Zmiany

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 206 bajtów ,  7 lat temu
drobne redakcyjne, poprawa linków
| www = <!-- z http:// -->
}}
[[Plik:Jerzy Krzyszton monument.JPG|thumb|Nagrobek Jerzego Krzysztonia na [[Cmentarz Powązkowski|Cmentarzu Powązkowskim]], [[Warszawa]], [[Lipiec 2006#30 lipca 2006|30 lipca 2006]] r.]]
'''Jerzy Krzysztoń''' (ur. [[23 marca]] [[1931]] -w [[Lublin]]ie, zm. [[16 maja]] [[1982]]), polski prozaik, dramaturg, reportażysta i tłumacz.
 
 
== Biografia ==
Urodził się [[23 marca]] [[1931]] w [[Lublin]]ieLublinie. Dzieciństwo i wczesne lata szkolne spędził w [[Grodno|Grodnie]]. W [[1940]] wraz z matką i bratem został wywieziony do [[Kazachstan]]u, gdzie uczęszczał do szkoły rosyjskiej. W [[1942]] wraz z armią [[Władysław Anders|Andersa]] został ewakuowany do [[Iran]]u. W latach [[1944]]-[[1947]] przebywał w [[Indie|Indiach]], a następnie w [[Uganda|Ugandzie]], gdzie uczył się w polskiej szkole i działał w [[harcerstwo|harcerstwie]]. W lipcu [[1948]]948 wraz z rodziną powrócił do Polski - do Lublina. Tu w [[1949]] uzyskał maturę w liceum ogólnokształcącym im. S. Staszica i rozpoczął studia na [[Katolicki Uniwersytet Lubelski|KUL]] w zakresie filologii polskiej i angielskiej. Poślubił Helenę Panfiłowicz. W [[1952]] przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował w Stowarzyszeniu ''Pax'', w redakcjach ''Dziś i jutro'' oraz tygodniku ''Kierunki''. Kontynuował studia i w [[1953]] ukończył polonistykę, a w [[1955]] filologię angielską. W [[1956]] zmienił pracę i został kierownikiem Redakcji Słuchowisk [[Polskie Radio|Polskiego Radia]]. W latach 1979 - 1981 w Polskim Radiu prowadził niedzielną audycję ''Poczta Literacka''.
 
Debiutował w [[1949]] opowiadaniem ''Wspomnienia indyjskie'', które weszło później w skład książki ''Opowiadania indyjskie'' ([[1953]]), poświęconej przeżyciom cywilnej ludności polskiej, która wyszła z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] wraz z armią Andersa. Napisał szereg opowiadań zebranych w tomy ''Sekret i inne opowiadania'' ([[1956]]), ''Sandżu i Paweł'' ([[1959]]), ''Złote Gody'' ([[1965]]), ''Panna radosna'' ([[1969]]) i ''Cyrograf dojrzałości'' ([[1975]]). Cenne są jego reportaże z pobytu w [[Stany Zjednoczone|USA]] ''Skok do Eldorado'' ([[1967]]). W swej twórczości posługiwał się zróżnicowanymi formami literackimi, np. [[czarny humor|czarnym humorem]], [[groteska|groteską]] i [[symbolizm]]em. Był też autorem licznych słuchowisk radiowych oraz tłumaczem powieści i opowiadań z języka angielskiego (m.in. ''Miasteczko Winesburg'' [[Sherwood Anderson|Sherwooda Andersona]], ''Jeździec na niebie i inne opowiadania'' [[Ambrose Bierce|Ambrose'aAmbrose’a Bierce'aBierce’a]]).
 
W [[1953]] otrzymał nagrodę literacką młodych im. W. Pietrzaka, a wśród licznych nagród i wyróżnień za twórczość słuchowiskową - nagrodę Ministra Obrony Narodowej za cykl słuchowisk ''Polacy na frontach II wojny światowej''. Odznaczony został m.in. [[Krzyż Zasługi|Złotym Krzyżem Zasługi]] w [[1974]] oraz [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]] - w [[1982]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko=Bartelski M. | imię=Lesław | autor link= | inni= | tytuł=Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon | data= | wydawca=Wydawn. Nauk. PWN | miejsce= | isbn=83-01-11593-9 | strony=}}</ref><ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= | imię= | autor link= | inni= | tytuł=Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 4, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan | data=1996 | wydawca=WSiP | miejsce=Warszawa | isbn=83-02-05974-9 | strony=408}}</ref>.
 
W ostatnich latach życia, w których napisał ''Obłęd'', chorował i okresowo przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Powieść ta, osnuta na motywie anonimowej choroby psychicznej, przepełniona jest gorzką refleksją o współczesnym świecie<ref>[http://www.nil.org.pl/xml/oil/oil50/gazeta/numery/n2005/n200502/n20050211 Marian Stępień. Literacki obraz choroby psychicznej. Referat wygłoszony w Lublinie w listopadzie 2004 na II Konferencji "Między literaturą a medycyną", zorganizowanej przez Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Towarzystwo Chirurgów Polskich w Lublinie i Instytutu Filologii Polskiej i Angielskiej Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Przedmiotem konferencji były problemy psychologiczne pacjentów - ludzi cierpiących w świetle opisów literackich, oraz obserwacji i badań medycznych.]</ref>.
 
Zmarł [[16 maja]] [[1982]] w [[Warszawa|Warszawie]] śmiercią samobójczą.
 
== Twórczość ==
=== Opowiadania ===
* ''Wspomnienia indyjskie'' ([[1949]])
* ''[[Opowiadania indyjskie]]'' ([[1953]])
* ''Sekret i inne opowiadania'' ([[1956]])
* ''Sandżu i Paweł'' ([[1959]])
* ''Złote Gody'' ([[1965]])
* ''Panna radosna'' ([[1969]])
* ''Cyrograf dojrzałości'' ([[1975]])
 
=== Powieści ===
* ''Kamienne niebo'' ([[1958]])
* ''Wielbłąd na stepie'' ([[1978]])
* ''Obłęd'' ([[1980]])
* ''Krzyż południa'' ([[1983]]) (wydana pośmiertnie)
 
=== Inne ===
* Cykl reportaży z pobytu w USA ''Skok do Eldorado'' ([[1967]])
* Słuchowiska radiowe:
** ''Rodzina pechowców'' ([[1958]])
** ''Ten nieznajomy'' ([[1965]])
** ''Chłopcy spod Verdun''
** ''Sakramencka ulewa'' ([[1973]])
* ''Poczta literacka: felietony radiowe'', 1985.
 
{{Przypisy}}
 
 
{{DEFAULTSORT:Krzysztoń, Jerzy}}
 
[[Kategoria:Absolwenci Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1944-1989)]]
83 409

edycji

Menu nawigacyjne