Spatha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Replika spathy z II w. n.e.

Spatha – był to miecz dłuższy niż gladius, używany w kawalerii rzymskiej z czasów republiki i cesarstwa. Prawdopodobnie wywodził się od miecza celtyckiego.

Było on cięższy od gladiusa i charakteryzował się wykształconą i typową rękojeścią mieczową o długości średniej, grubym i prostym jelcu oraz głowicą która wydawałoby się jest zmniejszoną formą jelca. Głownia spathy była obosieczna. W przeciwieństwie do gladiusa dostosowanego przede wszystkim do użycia w ciasnym szyku pieszym pod osłoną dużej tarczy zwanej scutum spatha lepiej nadawała się dla kawalerii oraz walki w szyku luźniejszym. Popularny pogląd jakoby szermierka nią była niemożliwa jest całkowicie mylny i opiera się na doświadczeniach ze współczesnej szermierki sportowej mającej całkiem inne cele niż walka na śmierć i życie w warunkach bitewnych.

Szermierka spathą opierała się o wykorzystanie szybkich i silnych uderzeń zadawanych we wszystkich kierunkach. Dla kawalerzysty walczącego przeciw piechocie ten styl szermierki był bardziej odpowiedni niż szybkie, skryte pchnięcia gladiusem. Uderzenia spathą pozwalały złamać broń drzewcową, obcinać kończyny lub też ogłuszyć przeciwnika nawet wtedy, gdy nie przerąbało się hełmu. Sposób zadawania uderzeń i wyważenie spathy pozwala przypuszczać, że dawała użytkownikom dużą przewagę nad żołnierzem piechoty uzbrojonym w krótki miecz, stwarzała też większe szanse w starciu wręcz przeciw broni drzewcowej. Charakterystyczna rękojeść dawała solidne podparcie dla nadgarstka i pewny uchwyt, co sugeruje bardzo dynamiczny i agresywny sposób walki, zaś cechy wyważenia pozwalają przypuszczać, że celem szermierczym było rozstrzygnięcie starcia pierwszym lub drugim uderzeniem. Obosieczna prosta klinga sprzyja silnym ciosom we wszystkich kierunkach.

Doświadczenia z rekonstrukcją walki konnej przeprowadzone przez Wojciecha Zabłockiego w latach osiemdziesiątych XX wieku wykazały, że starcie kawalerzystów w galopie nie daje czasu na wymianę ciosów dłuższą niż jedno, najwyżej dwa uderzenia. W warunkach bitwy nie było zaś możliwości powtórzenia ataku. Zatem to, co dla wielu teoretyków wydaje się słabością spathy czy podobnych wczesnych form miecza, było tak naprawdę doskonałym dostosowaniem do warunków pola walki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Juraj Hradský i Pavel Habáň: Czar broni białej, Bellona, Warszawa 2001, ISBN 83-11-09254-0