Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna
Numer IPA 127
Tekst IPA β
Xsampa-B2.png
Jednostka znakowa β
X-SAMPA B
Kirshenbaum B
Przykład dźwięku i

Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [β].

Artykulacja[edytuj]

Opis[edytuj]

W czasie artykulacji podstawowego wariantu [β]:

Warianty[edytuj]

Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo:

  • wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [βʲ]
  • wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [βˠ]
  • zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce [βʷ]

Oprócz opisanej artykulacji szczelinowej istnieje spółgłoska półotwarta, w czasie artykulacji której szczelina między wargami jest większa: [β̞] (pod znakiem znajduje się znak diakrytyczny wskazujący na szerszą szczelinę).

Artykulacja szczelinowej [β] różni się od spółgłoski wargowo-zębowej [v] tylko miejscem powstania szczeliny.

Przykłady[edytuj]

Terminologia[edytuj]

Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa to inaczej spółgłoska frykatywna bilabialna.

Spółgłoska półotwarta dwuwargowa[edytuj]

W niektórych językach występuje spółgłoska półotwarta dwuwargowa, nie posiadająca odrębnego symbolu IPA, zapisywana [β̞], kiedy niezbędne jest rozróżnienie.

Artykulacja[edytuj]

Opis[edytuj]

W czasie artykulacji podstawowego wariantu [β̞]:

Przykłady[edytuj]

Wargowe Przedniojęzykowe Pod­nie‐
bienne
Tylnojęzykowe Gar‐
dłowe
Nagło‐
śnio­we
Krta‐
niowe
Dwu‐
wargowe
War‐
gowo‐
zębowe
Zębowe Dzią‐
sło­we
Zadzią‐
słowe
Re­tro‐
fle­ksyjne
Miękko‐
podnie‐
bienne
Języcz‐
kowe
Nosowe    m    ɱ        n    ɳ    ɲ    ŋ    ɴ  
U
s
t
n
e
Ś
r
o
d
k
o
w
e
Zwarte p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ   ʡ ʔ  
Szczelinowe ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ
Półotwarte    β̞    ʋ    ð̞    ɹ    ɻ    j    ɰ      
  Drżące    ʙ    r    *    ʀ    *  
Uderzeniowe    *    ѵ    ɾ    ɽ          *  
B
o
c
z
n
e
Boczne szczelinowe ɬ ɮ *    *    *       
Boczne półotwarte    l    ɭ    ʎ    ʟ  
Boczne uderzeniowe      ɺ    *    ʎ̯    ʟ̆    
Podwójna artykulacja i koartykulacja
ʍ w ɥ ɕ ʑ ɧ ɫ
Zwarto-szczelinowe
pf ʦ

ʣ

ʧ

ʤ

ʨ

ʥ

kx
Mlaski
ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ  
Glottalizowane: iniektywne
ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ  
Glottalizowane: ejektywne



Przypisy

  1. Eugenio Martínez-Celdrán, Ana María Fernández-Planas, Josefina Carrera-Sabaté. Castilian Spanish. „Journal of the International Phonetic Association”. 33, s. 257, 2003. DOI: 10.1017/S0025100303001373 (ang.). 
  2. Carlos Gussenhoven, Flor Aarts. The dialect of Maastricht. „Journal of the International Phonetic Association”. 29, s. 155, 1999. DOI: 10.1017/S0025100300006526 (ang.). 
  3. Linda Heijmans, Carlos Gussenhoven. The Dutch dialect of Weert. „Journal of the International Phonetic Association”. 28, s. 107, 1998. DOI: 10.1017/S0025100300006307 (ang.). 
  4. Jörg Peters. The dialect of Hasselt. „Journal of the International Phonetic Association”. 36, s. 117, 2006. DOI: 10.1017/S0025100306002428 (ang.). 
  5. Jo Verhoeven. The Belgian Limburg dialect of Hamont. „Journal of the International Phonetic Association”. 37 (2), s. 219, 2007. DOI: 10.1017/S0025100307002940 (ang.).