do pełnienia roli uczelnianej. List intencyjny w tej sprawie podpisali: JM Rektor Politechniki Śląskiej prof. inż. Andrzej Karbownik oraz Prezes Zarządu PKP Jakub Karnowski. W uroczystości wziął udział Wojewoda Śląski Piotr Litwa. Placówka miała zostać otwarta 1 października 2016 roku. Docelowo miało się tam kształcić 250 studentów. Patronat nad projektem utworzenia Centrum Naukowo-Dydaktyczne Transportu Kolejowego objęło Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju[8][9].

We wrześniu 2017 r. prace rewitalizacyjne zostały przerwane, Politechnika Śląska odstąpiła od umowy tłumacząc, że przepisy uniemożliwiają uczelniom tworzenie zamiejscowych ośrodków dydaktycznych a jedynie - droższe - wydziały zamiejscowe[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Małgorzata Omilanowska Stefan Szyller 1857-1933. Warszawski architekt doby historyzmu, Warszawa 1996
  2. Teofil Schiller, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2020-03-13] (pol.).
  3. a b c Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki – WikiZagłębie, wikizaglebie.pl [dostęp 2018-04-02] (pol.).
  4. a b Silnet.pl, Zrujnowany budynek dworca Sosnowiec Maczki - Sosnowiec informacje, sosnowiecki.pl [dostęp 2018-04-02].
  5. Sosnowiec: umowa z wykonawcą rewitalizacji dworca Maczki, „Onet Śląsk”, 25 sierpnia 2016 [dostęp 2018-04-02] (pol.).
  6. a b c Dworzec w Maczkach - ginąca perła, „Miejski Klub "Maczki"” [dostęp 2018-04-02] (pol.).
  7. Sosnowiec Maczki PKP dworzec, stacja - pociagi.info [dostęp 2018-06-28] (pol.).
  8. Politechnika Śląska utworzy ośrodek naukowy poświęcony kolei (pol.). 25.07.2014.
  9. BAR: Sosnowiec: będą kształcić kolejowych specjalistów (pol.). nettg.pl – portal górniczy.
  10. Wyborcza.pl, sosnowiec.wyborcza.pl [dostęp 2018-04-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Sosnowiec Maczki
Linia 133 Dąbrowa Górnicza ZąbkowiceKraków Główny (13,276 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Dąbrowa Górnicza Południowa
odległość: 10,312 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 1,149 km
Linia 163 Sosnowiec Kazimierz - Sosnowiec Maczki
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Sosnowiec Kazimierz
BSicon KBHFeq.svg