Władysław III Laskonogi: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 98 bajtów ,  4 lata temu
m
m (WP:SK+Bn)
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = [[książętaWładcy wielkopolscyWielkopolski|Książę wielkopolski]]
|1. od = [[1202]]
|1. do = [[1229]]
|wikicytaty =
}}
[[Plik:Władysław Laskonogi.PNG|266px|thumb|right266px|Władysław Laskonogi, grafika [[Aleksander Lesser|Aleksandra Lessera]]]]
'''Władysław III Laskonogi''' (ur. [[1161]]-[[1166]]/[[1167]], zm. [[3 listopada]] [[1231]] w [[Środa Śląska|Środzie Śląskiej]]) – [[książętaWładcy wielkopolscyWielkopolski|książę wielkopolski]], w latach [[1194]]-[[1202]] w południowej [[Wielkopolska|Wielkopolsce]], w latach [[1202]]-[[1229]] w [[Wielkopolska|Wielkopolsce]], w latach [[1202]]-[[1206]]<ref group="uwaga" name=a />, [[1228]]-[[1229]] [[książęta krakowscy|książę krakowski]], w 1206 oddał [[księstwo kaliskie]] [[Henryk I Brodaty|Henrykowi I Brodatemu]] z [[książęta wrocławscy|linii śląskiej]], [[1206]]-[[1210]] i [[1218]]-[[1225]] w [[Lubusz]]u, [[1216]]-[[1217]] tylko w [[Gniezno|Gnieźnie]], choć według innych prawdopodobniejszych wersji oddał wtedy bratankowi tylko południowo-zachodnią Wielkopolskę.
 
== Genealogia i przydomek ==
Władysław III Laskonogi był trzecim i najmłodszym synem [[Mieszko III Stary|Mieszka III Starego]] i jego drugiej żony [[Eudoksja Izjasławówna|Eudoksji]], księżniczki ruskiej, prawdopodobnej córki wielkiego księcia kijowskiego [[IziasławIzjasław II Pantelejmon|Izjasława II]].
 
Władysław z przydomkiem "Laskonogi"„Laskonogi” występuje po raz pierwszy w ''[[Kronika wielkopolska|Kronice Wielkopolskiej]]''. Za kronikarzem [[Jan Długosz|Janem Długoszem]] przyjmuje się, że przydomek ten odnosił się do niezwykle długich, cienkich nóg Władysława<ref>M. Przybył, ''Władysław Laskonogi, książę wielkopolski 1202-1231'', Poznań 1998, s. 11-1211–12.</ref>.
 
Urodził się między [[1161]] a [[1166]] rokiem<ref>K. Jasiński, ''Uzupełnienia do genealogii Piastów'', "Studia„Studia Źródłoznawcze"Źródłoznawcze”, t. 3, 1958, s. 202.</ref>.
 
== We współpracy z ojcem Mieszkiem III Starym ==
W [[1177]] lub [[1179]] razem z ojcem i starszym rodzeństwem został zmuszony na skutek buntu dotychczasowego [[książęta sandomierscy|księcia sandomierskiego]] [[Kazimierz II Sprawiedliwy|Kazimierza Sprawiedliwego]] i najstarszego syna Mieszka III z pierwszego małżeństwa [[Odon Mieszkowic|Odona]] do wyjazdu z kraju. Do Wielkopolski Władysław powrócił razem z rodziną w [[1181]] i mimo osiągnięcia wieku sprawnego nie otrzymał wówczas własnej dzielnicy.
 
Władysław ożenił się z [[Łucja rugijska|Łucją]], córką [[JaromarJaromir I|Jaromara I]], księcia [[Rugia|rugijskiego]]. Małżeństwo to, mające wzmocnić wpływy Mieszka III na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]], okazało się bezdzietne.
 
W [[1194]] zmarł przyrodni brat księcia Odon. Fakt ten umożliwił Władysławowi otrzymanie własnego działu w postaci księstwa położonego w południowo-zachodniej Wielkopolsce (nad rzeką [[Obra (rzeka)|Obrą]]). Formalnie Władysław sprawował tam jednak władzę jako opiekun małoletniego (ur. ok. [[1190]]) bratanka [[Władysław Odonic|Władysława Odonica]].
 
== Plany przywrócenia zwierzchnictwa Polski nad Pomorzem. Zamiana Kalisza na Lubusz ==
Zainteresowanie Władysława III sprawami pomorskimi wiąże się z dwoma wydarzeniami. Pierwszym było uroczyste spotkanie księcia wielkopolskiego z [[Władcy Danii|królem duńskim]] [[Waldemar II Zwycięski|Waldemarem II]], podczas którego próbowano rozstrzygnąć sprawy sporne i ustalić strefy wpływów. Drugie wydarzenie to zaskakująca umowa z [[książęta wrocławscy|księciem śląskim]] [[Henryk I Brodaty|Henrykiem I Brodatym]], na mocy której nastąpiła zamiana [[ziemia kaliska|ziemi kaliskiej]] (stanowiącej część ojcowizny Władysława Odonica) na [[ziemiaZiemia lubuskaLubuska|ziemię lubuską]], dzięki której łatwiej było prowadzić aktywną politykę nad [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]]. Jednak już w [[1209]] Laskonogi utracił ziemię lubuską na rzecz margrabiego [[Łużyce|Dolnych Łużyc]] [[Konrad II (margrabia Łużyc)|Konrada II]] (szwagra Laskanogiego), który pokonał księcia w [[Bitwa pod Lubuszem (1209)|bitwie pod Lubuszem]]. Zaniepokojiny taką sytuacją Henryk Brodaty podczas kampanii prowadzonej między sierpniem [[1210]] a marcem [[1211]] roku odbił ziemię lubuską z rąk niemieckich, wykorzystując zamieszanie po śmierci margrabiego Konrada II (6 maja 1210) i spory o jego dziedzictwo między pozostałymi członkami rodziny Wettynów. Po zwycięstwie Henryk Brodaty na powrót przekazał ziemię lubuską Władysławowi Laskonogiemu.
 
== Bunt arcybiskupa Henryka Kietlicza i bratanka Władysława Odonica. Wygnanie ich z kraju ==
 
== Próba reaktywacji statutu Bolesława Krzywoustego. Zjazd w Borzykowej i epizodyczne rządy Mieszka Plątonogiego w Krakowie ==
W [[1210]] Laskonogi wsparł starania [[książęta opolsko-raciborscy|księcia raciborskiego]] [[Mieszko I Plątonogi|Mieszka Plątonogiego]] o restytucję [[Ustawa sukcesyjna Bolesława Krzywoustego|statutu Bolesława Krzywoustego]]. W tym momencie Władysław był zapewne najstarszym po Mieszku [[Piastowie|Piastowiczem]], w związku z czym mógł z pewnością liczyć, że po rychłej śmierci sędziwego [[książęta opolsko-raciborscy|księcia raciborskiego]] otrzyma tytuł księcia seniora, wraz z upragnionym [[Kraków|Krakowem]]. Według niektórych historyków starszy od Władysława był jednak Henryk Brodaty. Jest to o tyle prawdopodobniejsze, że [[Innocenty III|papież Innocenty III]] w wydanej przez siebie [[9 czerwca]] [[1210]] bulli nakazującej przestrzeganie statutu Krzywoustego, powołuje się na starania nie wymienionego z imienia księcia śląskiego, a tylko Henryk I Brodaty używał takiego tytułu. Jakkolwiek by nie było, bulla papieska wywołała w Polsce ogromne zamieszanie.
 
W lipcu [[1210]] [[książęta krakowscy|książę krakowski]] [[Leszek Biały]], [[książęta śląscy|książę śląski]] [[Henryk I Brodaty|Henryk Brodaty]], [[książętaWładcy mazowieccyMazowsza|mazowiecki]] [[Konrad I mazowiecki|Konrad]] i [[książętaWładcy wielkopolscyWielkopolski|kaliski]] [[Władysław Odonic]] spotkali się wraz z duchownymi hierarchami w [[Synod w Borzykowej|Borzykowej]], by wyjaśnić zagadkową sprawę. Mieszko Plątonogi zamiast do Borzykowej wyruszył jednak wraz z wojskiem do Krakowa, gdzie wobec panującego tam zamieszania decyzyjnego udało się mu bez problemu zająć [[Wawel]]. Arcybiskup Kietlicz nie zamierzał jednak pogodzić się z zaistniałą sytuacją i uzyskawszy od młodych książąt słowa poparcia oraz dokumenty potwierdzające szeroki immunitet kościelny, rozpoczął starania w [[Rzym]]ie o cofnięcie feralnej bulli. Zabiegi te odniosły sukces i kiedy w maju [[1211]] Mieszko Plątonogi zmarł, Leszek Biały mógł na powrót zasiąść na tronie krakowskim. Zamierzenia starszego pokolenia zakończyły się niepowodzeniem.
 
== Wzrost znaczenia arcybiskupa Henryka Kietlicza. Władysław Odonic księciem w południowej Wielkopolsce ==
 
== Nowy etap walki Laskonogiego z bratankiem. Klęska pod Ujściem ==
Do decydujących starć zbrojnych pomiędzy stryjem a bratankiem doszło w [[1227]], kiedy Odonicowi nie tylko udało się przetrwać oblężenie Ujścia przez wojska Laskonogiego, ale dodatkowo śmiałym wypadem pokonał on [[15 lipca]] oddziały dowodzone przez wojewodę księcia wielkopolskiego Dobrogosta.
 
{{Osobny artykuł|Bitwa pod Ujściem (1227)}}
 
W tym momencie wydawało się, że Władysław Odonic jest już panem sytuacji w Wielkopolsce. Do gry włączył się wówczas niespodziewanie [[książętaWładcy gdańscyPomorza Gdańskiego|władca gdański]] Świętopełk II, który złamał dotychczasowy sojusz z młodszym z Władysławów i zajął należący do niego gród w Nakle. Jednocześnie Świętopełk II ogłosił się księciem i wypowiedział posłuszeństwo księciu krakowskiemu Leszkowi Białemu.
 
== Zjazd w Gąsawie i śmierć Leszka Białego ==
 
== Zagadkowa śmierć i następstwo ==
Był to już ostatni akt działalności politycznej nieodrodnego syna Mieszka Starego. Według interesujących, aczkolwiek nie potwierdzonych przez inne źródła informacji, odejście księcia wielkopolskiego z tego świata miało zgoła skandaliczne okoliczności. Według relacji [[cystersi|cysterskiego]] zakonnika z [[Francja|Francji]], Trois-Fontaines, liczący blisko siedemdziesiąt lat Władysław miał zginąć zamordowany w [[Środa Śląska|Środzie Śląskiej]] przez niemiecką dziewczynę, którą usiłował zgwałcić. Skądinąd mamy jednak informacje o niegodnym księcia prowadzeniu się władcy Wielkopolski, skoro [[Jan Długosz]] pod [[1229]] rokiem zapisał, że jego poddani pogardzali nim z powodu "rozpusty„rozpusty i wszeteczeństw"wszeteczeństw”.
 
Śmierć Władysława Laskonogiego dosięgła [[3 listopada]] [[1231]] (inna propozycja występująca tylko u Jana Długosza [[18 sierpnia]], jako nie potwierdzona, jest przez historyków odrzucana). Nie wiadomo gdzie został pochowany.
{| width="100%" style="text-align:center; vertical-align:middle;" cellspacing="0" cellpadding="0"
|-
| colspan="2" | <small>[[Bolesław III Krzywousty]]<br />ur. 20 VIII 1086<br /> zm. 28 X 1138
| colspan="2" |
| colspan="2" | <small>[[Salomea z Bergu]]<br />ur. zap. 1099<br /> zm. 27 VII 1144
| colspan="2" |
| colspan="2" | <small>[[IziasławIzjasław II Pantelejmon|Izasław II]]<br />ur. 1096<br /> zm. 13 XI 1154
| colspan="2" |
| colspan="2" | <small>NN<br />ur. ?<br />zm. ?
|-
| style="border-right:1px black solid;" | &nbsp;
| colspan="4" style="border-bottom:1px black solid; border-right:1px black solid;" | &nbsp;
| colspan="4" style= "" | &nbsp;
| colspan="4" style="border-bottom:1px black solid; border-left:1px black solid;" | &nbsp;
| style="border-left:1px black solid;" | &nbsp;
|-
| colspan="3" | &nbsp;
| colspan="8" style="border-left:1px black solid; border-right:1px black solid;" | &nbsp;
| colspan="3" | &nbsp;
|-
| colspan="2" | &nbsp;
| colspan="2" | <small>[[Mieszko III Stary]]<br />ur. w okr. 1122–1125<br /> zm. 13 lub 14 III 1202
| colspan="6" |
| colspan="2" | <small>[[Eudoksja Izjasławówna|Eudoksja]]<br />ur. ok. 1140<br />zm. po 1181
| colspan="2" |
|-
| colspan="3" style="border-right:1px black solid;" | &nbsp;
| colspan="8" style="border-bottom:1px black solid;" | &nbsp;
| colspan="3" style="border-left:1px black solid;" | &nbsp;
|-
| colspan="7" style="border-right:1px black solid;" | &nbsp;
| colspan="7" | &nbsp;
|-
| width="7.14%"|
| width="7.14%"|
| width="7.14%"|
|-
|}
<!-- Żony i dzieci -->
{| style="width:100%; text-align:center; vertical-align:top;" cellspacing="0" cellpadding="0"
|- style="vertical-align:top;"
| colspan="2" |
| colspan="2" |
| colspan="2" style="vertical-align:middle;" | '''Władysław III Laskonogi''' <br />(ur. w okr. 1161–1166, zm. 3 XI 1231)
| colspan="2" |
| colspan="2" |
|-
|}
<!-- nie kasuj tego szablonu -->{{gengen}}<!-- koniec drzewa genealogicznego -->

Menu nawigacyjne