Przejdź do zawartości

Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna
Numer IPA 101
p
Jednostka znakowa

p

Unikod

U+0070

UTF-8 (hex)

70

Inne systemy
X-SAMPA p
Kirshenbaum p
IPA Braille↗ ⠏
Przykład
informacje • pomoc
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [p].

Artykulacja

[edytuj | edytuj kod]

Opis

[edytuj | edytuj kod]

W czasie artykulacji tej spółgłoski:

  • modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji;
  • tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, prąd powietrza uchodzi przez tor ustny;
  • prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka;
  • dolna warga kontaktuje się z górną wargą, tworząc zwarcie Dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową, a następnie do przerwania utworzonej blokady i wybuchu (plozji);
  • wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna
  • pozycja języka i ust może zależeć od kontekstu, w jakim występuje głoska[1].

Warianty

[edytuj | edytuj kod]

Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo:

  • wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [pʲ];
  • wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mowa wtedy o spółgłosce welaryzowanej: [pˠ];
  • modyfikacja dźwięku w gardle, mowa wtedy o spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [pˤ];
  • zaokrąglenie warg, mowa wtedy o labializowanej spółgłosce [pʷ][1].

Występowanie

[edytuj | edytuj kod]

Przykłady w wybranych językach:

Język Słowo IPA Znaczenie Uwagi
angielski[2]dispenser[dιspensə]'dozownik'Zobacz też: Fonologia i fonetyka języka angielskiego
arabskidialekt algierski[3]پاپيش[paːpi:ʃ]'piękne dziewczęta'
armeńskidialekt wschodni[4]պապիկ[pɑpik]'dziadziuś'
duński[5]bog[ˈpɔ̽ʊ̯ˀ]'książka'Zazwyczaj transkrybowane do IPA jako b̥ lub b.
kataloński[6]parlar[parlar]'mówić'
francuski[7]pomme[pɔm]'jabłko'Zobacz też: Wymowa i transkrypcja języka francuskiego.
polski[8][1]pas[päs]-Zobacz też: Fonetyka języka polskiego.
portugalski[9]pai[paj]'ojciec'
rumuński[10]pas[pas]'krok'
rosyjski[11]плод[pɫot̪]'płód (rolny)'
hiszpański[12]peso[ˈpe̞so̞]'waga'
ukraiński[13]павук[pɐ.ˈβ̞uk]'pająk'
włoski[14]papà[paˈpa]'tata'
zapotecki[15]p'an[paŋ]'chleb'

Pisownia

[edytuj | edytuj kod]

Spółgłoska [p] jest zapisywana w języku polskim przy pomocy grafemu: p lub – rzadziej – b[1].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
  • dźwięczny odpowiedniki spółgłoski [p]: [b]
  • spółgłoska zwarta ejektywna dwuwargowa: [pʼ]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 Magdalena Derwojedowa: Zamiast korepetycji Język polski Kompendium. Świat książki, 2005. ISBN 83-7391-251-7.
  2. ↑ Beata Assaf (red.): Kieszonkowy słownik polsko-angielski angielsko-polski. Larousse/SEJER, 2004, s. 8. ISBN 83-89181-14-2.
  3. ↑ Robin Thelwall. Illustrations of the IPA: Arabic. „Journal of the International Phonetic Association”. 20 (2), s. 37–41, 1990. DOI: 10.1017/S0025100300004266. (ang.).
  4. ↑ Jasmine Dum-Tragut, Armenian: Modern Eastern Armenian, John Benjamins Publishing Company, 2009 (ang.).
  5. ↑ Hans Basbøll, The Phonology of Danish, 2005 (ang.). Oxford University Press
  6. ↑ Joan F. Carbonell, Joaquim Llisterri. Catalan. „Journal of the International Phonetic Association”. 22 (1–2), s. 53–56, 1992. DOI: 10.1017/S0025100300004618. (ang.).
  7. ↑ Cecile Fougeron, Caroline L Smith. Illustrations of the IPA:French. „Journal of the International Phonetic Association”. 23 (2), s. 73–76, 1993. DOI: 10.1017/S0025100300004874. (ang.).
  8. ↑ Wiktor Jassem. Polish. „Journal of the International Phonetic Association”. 33 (1), s. 103–107, 2003. DOI: 10.1017/S0025100303001191. (ang.).
  9. ↑ Madalena Cruz-Ferreira. European Portuguese. „Journal of the International Phonetic Association”. 25 (2), s. 90–94, 1995. DOI: 10.1017/S0025100300005223. (ang.).
  10. ↑ dexonline.ro (rum.) [dostęp: 22.08.2018]
  11. ↑ Jaye Padgett. Contrast and Post-Velar Fronting in Russian. „Natural Language & Linguistic Theory”. 21 (1), s. 39–87, 2003. DOI: 10.1023/A:1021879906505. (ang.).
  12. ↑ Eugenio Martínez-Celdrán, Ana Ma. Fernández-Planas, Josefina Carrera-Sabaté. Castilian Spanish. „Journal of the International Phonetic Association”. 33 (2), s. 255–259, 2003. DOI: 10.1017/S0025100303001373. (ang.).
  13. ↑ Andrii Danyenko, Serhii Vakulenko, Ukrainian, Lincom Europa, 1995 (ang.). Data dostępu: 17 września 2018
  14. ↑ Derek Rogers, Luciana d'Arcangeli. Italian. „Journal of the International Phonetic Association”. 34 (1), s. 117–121, 2004. DOI: 10.1017/S0025100304001628. (ang.).
  15. ↑ Elizabeth Merrill. Tilquiapan Zapotec. „Journal of the International Phonetic Association”. 38 (1), s. 107–114, 2008. DOI: 10.1017/S0025100308003344. (ang.). Data dostępu: 17 września 2018
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Spółgłoska_zwarta_dwuwargowa_bezdźwięczna&oldid=77943683”